Кіріспе

Мокасин Бенд археологиялық ауданы – Теннесси штатының Чаттануга қаласында орналасқан археологиялық ескерткіш. Ұлттық саябақтар қызметі оны «Ұлттық саябақтар қызметінің барлық аймақтарындағы ең ерекше нысандардың бірі» деп атайды. Бұл аймақта 12 000 жылдық үздірілмейтін адам қоныстануының қалдықтары сақталған және ол бірегей мәдени маңызға ие. Ұзақ жылдар бойы аймақтың тарихи маңызы толыққанды мойындалмады, археологиялық маңызы бар жерлерде және олардың төңірегінде өнеркәсіптік даму жүрді. Көптеген азаматтардың, жеке ұйымдардың, жергілікті билік өкілдерінің, Мокасин Бенд ұлттық саябағының достастарының және, ақыры, штат өкілінің ондаған жылдық күш-жігерінің нәтижесінде, 2003 жылы аймақ ресми түрде Ұлттық археологиялық аудан деп танылды. Қазіргі уақытта Мокасин Бендте жаңарту және қалпына келтіру жұмыстары жүріп жатыр, бұл аймаққа Ұлттық саябақтар қызметінің «табиғи және мәдени ресурстарды» сақтау миссиясын орындауға мүмкіндік береді, осы және болашақ ұрпақтардың ләззаты, білімі және шабыты үшін. Аймақ Теннесси өзенінің арғы бетінде, Америка Азамат соғысы шайқасы болған Лоукаут тауынан орналасқан. Археологиялық аудан АҚШ-тың ең маңызды тарихи американдық үндістер мекендеген жерлерінен табылған көптеген тарихи артефакттардың болуымен маңызды. Мокасин Бенд – Ащы жолдың бір бөлігі болды және Америка Азамат соғысында да маңызды рөл атқарды.

Мокасин Бенд ұлттық археологиялық ауданы

2003 жылы АҚШ өкілі Зак Уэмп, «Мокасин Бенд» достары және қоғамдық лидерлердің көмегімен, «Мокасин Бенд» ұлттық археологиялық ауданы Чикамауга ұлттық әскери паркінің құрамында құрылды. Бұл мәртебе «Мокасин Бендті» Ұлттық парктер қызметінің барлық парктері арасындағы алғашқы және жалғыз ұлттық археологиялық аудан етті. «Мокасин Бенд» деп аталатын жер, Теннесси өзенінің жағасында орналасқан 1000 акрлық жартыаралы. Бұрын айтылған нысандарды қоспағанда, жартыаралының көп бөлігі федералдық үкіметтің меншігіне өтті. Бұл әртүрлі және ерекше бөліктері бар, біршама фрагменттелген паркке әкеп соқты. Ауданның негізгі бөлігі Бендтің оңтүстік ұшында орналасқан. Бұл аймаққа Азамат соғысы кезеңінен қалған мүліктер және маңызды американдық үндістердің қоныс орындары кіреді. «Мокасин Бенд» достары, Ұлттық парктер қызметімен бірлесіп, аймақтың танысу орталығын құруға ұмтылды. Осы танысу орталығының жоспарлары қазіргі таңда әзірленуде. Парктің құрылысы баяу болғандай, Бендтің парктік аспектілерін дамыту процесі де солай баяу жүріп келеді. Парктің фрагменттелгендігі және өнеркәсіптік және коммерциялық қолданылу тарихы, оны мәдени және тарихи маңызы бар дамыған аймаққа айналдыруды қиын міндет етті. Жоспарланған даму жобаларын іске асыру үшін, жерді қазіргі иелерінен сатып алу қажет. Бұл қиындыққа толы міндет болып шықты. Осы қиындықтарға қарамастан, «Мокасин Бендте» прогресті жалғастыру және аймақты сақтау, қорғау және түсіндіру арқылы ерекше тәжірибе алу мақсатына жету үшін күш-жігер жұмсалуда.

Елеулі жерлер

Мокасин Бэнд, ұлттық тарихи ескерткіш мәртебесімен және тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енуімен, археологиялық, мәдени және тарихи маңызы бар көптеген нысандарды қамтиды. Осы аймақтың ең басты маңызы американдық үндістер тарихы және Американдық Азамат соғысы тарихымен байланысты. 12 000 жылдық адам қоныстануы осы аймақтың маңыздылығын арттыратын сирек артефакттарды қалдырды. Мокасин Бэндтегі негізгі археологиялық орын – Хэмптон Плейс. Бұл аймақта екі Кейінгі Миссисиптік қала орналасқан, олар испан саяхатшыларына белгілі болуы мүмкін, мұны испан артефакттарының табылуы растайды. Bend-тің Ұлттық археологиялық аудан деп танылуына дейін Хэмптон Плейс тоналып, қиратылды, нәтижесінде бұрынғы маңызды археологиялық кешеннен көрінетін іздер аз қалды. Мокасин Бэндтегі тағы бір маңызды орын – Маллардс Дузен Сайты, онда Орта Орман мәдениетінің қалдықтары сақталған. Осы білімге үлес қосатын археологиялық дәлелдердің көп бөлігі қазір көрінбейді. Алайда, осы орынның бір бөлігіне Blue Blazes Trail арқылы қол жеткізуге болады. Вулкан Сайты Архаикалық және Ормандық кезеңдерге жататын қалдықтарды қамтиды. Оның ішінде Архаикалық кезеңнің соңына жататын үй бар, ол АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы ең көне отбасылық үйлердің бірі саналады. Вулкан Сайтының бір бөлігі Blue Blazes Trail және Мокасин Бэнд гольф алаңының құрамына кіреді. Басқа орындар сияқты, археологиялық орын да қазір көрінбейді. Вудленд үйінді кешені Мокасин Бэндтің оңтүстік ұшында орналасқан және Мокасин Бэнд Психикалық денсаулық институтының аумағында жатыр. Бұл үйінділер Кейінгі Орман кезеңінің жерлеу салтымен байланысты. Үйінділердің психикалық денсаулық орталығына жақын орналасқандығына байланысты, кіруге шектеулер қойылған. Браунның Фери Федералдық жолының бар екендігі көрсеткендей, Браунның Фериін басқарған Джон Браун, тарихи Азамат соғысы шайқасының орны, Мокасин Бэндте өз үйімен қоныстанған. Бұл Мокасин Бэндтің тарихи маңызын арттырса да, Джон Браунның Мокасин Бэндтегі тұрғын үйінен қалған іздер аз. Stringers Ridge-тің оңтүстік жағында Азамат соғысымен байланысты басқа да орындар бар. Бұл орындар 1863 жылы Одақ әскерімен басылып алынған. Осы кезеңді көрсететін тарихи жолдар әлі де қолданыста, ал Stringers Ridge-тен көптеген орындарды көруге болады.

Мокасин-Бенд ұлттық саябағының достары

Бұл ұйым 1994 жылы Мокасин бұрылысын Чикамауга және Чаттануга ұлттық әскери паркіне қосуды қолдау үшін құрылған. Ұйым парктің құрылуына зор үлес қосты және қазір де парктің басқарылуы мен саясатына белсенді қатысып келеді. Ол құрылған кезде Мокасин бұрылысының болашағына қатысты жоспарлар талқылауда болды. Он жылдар бойы тоқтатылғаннан кейін, Мокасин бұрылысының достары Чикамауга-Чаттануга ұлттық әскери паркіне Мокасин бұрылысын қосу идеясын жаңартып, оны қайта көтеріп шығарды. Олар аймақты Ұлттық парқ жүйесіне қосудың экономикалық әсерін зерттеді және бұл қаланың экономикасына оң әсер ететінін анықтады. Достар аймақты ұлттық парқ ретінде құруды жалғастырды, штат өкілдерімен байланыс жасап, халықтан қолдау жинады. 2001 жылы АҚШ өкілі Зак Уэмп HR 980 заң жобасын ұсынды, ол Чикамауга ұлттық әскери паркінің құрамында Мокасин бұрылысы ұлттық археологиялық ауданын құруды көздеді. Заң жобасы 2003 жылы мақұлданды. 2004 жылы археологиялық аудан ресми түрде құрылды, содан кейін штат және жергілікті билік 672 акр мемлекеттік жерді федералды үкіметке табыс етті (парктің шекарасына бұрыннан бар нысандар кірмеді: Мокасин бұрылысы психикалық денсаулық институты, Мокасин бұрылысы гольф алаңы, WDEF радио мұнарасы, Гамильтон округінің оқ ату полигоны және модельдік ұшақтарға арналған алаң). Мокасин бұрылысы ұлттық паркінің достары осы процесте маңызды рөл атқарды. Ормандар дәуірінде (б.з.д. 700 – б.з. 1000) үнді халқының қажеттіліктеріне байланысты маңызды өзгерістер болды. Жақ және садақ аң аулаудың басты құралына айналды, ал қыш ыдыстар үнді тайпалары арасында кеңінен таралды. Мокасин бұрылысынан Ормандар дәуірінен қалған артефакттар табылған. Миссисиппи дәуірінде (б.з. 1000–1630) американдық үндістер Мокасин бұрылысында жүгері егістіктерімен және басқа да шаруашылыққа қажетті жабдықтармен қоршалған ірі ауылдарда тұрды. Миссисиппи дәуірі испандықтармен байланыс орнату кезеңі болды, ол 1540 жылы Эрнандо де Сотоның аймақтан өтуімен басталды. Мокасин бұрылысы сол кезде өте маңызды аумақ болды.

Америкалық колониялық қоныстану мен мәжбүрлі түрде көшіру кезеңдеріне американдық үндістер мен еуропалық байланыс (б.з.д. 1513-1860)

Миссисиппі кезеңіндегі американдық үндістер мен Эрнандо де Сото сияқты еуропалық саяхатшылардың арасындағы алғашқы байланыстар американдық үндістер үшін аса қауіпті болды. Осы алғашқы бекіністерде француз және британ сауда желілерінің құрылуы үндістерге отты қаруды әкелді, бұл олардың экономикасын өзгертіп жіберді. Үндістердің қауымдары француз және британдық жамағаттар үшін құнды терілерді алу мақсатында аң ауруға көбірек мән берді. Осы кезеңде чероки үндістері Мокасин иілімін көтеріңкі пайдаланды.

ХХ ғасырдағы кейінгі сақтау жұмыстары (1961-1993)

1961 жылы Мокасин Бенд психикалық денсаулық институты шамамен үш жылдық құрылыстан кейін ресми түрде қызметке кірісті. Бұл, жерді демалыс мақсатында сақтап қалуды көздегендер үшін кері қадам болды. Осыған қарсы тұру үшін сол жылы Мокасин Бенд қауымдастығы Ұлттық парк қызметін жерді басқаруға тартуға қайта күш жұмсады. Индустрияландыруға және жерді дамытуға қарсы болған парк құру жақтастары NPS-тен көмек сұрағанда, сол кездегі парк бастығы Джон Кук олардың талаптарын қабылдамады, Bend-тің "тарихи маңызын және табиғи сұлулығының бір бөлігін жоғалтқанын" айтып, оның Ұлттық парк үшін құндылығын азайтып бағалады. Аймақтағы көптеген өнеркәсіп орындарынан басқа, Мокасин Бендтегі жерлер басқа да түрлі мақсаттарға пайдаланылады. Мокасин Бенд психикалық денсаулық институты 1961 жылы құрылып, қазірге дейін жұмыс істеуде, бірақ кейбір парк жақтастары осы психикалық денсаулық сақтау мекемесінің жұмысын тоқтатуға үміттенеді. Сонымен қатар, 1960 жылдары салынған Мокасин Бенд гольф алаңы да бүгінге дейін қолданыста болып, парктің фрагментті болуына себепкер болады.

Мокасин Бенд психикалық денсаулық институты

Мокасин Бенд – Теннесси штатының заң шығарушы органы 1961 жылы құрған психиатриялық госпиталь. Жергілікті сәулетші Марио Бианкулли, «Чаттануганың алғашқы модернисі» деп есептеледі, ол осы мекеменің бес ғимаратының көп бөлігін жобалаған. Ұлттық саябақтар қызметінің алдын ала зерттеулеріне сәйкес, мекемедегі бес ғимараттың үшеуі пайдаланылмайды. Мекеменің периметріндегі ландшафттың бір бөлігі, Мокасин психикалық денсаулық институты орналасқан өзен жағалауының бойымен созылатын федералдық үкіметтік жеңілдік аймағының құрамына кіреді. Госпиталь аумағының бір бөлігінде американдық үнділердің бірнеше обасы бар. Бірақ госпиталь қауіпсіздігінің күшейтілген шараларына байланысты, осы орындарға халықтың кіруі шектеулі. Қазіргі уақытта Мокасин Бенд жолында бір жеке тұрғын үй орналасқан, ол NPS-қа тиесілі жерлермен қоршалған. Сондай-ақ, NPS-қа тиесілі жерлермен WDEF радио мұнаралары да қоршалған. Бұл радио мұнаралары қазіргі таңда жұмыс істеп тұр.