Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Заңгер, судья, бұрынғы Парламент спикері және Гананың бұрынғы атқарушы президенті.
Jurist, judge, former Speaker of the Parliament and former Acting President of Ghana
Ерте өмір және білім
Олленну 1906 жылы Аккрадағы Лабадиде дүниеге келді және Га халқына жатады. Оның ата-анасы Уилфред Кума Олленну мен Саломея Анеркай Мандин Эбби болды. Ол Осудегі Салем мектеп-интернатында орта білім алды. Оның жоғары білімі Аккра жоғары мектебінде жалғасты. Оның алғашқы білімінің бір бөлігі Гананың Шығыс аймағындағы Акропонгтегі Пресвитериандық оқу колледжінде өтті, онда ол педагогика мен теологияны оқыды. Ол Лондонның Мидл Темплінде заңтануды оқу үшін Англияға барып, үш жылдық курсты 18 айда аяқтағаннан кейін 1940 жылы адвокаттыққа қабылданды және Корольдік Кеңесінен құрмет алды.
Ollennu was born in Labadi, Accra in 1906 and belonged to the Ga people. His parents were Wilfred Kuma Ollennu and Salomey Anerkai Mandin Abbey. Ollennu attended the middle boarding school, the Salem School at Osu He had his secondary education at Accra High School. Part of his earlier education was at the Presbyterian Training College at Akropong in the Eastern Region of Ghana, where he studied pedagogy and theology. He went to England to study jurisprudence at the Middle Temple, London and was called to the Bar in 1940 after having taken 18 months to complete a three year course passing with distinction earning recognition from the Queen's Council.
Заң мансабы
Ол отбасысында заңгер атанған алғашқы адам болды және 1940 жылы Голд-Кост (қазіргі Гана) тізілімінде Рафаэль Нии Амаа Олленну ретінде тіркелді. Кейіннен 1955 жылы төменгі сатыдағы судья болып, Гана сот жүйесінде жоғарылап, Жоғарғы Сот судьясы болды. 1962 жылдың 1 қыркүйегінде Гана Жоғарғы Сотының судьясы қызметіне тағайындалды. Ол сонымен қатар түрлі құқықтық тақырыптар бойынша кітаптар жариялады және дәстүрлі африкалық жерді пайдалану жүйесі саласындағы сарапшы ретінде танылды. Гана университетінде құрметті профессор қызметін де атқарды. Реформацияланған шіркеулердің әлемдік альянсының Бас кеңесінің жұмысына да белсенді қатысты. 1969 жылдан 1972 жылға дейін Гана өнер және ғылым академиясының президенті болды.
The first person in his family to qualify as a lawyer, he was registered as Raphael Nii Amaa Ollennu in the Gold Coast (now Ghana) register in 1940. He later became a puisne judge in 1955, rising through the ranks of the Ghanaian judiciary to become a High Court judge and on 1 September 1962, elevated to a Justice of the Supreme Court of Ghana. He also published books on various legal topics and was an authority on traditional African land tenure system. He was also an Honorary Professor of Law at the University of Ghana. He was also actively involved with the General Council of the World Alliance of Reformed Churches. He served as the President of the Ghana Academy of Arts and Sciences from 1969 to 1972.
Саясат
Нии Амаа Олленну 1950 жылдардың басында Алтын жағалау заң шығару жиналысында Аккраны өкілдік еткендердің бірі болды. Олленну осылайша Бусия мен Данкуамен бірге Нкруманың Халық конвенция партиясына қарсы оппозицияда болды.
Nii Amaa Ollennu was one of the Accra representatives in the Gold Coast Legislative Assembly during the early 1950s. Ollennu was thus in opposition alongside Busia and Danquah to Nkrumah's Convention People's Party.
Гананың уақытша президенті
Екінші республика кезінде Ольенну 1969 жылдың қазанынан 1972 жылдың қаңтарына дейін Гана Парламентінің спикері болды. 1970 жылдың 7 тамызында ол Гана президенті міндетін атқарушы болды. Ол ресми түрде Президенттік комиссияның төрағасы еді. Ол бұрынғы әскери басшы, генерал-лейтенант Африфадан қызметті қабылдап, 1970 жылдың 31 тамызында сайлау коллегиясымен сайланған Эдвард Акуфо Аддоға тапсырды. Эдвард Асафу Аджаеға қарсы 123 дауысқа 35 дауыс түсті. Бұл президенттік рәсімдік сипатта болды, өйткені атқару билігі премьер-министр Кофи Абрефа Бусияның қолында болды. Гананың Екінші республикасы кезінде Ольенну Гана Парламентінің спикері қызметін атқарды.
During the second republic, Ollennu was the Speaker of the Parliament of Ghana from October 1969 to January 1972. He also became the acting president of Ghana on 7 August 1970. He was officially the chairman of the Presidential Commission. He took over from the previous military leader, Lt. Gen. Afrifa and handed over on 31 August 1970 to Edward Akufo Addo who was elected on 31 August 1970 by an electoral college. He polled 123 votes to 35 by Edward Asafu Adjaye. This was a ceremonial presidency as executive power was held by the prime minister, Kofi Abrefa Busia. During the Second Republic of Ghana, Ollennu served as Speaker of the Parliament of Ghana.
Жеке өмір
Ни Ама Оленну төрт рет үйленген. Оның алғашқы әйелі – Вольта аймағындағы Кета қаласынан шыққан Эмили Джиагге, оның атасы – Ути басшысы Тогбуи Тамакло. Олардың екі баласы болды: Америли Оленну және Бони Ашитей Оленну, Лондон адвокаты. Кейін ол Шарлотта Эми Сойерге (құрметті аты Меттл) үйленді, ол пастор Джон Джозиа Меттл мен Мэриан Анохума Меттлдің (құрметті аты Харви) қызы еді. Олардың екі баласы болды: Нони Ашитей (Фио) және Ашитей. Меттлдің басқа некеден тағы бес баласы болды. Ол 2016 жылы 103 жасында дүние салды. Оның әйелдерінің бірі – Венчидің патша анасы, доктор Кофи Абрефа Бусияның қарындасы Нана Афуа Фрема Бусия еді. Әділ Нии Ама Оленну мен Нана Афуа Фрема Бусияның қызы Америли Оленну Ауа Асамоа 2017 жылдан 2021 жылға дейін Гананың Даниядағы елшісі қызметін атқарды. Оленну Гананың Округтік Ұлы Ложасының мүшесі және Легон Ложасын құрушылардың бірі болды.
Nii Amaa Ollennu married four times. His first wife was Emily Jiagge of Keta in the Volta Region whose grandfather was Togbui Tamakloe, Chief of Uti. He had two children with her: Amerley Ollennu and Boni Ashitey Ollennu, a barrister in London. He then married Charlotte Amy Sawyerr (née Mettle), the daughter of the Rev. John Josiah Mettle and Mrs. Marian Anohuma Mettle (née Harvey). They had two children together: Noni Ashitey (Fio) and Ashitei. Mettle had five other children from another marriage. She died in 2016, aged 103 years. One of his wives was Nana Afua Frema Busia, the Queenmother of Wenchi and a sister to Dr. Kofi Abrefa Busia, Prime Minister of Ghana. A daughter of Justice Nii Amaa Ollennu and Nana Afua Frema Busia, Amerley Ollennu Awua Asamoa, served as Ghana's Ambassador to Denmark from 2017 to 2021. Ollennu was a member of the District Grand Lodge of Ghana and a founding member of the Legon Lodge.
Отбасы
Нии Ама Ольенну – Куао ағайындыларының туысы, оның ішінде Нейтан Куао (1915 – 2005) – дипломат, білім беру саласының маманы және мемлекеттік қызметкер, Гананың көптеген президенттерінің кеңесшісі болған. Куаолардың ұрпақтарының арасында Амон Никои (1930 – 2002) – экономист және дипломат, 1973–1977 жылдары Гана банкінің губернаторы, ал 1979–1981 жылдары қаржы министрі болды. Сонымен қатар, олардың ағайындары Николас Т. Клерк (1930 – 2012) – GIMPA-ның бұрынғы ректоры және Джордж К. Клерк (1931–2019) – ботаник болды. Ашити Треби Оленну – NASA робототехника инженері, Ольеннудың шөбересі.
Nii Amaa Ollennu was the cousin of the Quao siblings, including Nathan Quao (1915 – 2005), a diplomat, educationist and public servant who became a presidential advisor to many Heads of State of Ghana. The progeny of the Quaos included Amon Nikoi (1930 – 2002), an economist and diplomat, the Governor of the Bank of Ghana from 1973 to 1977 and Finance minister from 1979 to 1981 in addition to the brothers, Nicholas T. Clerk (1930 – 2012), a former Rector of the GIMPA and George C. Clerk (1931–2019), the botanist. Ashitey Trebi Ollennu, a NASA robotics engineer, is Ollennu's nephew.
Өлім
Нии Ама Оленну 1986 жылдың желтоқсанында қайтыс болды.