Кіріспе

Исабеланың бұрынғы губернаторы Мария Грасия Сиело "Грейс" Магно Падака (25 қазан 1963 жылы туған) – филиппиндік саясаткер және бұрынғы журналист, ол 2004 жылдан 2010 жылға дейін Исабела губернаторы қызметін атқарды. 2008 жылы ол Ramon Magsaysay Award for Public Service сыйлығына ие болды. Бала кезінде полиомиелиттен аман қалған ол өмірінің көп бөлігін қос таяқпен жүрді.

Ерте өмір және мансап

Мария Грасия Сиело "Грейс" Падака 1963 жылы Изабела облысының Кауаян қаласында Бернардо Падака мен Амелия Магно отбасында дүниеге келді. Екеуі де мемлекеттік мектептерде мұғалім болған. Үш жасында полиомиелит салдарынан өмір бойына паралич болып, таяқпен жүруге мәжбүр болды. 1984 жылы Филиппин университетінің Лицейін есепші мамандығы бойынша бітірген, бірақ журналистика және саяси талдау саласына көшті. 1986 жылы ұлттық радиостанциясы Bombo Radyo-ның Кауаян бөлімшесінде есепші, бағдарлама жүргізушісі, кейін станция менеджерінің орынбасары болып жұмыс істеді. 2000 жылы журналистикадан кетіп, 2001 жылға дейін Аудит комиссиясында және Мемлекеттік қызметкерлерді сақтандыру жүйесінде аудитор болып жұмыс істеді. 2003 жыл шамасында бизнесмен Энрике Зобельдің есепшісі болды. Падаканың Bombo Radyo-дағы жұмысы оны Изабела облысында белгілі тұлғаға айналдырды, ол үстемдік құрып отырған Ди әулетіне, заңсыз құмар ойындарына (jueteng) және орман шаруашылығына сын көтерді. 1995 жылы Падака тұрғындарды Изабела облысын екіге бөлу туралы ұсынысқа қарсы дауыс беруге ықпал етті, бұл ұсынысты Ди әулеті қолдаған. Әдеттегі баяндамаларынан бөлек, ол әр сағат сайын облыстың әнұранын эфирге шығарды.

Саясатта

Падака 2001 жылы Изабелланың 3-ші округінен Конгресске үміткер болды, бірақ Фаустино "Божие" Дэй III-тен 1,285 дауыс айырмасымен жеңіліске ұшырады (ол 50,7 пайыз, ал ол 49,3 пайыз дауыс алды). Ол 151 дауыс бюллетенінің нәтижелеріне қарсылық білдірді. Дэй бұған жауап ретінде, тек 151 округтің ғана емес, барлық 812 округтің нәтижелерін де сұраққа алды. Падака дауыс бюллетенінің қайта қаралуына қажетті қаражатты жинау мақсатында "Бюллетеньді қабылдау" атты кампанияны бастады. Екі жарым жылдан кейін, 2003 жылдың 18 желтоқсанында Өкілдер палатасының сайлау трибуналы (HRET) Дэйді 48 дауыспен жеңімпаз деп жариялады. HRET-тің көпшілігі Грейс Падаканың пайдасына жазылған "Грейс" деген сөз бар бюллетеньдерді санаудан бас тартты.

Басқарушылық

Падака Исабела облысының губернаторы лауазымына кандидат болып түсті және 2004 жылғы губернатор сайлауында 55% дауыс алып, қайта сайлануға түскен Фаустино Дай, кішіге қарсы 44 292 дауыспен жеңіске жетті. Лауазымға келгеннен кейін Падака дереу прогрессивті бағдарламаны іске асыруға кірісті, ол қаржы реформасына, тұрмыстық жағдайды жақсартуға және қоршаған ортаны қорғауға бағытталған. Ол облыстық қаржыны жан-жақты қайта қарастырып, облыстық үкіметтің қарызын үштен екіге азайтты және қызметтен кеткен кезде бюджеттік профицитке қол жеткізді. Оның әкімшілігінің маңызды жобаларының бірі – шаруалардың өнімділігін арттыру және оларға қолайлы несие шарттарын ұсыну арқылы олардың тұрмысын жақсартуға бағытталған гибридтік күріш бағдарламасы болды. Осының нәтижесінде 10 қала Кагаян алқабындағы гибридтік күріштің ірі өндірушілерінің қатарына енді. Ол Ұлттық азық-түлік корпорациясымен бірлесіп бағаны қолдау қорын құрды, ол NFA-ның шаруалардан күріш пен жүгері сатып алуы үшін фермерлерге килограмына 5 песо субсидия берді. Padaca бюрократияда да маңызды реформалар жүргізді, мысалы, мемлекеттік адвокаттардың табысын ай сайынғы 2000 песоға арттырды, PhilHealth жүйесінің қамтуын 700 000 адамға дейін кеңейтті, шамамен 98 миллион песоға сыйақы төлемдерін жасады және ауылдық денсаулық сақтау қызметкерлерінің жәрдемақысын екі есеге арттырды. Padaca заңсыз ағаш кесуге қарсы күреске белсенді түрде араласты, тиісті күштерді қайта жандандырды. Ол 2006 жылы елдегі соңғы табиғи ормандар мен биологиялық әртүрліліктің бірі – Солтүстік Сьерра-Мадре табиғи паркі үшін орманды қорғау жөніндегі топ құрылған кезде, ағаш кесуге қарсы патрульдеуді күшейтті. Оның орман кесуге қарсы науқанының қатаң кезеңінде провинциялық үкімет Филиппин тарихындағы ең ірі заңсыз ағаш партиясын – 1,8 миллион кубометрлік ағашты, құны 30 миллион песодан астамды тәркіледі. 2007 жылдың 5 желтоқсанында АҚШ елшісі Кристи Кенни Падакаға жеке басқа Халықаралық Батыл Әйелдер сыйлығын табыс етті, бұл сыйлық бұрынғы АҚШ Мемлекеттік хатшысы Кондолиза Райске де берілген. Падакаға Исабела облысын дамытуға қосқан үлесі үшін бұл сыйлық берілді. 2008 жылдың 31 шілдесінде ол "Изабела сайлаушыларын өздерінің демократиялық құқықтарын қайтаруға және өздері таңдайтын көшбасшыларды сайлауға, сондай-ақ өз дамуына толыққанды серіктес болуға мүмкіндік бергені үшін" Үкіметтік қызметі үшін Рамон Магсайсай сыйлығының жеңімпаздарының бірі атанды. Падака, Пампанга облысының губернаторы Эдди Панлилио, Нага қаласының мэрі Джесси Робредо және Сан-Исидро қаласының мэрі Соня Лоренцо (Нуэва-Эсиха) "елдегі нашарлап бара жатқан саяси жағдайды өзгерту үшін принципті жергілікті билік өкілдерін тартуға бағытталған" Kaya Natin тобын құрды. Олардың "Үміт аралдары" атты университеттердегі жаңа қозғалысы, этикалық көшбасшылық пен жақсы басқаруды насихаттады және 2008 жылдың 31 шілдесінде Кесон қаласындағы Атенео де Манила университетінің Уолтер Хоган конференц-орталығында ресми түрде басталды. Падака 2007 жылы Либералдық партияның кандидаттығымен екінші мерзімге кандидат болды, ол бұрынғы губернатор Бенджамин Дайға қарсы күресті. Падака 17 007 дауыспен жеңіске жетті (Сантос, 2009). Алайда, Дай Сайлау комиссиясына (COMELEC) 12 қаладан алынған 683 бюллетеньді қайта санау туралы өтінішпен жүгінді, Padaca үшін мыңдаған дауыс бір адаммен жазылғанын мәлімдеді. 2009 жылы комиссия Дайдың 199 435 дауыс алғанын, ал Падаканың 198 384 дауыс алғанын, яғни 1051 дауыспен басымдық танытқанын анықтады. Комиссия оның өкілеттіктерін жойып, Дайдың дереу инаугурациясын бұйырды. Бірақ Падака апелляция бергеннен кейін лауазымында қалды. 2010 жылғы сайлауда Падака бұрынғы сайлаудағы қарсыласы және шығып бара жатқан конгрессмен Фаустино Дай III-тен 3438 дауыс айырмашылығымен жеңілді.

Губернаторлықтан кейінгі кезең

2012 жылы Падакаға 2006 жылы қозғалған жемқорлық ісі бойынша қамауға алу ордері шығарылды. Ол өзінің одақтасы, президент Бениньо Акино III-тің кепілдігімен босатылды, бірақ 2019 жылы Сандиганбаян соты оны кінәлі деп танып, 24 жылға дейін бас бостандығынан айырып, 36 миллион песо айыппұл салды және мемлекеттік қызметтен мәңгілікке шеттету туралы шешім шығарды. Алайда ол сотқа шағымданып, жемқорлық бойынша шығарылған үкімді күштен шығарды, бірақ мал-мүлік жұмсау бойынша шығарылған үкім күшінде қалды. Ол тағы да шағымдану процесі аяқталғанша бостандықта қалады. 2017 жылы Падака Сандиганбаян сотынан 2007 жылдан 2010 жылға дейін активтер, міндеттемелер және таза кіріс туралы мәлімдемелерді ұсынбағаны үшін 4000 песо айыппұл төледі. Падака президент Акино тарапынан 2012 жылы Сайлау комиссиясына тағайындалды, бірақ оның тағайындалуы күтіліп тұрған жемқорлық ісіне байланысты бекітілмеді және 2014 жылы Тағайындау комиссиясы оны мақұлдамағаннан кейін қайта тағайындалмады. 2016 жылы Грейс Падака қайтадан губернаторлыққа үміткер болды, бірақ қайта сайланған Фаустино Дэй III-ке 300 000-нан астам дауыспен жеңілді. 2019 жылы ол вице-губернаторлыққа үміткер болып, жартылай бауыры Фаустино III-пен келіспеушілікке ұшыраған конгрессмен Наполеон Дэймен одақтасты. Алайда, науқан басталғанға дейін Дэйлер татуласып, Падаканы «Акцион Демократия» партиясының үміткері ретінде өз күшімен сайлауға мәжбүр етті, бірақ ол 483 392 дауысқа қарсы 166 972 дауыспен қайтадан жеңіліске ұшырады.

Танымал мәдениетте

Падака рөлін 2004 жылы GMA Network телеарнасының «Magpakailanman» драмалық антологиясында оның өмірін сомдаған Дженис де Белен ойнады.