Кіріспе
Сент-Мартинвилл – АҚШ-тың Луизиана штатындағы Сент-Мартин провинциясының орталығы. Ол Байо-Теше суайырығында, Брео-Бридж қаласынан оңтүстікке қарай 21 шақырым, Лафайеттен оңтүстік-шығысқа қарай 26 шақырым және Нью-Ибериядан солтүстікке қарай 14 шақырым жерде орналасқан. 2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша халық саны 6 114 адамды, ал 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша 5 379 адамды құрады. Бұл Лафайетт қалалық статистикалық аймағының бір бөлігі.
Тарих
XVI ғасырда Луизианадағы Атчафалая өзені, Мексика шығанағы және Техастағы Тринити өзені арасындағы аумақты Аттакапан халқының көптеген тайпалары немесе топтары мекендеген. Бұл аймақ сырттан келгендерге жабық болған жоқ, сондай-ақ бірнеше саудагерлер өздерінің істерімен осы аймақты аралап жүрді. Еуропалықтар 1699 жылы француз саяхатшылары Луизиана колониясын иемденіп, құрғанға дейін мұнда қоныстанған жоқ. Олар Шығыс Аттакапалары тұратын Атчафалая өзені мен Баю Неспик арасындағы жерді Аттакапалар аумағы деп атады, бұл халықтың Чоктау тіліндегі атауын қабылдады. Француз колониялық үкіметі француз сарбаздары мен қоныс аударушыларға жер берді. Посте-де-Атакапас (Атакапас бекеті) Байо-Теш өзенінің жағасында сауда бекеті ретінде салынды, содан кейін қоныс аударушылар келе бастады. Кейбіреулері Франциядан бөлек келді, мысалы, шамамен 1754 жылы Гренобльден келген М. Масс. Лион қаласынан келген француз Габриэль Фузелье де ла Клер және қазіргі Алабама штатындағы Мобильден келген басқа француз азаматтары 1763 жылдың соңында немесе 1764 жылдың басында келді. Фузелье шығыс Аттакапаларының басшысы Кинемодан Вермильон өзені мен Байо-Теш арасындағы жерді сатып алды. Одан кейін Атчафалая және Сабин өзендері арқылы бәсекелес Аппалуза (Опелуза) тайпасы келді және Шығыс Аттакапаларының көп бөлігін жойды. Габриэль Фузельедің ұлы Агриколь Фузелье Луизиана штатының болашақта Жаңа Иберия болып қалыптасқан жерін қоныстандыруда белгілі болды. Бірте-бірте француз тілінде сөйлейтін адамдардың тобы келді, мысалы, Нова-Скотиядан келген алғашқы акадиялықтар. 1765 жылы оларды Луизиананы испандықтар үшін басқарған француз шенеунігі Жан Жак Блез д’Аббади осы аймаққа орналастырды. Олар Жеңіс соғысында Францияны жеңіп, Миссисипи өзенінің шығысындағы Солтүстік Америкадағы оның аумақтарын басып алған британдықтар тарапынан Акадиядан қуылды. Испания Луизиананы және Миссисипидің батысындағы басқа аумақтарды иеленді, бірақ Ла Луизиананы басқару үшін француз қоныс аударушыларына сүйенді. Акадиялықтарға Жозеф Бруссар жетекшілік етті. 1768-1769 жылдары Пуант-Купиден, тағы бір француз колониялық қауымынан он бес отбасы келді. Олардың мүшелері Сент-Домингден (қазіргі Гаити) немесе қазіргі Иллинойс штатындағы Форт-де-Шартр арқылы Парижден көшіп келген. Екі топтың келуі арасында 1764 жылы француз капитаны Этьен де Воген келді және Байо-Тештен шығысқа қарай үлкен жерді иеленді. 1766 жылдың 25 сәуірінде алғашқы акадиялықтар келгеннен кейін халық санағы Аттакапас аймағында 409 тұрғын бар екенін көрсетті. 1767 жылы Аттакапас бекетінде Пуант-Купиденнен келген 15 отбасы келгенге дейін 150 адам тұрды. 1803 жылы құлдар көтерілісі кезінде Сент-Домингті қайта бақылауға алуға тырысқанда сәтсіздікке ұшырағаннан кейін Наполеон Луизиананы 1803 жылы Луизиананы сатып алу арқылы АҚШ-қа сатты. АҚШ қоныс аударушылары мен аумақтық үкімет 1807 және 1868 жылдар аралығында Аттакапас аумағын ұйымдастырды. Луизиана штаты болғаннан кейін Сент-Мартин округі құрылды. Аттакапас бекеті Сент-Мартинвилл деп аталды және округ орталығы болып белгіленді. 1867 жылы губернатор Бенджамин Фландр Монро Бейкерді қала әкімі етіп тағайындады, ол АҚШ-та қызмет еткен алғашқы афроамерикандық әкімдердің бірі болды.
География
Сент-Мартинвилл Акадианада орналасқан (30.125053, 91.830593). Қала Лафайетт қалалық статистикалық аймағының құрамына кіреді. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 3,0 шаршы миль (7,8 км2) құрайды, оның 3,0 шаршы милі (7,8 км2) құрлық және 0,33% су. Жер бедері батпақ пен даладан тұрады.
Демография
Сент-Мартинвилл қаласының 2020 жылғы нәсілдік құрамы:
At the 2020 United States census, there were 5,379 people, 2,567 households, and 1,366 families residing in the city. At the 2010 United States census, there were 6,114 people, 2,320 households, and 1,533 families residing in the city. According to the 2019 American Community Survey, the racial and ethnic makeup was 63.0% Black and African American, 32.8% non Hispanic white, 0.4% Asian, 2.3% two or more races, and 1.5% Hispanic and Latin American of any race. In 2010, the racial makeup of the city was 35.3% White, 62.7% Black and African American, 0.20% Native American, 0.1% Asian, 0.2% from other races, and 1.3% from two or more races; Hispanic or Latin Americans of any race were 1.4% of the population. In 2005, 81.1% of the population over the age of five spoke only English at home, 15.9% of the population spoke French, and 2.7% spoke Louisiana Creole French. At the 2010 U. S. census, there were 2,320 households, out of which 27.7% had children under the age of 18 living with them, 31.5% were married couples living together, 28.7% had a female householder with no husband present, and 33.9% were non families. 28.7% of all households were made up of individuals, and 12.4% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.52 and the average family size was 3.13. In the city, the population was spread out, with 24.9% under the age of 18, 6.6% from 20 to 24, 22.8% from 25 to 44, 26.9% from 45 to 64, and 15.8% who were 65 years of age or older. The median age was 38.8 years. For every 100 females, there were 85.8 males. For every 100 females age 18 and over, there were 80.7 males. By the 2019 census estimates, the population was spread throughout 3,120 housing units and the median age was 47.5; 5.6% of the population were aged 5 and under, and 79.6% were aged 18 and older; 22.4% were aged 65 and older. In 2019, the median household income was $25,520 and 28.2% of its population lived at or below the poverty line. Males had a median income of $30,505 versus $27,167 for females. In 2010, the median income for a household in the city was $24,246 and the median income for a family was $33,009. Males had a median income of $30,710 versus $33,455 for females. The per capita income for the city was $17,835. About 24.6% of families and 29.4% of the population were below the poverty line, including 50.2% of those under age 18 and 16.2% of those age 65 or over.
Нәсіл саны пайыздық көрсеткіші
Ақ (испан тілді емес) 1,853 34.45%
Қара немесе африкалық америкалық (испан тілді емес) 3,240 60.23%
Американың жергілікті халқы 14 0.26%
Азиялық 19 0.35%
Басқа/Аралас 145 2.7%
Испандық немесе латино 108 2.01%
At the 2020 United States census, there were 5,379 people, 2,567 households, and 1,366 families residing in the city. At the 2010 United States census, there were 6,114 people, 2,320 households, and 1,533 families residing in the city. According to the 2019 American Community Survey, the racial and ethnic makeup was 63.0% Black and African American, 32.8% non Hispanic white, 0.4% Asian, 2.3% two or more races, and 1.5% Hispanic and Latin American of any race. In 2010, the racial makeup of the city was 35.3% White, 62.7% Black and African American, 0.20% Native American, 0.1% Asian, 0.2% from other races, and 1.3% from two or more races; Hispanic or Latin Americans of any race were 1.4% of the population. In 2005, 81.1% of the population over the age of five spoke only English at home, 15.9% of the population spoke French, and 2.7% spoke Louisiana Creole French. At the 2010 U. S. census, there were 2,320 households, out of which 27.7% had children under the age of 18 living with them, 31.5% were married couples living together, 28.7% had a female householder with no husband present, and 33.9% were non families. 28.7% of all households were made up of individuals, and 12.4% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.52 and the average family size was 3.13. In the city, the population was spread out, with 24.9% under the age of 18, 6.6% from 20 to 24, 22.8% from 25 to 44, 26.9% from 45 to 64, and 15.8% who were 65 years of age or older. The median age was 38.8 years. For every 100 females, there were 85.8 males. For every 100 females age 18 and over, there were 80.7 males. By the 2019 census estimates, the population was spread throughout 3,120 housing units and the median age was 47.5; 5.6% of the population were aged 5 and under, and 79.6% were aged 18 and older; 22.4% were aged 65 and older. In 2019, the median household income was $25,520 and 28.2% of its population lived at or below the poverty line. Males had a median income of $30,505 versus $27,167 for females. In 2010, the median income for a household in the city was $24,246 and the median income for a family was $33,009. Males had a median income of $30,710 versus $33,455 for females. The per capita income for the city was $17,835. About 24.6% of families and 29.4% of the population were below the poverty line, including 50.2% of those under age 18 and 16.2% of those age 65 or over.
2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша қалада 5,379 адам, 2,567 үй шаруашылығы және 1,366 отбасы тұрды. 2010 жылғы АҚШ халық санауы бойынша қалада 6,114 адам, 2,320 үй шаруашылығы және 1,533 отбасы тұрды. 2019 жылғы Америкалық қоғамдық сауалнамаға сәйкес, нәсілдік және этникалық құрамы: 63.0% қара және африкалық америкалықтар, 32.8% испан тілді емес ақтар, 0.4% азиялықтар, 2.3% екі немесе одан көп нәсілділер және 1.5% испандық және латын америкалықтары (кез келген нәсілде). 2010 жылы қаланың нәсілдік құрамы: 35.3% ақтар, 62.7% қара және африкалық америкалықтар, 0.20% Американың жергілікті халқы, 0.1% азиялықтар, 0.2% басқа нәсілдер және 1.3% екі немесе одан көп нәсілділер; кез келген нәсілдегі испандық немесе латын америкалықтары халықтың 1.4% құрады. 2005 жылы бес жастан асқан халықтың 81.1% үйде тек ағылшын тілінде сөйледі, 15.9% француз тілінде, ал 2.7% Луизиана креол француз тілінде сөйледі. 2010 жылғы АҚШ халық санауы бойынша 2,320 үй шаруашылығы болды, олардың 27.7% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 31.5% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 28.7% -ында күйеуі жоқ әйелдер тұрды, ал 33.9% -ы отбасы емес. Үй шаруашылықтарының 28.7% жеке адамдардан тұрды, ал 12.4% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2.52 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3.13 адам. Қала тұрғындарының 24.9% -ы 18 жасқа дейінгілер, 6.6% -ы 20-24 жас аралығындағылар, 22.8% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 26.9% -ы 45-64 жас аралығындағылар және 15.8% -ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 38.8 жас. Әр 100 әйелге 85.8 еркек сай келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 80.7 еркек сай келеді. 2019 жылғы халық санауы бойынша халық 3,120 тұрғын бірлігіне таралып, орташа жасы 47.5 жас; халықтың 5.6% -ы 5 жасқа дейінгі, 79.6% -ы 18 жастан асқан; 22.4% -ы 65 жастан асқан. 2019 жылы үй шаруашылығының орташа табысы 25,520 доллар, ал халықтың 28.2% кедейлік шегінде немесе одан төмен деңгейде өмір сүрді. Ер адамдардың орташа табысы 30,505 доллар, ал әйелдердің 27,167 доллар. 2010 жылы қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 24,246 доллар, ал отбасының орташа табысы 33,009 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 30,710 доллар, ал әйелдердің 33,455 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 17,835 доллар. Отбасылардың 24.6% және халықтың 29.4% кедейлік шегінен төмен өмір сүрді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 50.2% және 65 жастан асқандардың 16.2% құрады.
At the 2020 United States census, there were 5,379 people, 2,567 households, and 1,366 families residing in the city. At the 2010 United States census, there were 6,114 people, 2,320 households, and 1,533 families residing in the city. According to the 2019 American Community Survey, the racial and ethnic makeup was 63.0% Black and African American, 32.8% non Hispanic white, 0.4% Asian, 2.3% two or more races, and 1.5% Hispanic and Latin American of any race. In 2010, the racial makeup of the city was 35.3% White, 62.7% Black and African American, 0.20% Native American, 0.1% Asian, 0.2% from other races, and 1.3% from two or more races; Hispanic or Latin Americans of any race were 1.4% of the population. In 2005, 81.1% of the population over the age of five spoke only English at home, 15.9% of the population spoke French, and 2.7% spoke Louisiana Creole French. At the 2010 U. S. census, there were 2,320 households, out of which 27.7% had children under the age of 18 living with them, 31.5% were married couples living together, 28.7% had a female householder with no husband present, and 33.9% were non families. 28.7% of all households were made up of individuals, and 12.4% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.52 and the average family size was 3.13. In the city, the population was spread out, with 24.9% under the age of 18, 6.6% from 20 to 24, 22.8% from 25 to 44, 26.9% from 45 to 64, and 15.8% who were 65 years of age or older. The median age was 38.8 years. For every 100 females, there were 85.8 males. For every 100 females age 18 and over, there were 80.7 males. By the 2019 census estimates, the population was spread throughout 3,120 housing units and the median age was 47.5; 5.6% of the population were aged 5 and under, and 79.6% were aged 18 and older; 22.4% were aged 65 and older. In 2019, the median household income was $25,520 and 28.2% of its population lived at or below the poverty line. Males had a median income of $30,505 versus $27,167 for females. In 2010, the median income for a household in the city was $24,246 and the median income for a family was $33,009. Males had a median income of $30,710 versus $33,455 for females. The per capita income for the city was $17,835. About 24.6% of families and 29.4% of the population were below the poverty line, including 50.2% of those under age 18 and 16.2% of those age 65 or over.
Экономика
Сент-Мартинвилл қаласының экономикасы ауыл шаруашылығы мен туризм есебінен дамып келеді. Ауыл шаруашылығы өнімдерінің ішінде негізінен рак және қант қамысы өндіріледі. Қант қамысы Америка Азамат соғысына дейін маңызды тауарлық дақыл болған, сол кезде ол құл еңбегіне тәуелді болды. Ол қазір де маңыздылығын сақтап тұр.
Білім
Сент-Мартин округіндегі мемлекеттік мектептер Сент-Мартин округі мектептер кеңесімен басқарылады. Сент-Мартинвилл қаласы Ерте оқу орталығына (PK 1 сынып), Сент-Мартинвилл бастауыш мектебіне (1-5 сынып), Сент-Мартинвилл жасөсперімдер мектебіне (6-8 сынып) және Сент-Мартинвилл жоғары мектебіне (9-12 сынып) қарастырылған. Луизиана техникалық колледжінің Эвангелин кампусы Сент-Мартинвиллде орналасқан.
Мәдениет және өнер
Сент-Мартинвилл кейджун мәдениетінің дамуындағы маңызды орын ретінде кеңінен танылады және ол кейджун елінің ортасында орналасқан. Сент-Мартинвилде акадтар мен кейджундар, креолдар (француздар, француз Батыс аралдары – Гваделупа, Мартиника және Санто-Доминго арқылы келгендер), француздар, испандар және африкалықтардан құралған көпмәдениетті қауымдастық бар. Жаңа Орлеан қаласы негізделгеннен кейін, эпидемиялар басталып, кейбір тұрғындар қаладан қашып Сент-Мартинвиллге келді. Оның «Кіші Париж» (Petit Paris) деген лақап аты Сент-Мартинвилл жақсы қонақүйлермен және француз театры – 1830 жылы құрылған Душан опера үйімен мәдени орталық ретінде танылған кезеңге дейін барып жетеді. Бұл театр ең үздік опералар мен әзіл-қалжыңдарды қойды. Луизианадағы үшінші ескі қала Сент-Мартинвиллде тарихи архитектурасы бар көптеген ғимараттар мен үйлер сақталған. Тарихи Сент-Мартин Тур католик шіркеуі және Мейн-стриттегі Ла-Майсон Дюшан акад халқының мұрасының бір бөлігі болып табылады. Шіркеу Франциядағы Сент-Мартин де Турге арналған, онда сол аттас шіркеуді табуға болады. Сент-Мартинвилл Генри Уодсворт Лонгфеллоның акадтарды қуғынға салу туралы өлеңінде айтылған «Евангелина еменінің» орны. Қалада афроамерикандық мұражай орналасқан және ол 2008 жылы құрылған Луизиана афроамерикандық мұра жолындағы маңызды нысан болып табылады. Сент-Мартинвилл 2013 жылғы «Байодағы Рождество» фильмінің түсірілім алаңы болды, онда Хилари Бертон ажырасқан ана және бизнес-менеджер Кэтрин рөлін, ал Тайлер Хилтон Кэтриннің балалық шағынан танысы – Калеб рөлін ойнады. Фильмде Кэтрин Сент-Мартинвиллге анасы Лилли (Марки Пост) және ұлы Зак (Броди Роуз)пен Рождествоны тойлауға келген соң, бұрынғы махаббатын қайта жақсы көріп, өзінің нағыз орнын табады. Рэнди Трэвис және Эд Аснер тиісінше мистер Гринхолл және Папа Ноэль (байу Санта-Клаус) рөлінде ойнады.