Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының Мэн штатындағы қала.

Тарих

1668 жылы Невичаваннок Абенаки тайпасының бас капитаны Санде (немесе Весумбе) Фрэнсис Смоллға Корниш, Парсонсфилд, Ньюфилд, Лимерик, Лимингтон және Шаплиді қамтитын Оссипи трактатын берді. Киттериден келген Смолл майор Николас Шаплиге жартылай үлесін сатты. 1770 жылы мұрагерлер тіркелмеген келісімшартты тауып, оған талап қойды. Шаплидің мұрагерлері Парсонсфилд, Шапли және Лимериктің жартысын алды. Алғаш Хаббардстаун деп аталған бұл елді мекен 1772 жылы Симеон Эмери Мусам көлінің жанында арақ ішетін тісқақ құрғанда қоныстанды. 1785 жылдың 5 наурызында қала алғашқы иесінің құрметіне Шапли деп аталды. 1830 жылы Шаплидің батыс жартысы Актон болып бөлініп шықты. 1846 жылы Шаплидің бір бөлігі Ньюфилдке қосылды. Шапли 1854 жылы Уотербородан шығыс жерін алды. Эмери Миллс, Шапли Корнер және Норт-Шаплиде жырқыш тісқақтар болды, сондай-ақ жүн тоқыма фабрикасы (Харгрейвс Жүнді Фабрикасы деп белгілі) және былғары тақта фабрикасы да болды. 1837 жылдан бастап бірнеше жыл бойы Кіші Оссипи көлінен алынған балшық темірінен Солтүстік Шаплидегі домна пешінде темір өндірілді. 2003 жылғы Мэн геологиялық зерттеуінің басылымында осы жерде іргетастар, қабырғалар және шлактар қалғандығы көрсетілді. Шапли 1947 жылғы Ұлы өрттерден зардап шеккен Мэн штаттарының бірі болды. 2009 жылы Шапли тұрғындары (Ньюфилд тұрғындарымен бірге) Польша Спринг таңбасымен жұмыс істейтін Нестле компаниясының су қоймасынан өнеркәсіптік деңгейде су тартуына сәтті қарсылық көрсетті.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 41,19 шаршы миль (107 км²) құрайды, оның ішінде 38,75 шаршы миль (100 км²) құрлық және 2,44 шаршы миль (6 км²) су. Шаплиді Кіші Оссипи және Мусам өзендері кесіп өтеді. Шаплидің барлық ормандық жерлері «Табиғатты қорғау қоры» ұйымының қорғауында. Қаланың үш тауы 305 метрден (1000 фут) биік: Форт-Ридж, Эббот тауы және Эббот тауынан солтүстік-батысқа қарай жарты миль жерде орналасқан атаусыз тау. Форт-Ридж тауы, ең биік нүктесі теңіз деңгейінен 340 метр (1114 фут) биіктікте, қаланың ең биік тауы болып табылады. Көптеген адамдар қаладағы ең биік нүкте деп жаңылысатын Эббот тауының биіктігі 329 метр (1078 фут) құрайды, бұл оны қаланың екінші ең биік нүктесі етеді. Жергілікті демалыс орны ретінде танымал болғандықтан, барлық жер көліктің (ATV) көп қозғалысы және осының салдарынан туындаған тозуға байланысты Эббот тауының шыңының нақты биіктігі шамамен 323 метрге (1060 фут) жуық деп есептеледі. Қалаға 11 және 109 мемлекеттік тас жолдары қызмет көрсетеді. Ол батысында Актонмен, шығысында Уотерборомен, оңтүстік-шығысында Альфредпен, солтүстігінде Ньюфилдпен және оңтүстігінде Санфордпен шектеседі.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақ бойынша қалада 2668 адам, 1072 үй шаруашылығы және 766 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 2036 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 96,6% ақ нәсілді, 0,3% афроамерикалық, 0,5% американдық үндістер, 0,7% азиялық, 0,1% басқа нәсілдерден және 1,8% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 0,8% құрады. 1072 үй шаруашылығының 29,4%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 57,5%-ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 8,6%-ы күйеуі жоқ әйелдер, 5,4%-ы күйеуі жоқ ерлер, ал 28,5%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 19,9%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 6,8%-ы 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз тұратын адамдардан құралды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,49 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,85 адамды құрады. Қала тұрғындарының орташа жасы 43,6 жас. Тұрғындардың 21%-ы 18 жасқа дейін, 7%-ы 18 мен 24 жас аралығында, 23,8%-ы 25 пен 44 жас аралығында, 35,3%-ы 45 пен 64 жас аралығында және 12,8%-ы 65 жасқа толған немесе одан асқан. Қаланың жыныстық құрамы: 50,4% ер адам және 49,6% әйел адам.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 2326 адам, 912 үй шаруашылығы және 673 отбасы тұрды. Халық тығыздығы көрсетілмеген. 1813 тұрғын үй болды, олардың тығыздығы көрсетілмеген. Қаланың нәсілдік құрамы: 98,41% ақ нәсілді, 0,21% афроамерикандық, 0,13% американдық үндістер, 0,43% азиялық, 0,21% басқа нәсілдерден және 0,60% екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілге жататын халықтың 0,90% -ы испан немесе латын американдықтар. 912 үй шаруашылығының 30,9% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 63,2% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 6,6% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 26,1% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 19,2% -ы жеке адамдардан тұрды, ал 7,6% -ы 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдардан. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,54 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,90 адам. Қала халқының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер 24,1%, 18-24 жас аралығындағылар 6,4%, 25-44 жас аралығындағылар 29,2%, 45-64 жас аралығындағылар 26,0%, ал 65 жасқа жоғарылар 14,4%. Орташа жас 40 жас. Әр 100 әйелге 101,0 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 101,4 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа табысы 42 026 доллар, ал отбасының орташа табысы 45 591 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 34 519 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 26 739 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 19 331 доллар. Отбасылардың 2,9% және халықтың 4,5% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 4,3% және 65 жастан асқандардың 7,3%.

Білім

Шаплидің оқушылары 57-ші аймақтық мектеп бірлестігінің құрамындағы Шапли ескерткіш мектебінде білім алады. Шаплиден 6–8 сыныптардағы оқушылар Масабесик орта мектебіне, ал 9–12 сыныптардағы оқушылар Масабесик жоғары мектебіне қатысады, екеуі де Уотерборо қаласында орналасқан.