Кіріспе
Dundalk – Балтимор округінің (Мэриленд штаты, АҚШ) құрылмаған қауымдастығы және халық санағы бойынша белгіленген жері. 2020 жылғы санақ бойынша халық саны 67 796 адамды құрады. 1960 және 1970 жылдары Дундалк Мэриленд штатының ең ірі құрылмаған қауымдастығы болған. Оның аты Ирландияның Лоут графтығындағы Дундалк (Dún Dealgan) қаласының атына байланысты қойылған. Дундалк Балтимордың алғашқы ішкі аймақтық шағын қалаларының бірі саналады.
Dundalk ('/d//ʌ//n//d//ɔː//k/ DUNdawk or '/d//ʌ//n//d//ɒ//k/ DUNdok) is an unincorporated community and census designated place in Baltimore County, Maryland, United States. The population was 67,796 at the 2020 census. In 1960 and 1970, Dundalk was the largest unincorporated community in Maryland. It was named after the town of Dundalk (Irish: Dún Dealgan) in County Louth, Ireland. Dundalk is considered one of the first inner ring suburbs of Baltimore.
Тарих
Қазіргі Дундалк деп аталатын аймақты Джон Смит 1608 жылы зерттеген. Осы уақытқа дейін бұл аймақта Сусквеханна тайпалары мекен еткен. 1856 жылы Ирландиядан келген иммигрант Генри МакШейн, Балтимордың сол кездегі оңтүстік-шығыс шетінде, Патапско өзенінің жағасында МакШейн қоңырау құю фабрикасын құрды. Кейін құю зауыты Балтимордың Паттерсон Парк ауданына көшірілді, бірақ 1940 жылдардағы өрт оны Шығыс Федеральді көшесінің 201 нөміріне көшіруге мәжбүр етті. Қоңырауларды қоладан құюдан басқа, зауыт құйма темір құбырлар мен пеш жабдықтарын да өндірген. Балтимор және Спарроусс Пойнт темір жолы компаниясы зауыт үшін теміржол желісіндегі стансаның атын сұрағанда, МакШейн өзінің туған қаласы Дундалк (ирланд тілінде: Dún Dealgan) деп жазды, ол Ирландияның Лоут округінде орналасқан. 1977 жылы зауыт қазіргі Глен Берниге көшірілді. 1916 жылы «Бейтлехем Болат» компаниясы МакШейн зауытының жанындағы шаруашылық жерді кеме құрылысымен айналысатын жұмысшыларға арналған тұрғын үйлер салу үшін сатып алды. «Дундалк Компаниясы» жаңа үлгідегі қала жоспарын жасау үшін құрылды, ол Балтимордың Роланд Парк ауданына ұқсас болды, нақты белгіленген орындардан басқа кәсіпорындарды алып тастап, мектептер, ойын алаңдары мен саябақтарды салу үшін жер қалдырды. 1917 жылға қарай Дундалк қаласы іріктеліп, 62 үй, екі дүкен, пошта бөлімі және телефон станциясы салынды. Көшелер жаяу жүргіншілерге қолайлы, ашық торлы жүйемен салынды және «Shipway», «Northship», «Flagship» және «Admiral» сияқты атаулар берілді. Екі қабатты үйлердің шатырлары тік, ал қабырғалары сылақпен қапталған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде болатқа сұраныс күрт өскенде, ақ жұмысшылар Дундалкқа көптеп ағылып келіп, қара жұмысшыларды жақын жердегі Тернер Станциясы деп аталатын шағын қауымдастыққа ығыстырды. Тернер Станциясы екінші дүниежүзілік соғыс кезінде болатқа сұраныс артуымен одан да кеңейді. Бір кезде Дундалк «Кішкентай Аппалачия» немесе «таулы гетто» деп аталған. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын, соғыс кезінде және одан кейін көптеген Аппалачи көшіп келгендер Балтимор аймағына, соның ішінде Дундалкқа қоныстанды. Дундалкқа көшіп келген Аппалачи халқының көпшілігі жұмыс іздеген экономикалық көшіп келгендер болды. 1983 жылы Дундалк тарихи ауданы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді.
География
АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, CDP-нің жалпы ауданы – , оның ішінде жер және , немесе 24,84%-ы су құрайды. Дундалқтың көп бөлігі тегіс және теңіз деңгейіне өте жақын, ал батысында Балтимор қаласына жақын бірнеше шағын төбелер бар. Дундалк Атлантикалық жағалау жазығының бөлігі болып табылады. Биіктіктер Чесапик шығанағының жағалауында теңіз деңгейінен басталып, Дундалк даңғылы мен Норт-Пойнт бульварының солтүстік бөлігінде шамамен 40 футқа (12 м) дейін көтеріледі. Нан мен ірімшік ағысы – Дундалқтағы Бек өзенінің саласы. Ағыстың ұзындығы 8,5 миль (14 км), бастауы Балтимор қаласында. Ол Дундалк арқылы ағып, Чесапик шығанағына құятын Бек өзеніне қосылады. Ағыстың су жиналатын алабы 1,85 шаршы миль (5 км²) құрайды.
Демография
2010 жылғы халық санауы бойынша, шамамен 63 597 адам тұрды. Дундалк халқының нәсілдік құрамы: 79,9% ақ нәсілді, 13,0% афроамерикалық, 3,0% испаноязыл, 1,0% азиялық және 3,1% – басқа ұлт өкілдері. Барлығы 24 772 үй шаруашылығы есепке алынды, олардың 29,2%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 46,5%-ында бірге тұратын жұбайлар, 16,1%-ында күйеуі жоқ әйелдер, ал 31,5%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 26,4%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 13,0%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мүше саны 2,50 адамды, ал отбасының орташа мүше саны 2,98 адамды құрады. Аталған елді мекенде халық тығыздығы төмендеп, 23,9%-ы 18 жасқа дейінгілер, 7,4%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 28,4%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 22,6%-ы 45-64 жас аралығындағылар, ал 17,7%-ы 65 жастан асқандарды құрады. Орташа жас 39 жасқа тең. Әр 100 әйелге 91,3 еркек шақ келді. 18 жастан асқан 100 әйелге 87,4 еркек тиесілі екені анықталды. Үй шаруашылығының орташа табысы 39 789 доллар, ал отбасының орташа табысы 46 035 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 36 512 доллар, ал әйелдердің 25 964 долларға тең. Аталған елді мекеннің жан басына шаққандағы орташа табысы 18 543 долларды құрады. Отбасылардың 6,6%-ы және халықтың 9,2%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 13,3%-ы және 65 жастан асқандардың 6,9%-ы.
Қоғамдық көлік
Sparrows Point, Dundalk және Baltimore City арасындағы қоғамдық көлік 1958 жылдың тамызына дейін Dundalk Avenue ортасымен жүрген United Railways and Electric Company (кейін Baltimore Transit Company) #26 трамвай желісімен қамтамасыз етілді. 1950 жылдардың басына дейін аталған желіде әйгілі "Қызыл зымыран" трамвайлары, екі және үш вагондық ағаш троллейбустар қозғады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі ең қарбалас сағаттарда пойыздар 30 секунд сайын қатынайтын. 1940-1972 жылдар аралығында Дундалк аймағында автобус қызметін Dundalk Bus Lines атқаратын. Қазіргі таңда қоғамдық көлік Мэриленд Транзит Әкімшілігі (Maryland Transit Administration) арқылы жүзеге асырылады. Аймаққа қызмет көрсететін MTA желілері: CityLink Blue, CityLink Navy, CityLink Orange, LocalLink 59, LocalLink 62, LocalLink 63, Express BusLink 163 және LocalLink 65.
Білім
Дундалк қаласында Балтимор округінің қоғамдық колледжінің – CCBC Дундалк кампусы орналасқан. Бұрын ол Дундалк қоғамдық колледжі деп аталған. Дундалк бастауыш және орта білім беру үшін Балтимор округінің мемлекеттік мектептер жүйесімен қамтамасыз етіледі, аймақтағы негізгі орта мектептер – Дундалк орта мектебі, Патапско орта мектебі және Спарроус Пойнт орта мектебі. Дундалк қаласында сонымен қатар ISO 9001 сертификатына ие болған елдегі санаулы техникалық орта мектептердің бірі – Сольерс Пойнт техникалық орта мектебі де орналасқан.