Кіріспе

1854 жылы Чесапик шығанағының сарпталуы осы аймақтың тиімді балық аулау орны екенін көрсетті, Сомерс-Коув маңында кең ауқымды острица төсектері болған. 1866 жылы Джон У. Крисфилд, Принцесса Анна округының адвокаты, Пенсильвания темір жолы жүйесінің тармағы – Шығыс жағалау темір жолын Сомерс-Коув теңіз портына жеткізуде маңызды рөл атқарды. Темір жолдың Крисфилд тармағы сол жылдың 6 қарашасында ашылды. Қала 1872 жылы ресми түрде қала болып құрылып, адвокаттың еңбегінің құрметіне Крисфилд деп аталды. Темір жол жаңа қаланың экономикасын нығайтты және Крисфилд, сондай-ақ солтүстікке қарайғы Марион станциясы сияқты басқа да қалалар мен елді мекендер гүлденді. Теңіз өнімдері жақын арада АҚШ-тың барлық аймақтарына жөнелтіле бастады, ал Крисфилд «Әлемнің теңіз өнімдері астанасы» атанды, бұл лақап қазірге дейін сақталған. Одан кейін өнеркәсіптік өрлеу басталды. 1904 жылы Крисфилд қаласы Мэриленд штатында Балтимордан кейінгі екінші ірі қала болды, сол кезде халық саны шамамен 25 000 адамды құрады. Қаладағы теңіз өнімдері индустриясы Жаңа Англия және АҚШ-тың орталық аймақтарынан келген жаңа тұрғындарды қызықтырды. Қала ішінде көп ұзамай бейсбол командасы да құрылды: Crisfield Crabbers, ол Шығыс жағалау бейсбол лигасының ойындарына қатысты. Қаладағы теңіз өнімдері индустриясының сәттілігі қалаға локомотивтен шыққан түйіршіктер мен көптеген острица қабықтарын әкелді. 20 ғасырдың басында кәсіпкерлер қаланың оңтүстік-батыс шетінен жер участаларын сатып алып, оларды тұзды батпақтарға тастады. Бұл қабық жиынтығы нәтижесінде шамамен жарты шақырымдық жарты арал пайда болды. Крисфилд қаласының орталық бөлігі осы жаңа жердің үстіне салынды, осыдан Крисфилдтің «әдепкіде острица қабықтарының үстінде салынған» деген кең таралған пікір туды. Солтүстік Каролинада туған афроамерикалық Джеймс Рид 1907 жылдың 28 шілдесінде Мэриленд штатының Крисфилд қаласында ақ нәсілділер тобымен линчеленді. Ол жергілікті полиция бастығын өлтірген деген күдікке ілінген. Қала бірнеше өртке тап болды, олардың ең танымалдары 1928 жылғы Ұлы өрт болып есептеледі. Өрт 29 наурызда Крисфилд опера үйінде басталып, қаланың орталық бөлігіне жылдам тарады, оны толығымен қиратып, 1 миллион доллардан астам зиян келтірді. Крисфилдтің гүлденуі Чесапик шығанағының денсаулығымен бірге төмендеді. Острица популяциясы азайып, балық аулаушылар күнделікті аулауларынан толыққанды өмір сүре алмайтын деңгейге жетті. Кейбір кәсіпорындар Крисфилдтен көшіп кетті, ал басқалары жабылды. 1976 жылдың 1 сәуірінде Крисфилдке өркендеу әкелген темір жол Conrail құрылғаннан кейін тоқтатылды. Алайда, темір жол тоқтатылар алдында, темір жолдың бойында 413-ші Мэриленд тас жолы салынды. АҚШ-тағы ірі бизнес өскен сайын, олар 20 ғасырдың соңына дейін азайып бара жатқан Крисфилдтің басынан өтіп кетті. Жедел тамақ мекемелері 1990 жылдардың соңында қаладағы көптеген теңіз өнімдері дүкендерімен қатар бизнес таба бастады. Үлкен супермаркет қала жоспарларында он жылдан бері болған, бірақ ол 2010 жылдың сәуірінде ғана ашылды. Крисфилд сонымен қатар үлкен жағалаудағы мүліктердің назарында болды, 2000 жылдардың ортасында қаланың орталық бөлігінде, Крисфилд портына жақын жерлерде бірнеше үлкен кондоминиумдар салынды. Қаланың болашақтағы өсу қажеттіліктерін және көркейтуін қамтамасыз ету үшін 2006 жылдан бері «стратегиялық жаңғырту жоспары» жасалып келеді. Крисфилд теңіз өнімдерімен, әсіресе Атлант мұхитының көк рабымен танымал, онда көптеген мейрамханалар, теңіз өнімдерін жинау және тарату компаниялары бар. Елдегі бірнеше теңіз өнімдері мейрамханалары қаланың атын алып жүр. 2012 жылы Санди даулымы қалаға әсер етті, көптеген кәсіпорындар мен үйлер суға батты. Крисфилд қару-жарақ қоймасы, Крисфилд тарихи ауданы, Каллен үйі тарихи ауданы, Бейбітшілік жасаңыз, Нельсон үйі, капитан Леонард Тауз үйі және Уорд ағайындыларының үйі мен шеберханасы Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген.

География

Крисфилд – бос жері аз, тығыз қала. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 8 км² құрайды, оның ішінде 4 км² жер (53,0%) және 4 км² су (47,0%) шамасында. Дельмарва түбегіндегі оңтүстік нүктелердің бірі және Чесапик шығанағына өте жақын орналасқандықтан, қала өте жазық, биіктігі ешқашан 3 футтан (1 метрден) аспайды. Крисфилд қаласы тұзды батпақтармен қоршалған және су тасқынына ұшыраған жерге салынған. Қаланың орталық бөлігі үлкен дауылдар мен ғаламтор кезінде су тасқынына әсіресе осал. 2012 жылдың 29 қазанында «Сэнди» даулының толқыны қаланың көп бөлігін су астында қалдырды. Су тасқыны және теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты жергілікті халықтың алаңдаушылығы 2013 жылдың қазан айында «The Washington Post» газетінде жарияланды. Крисфилд – Мэриленд штатының ең оңтүстік қаласы; географиялық тұрғыдан ең оңтүстік нүктесі Апе-Холда орналасқан. Дегенмен, Оңтүстік Мэриленд – штаттың Шығыс жағалаумен байланысты емес ресми аймағы, ал Сент-Мэри округінің кейбір аймақтары штаттың ең оңтүстік нүктесі деп есептеледі.

Климат

Крисфилд Мэриленд штатындағы Атлантикалық жағалау жазығында орналасқандықтан, ылғалды субтропиктік климатқа ие, онда ыстық, ылғалды жаздар мен салқынға жақын немесе жұмсақ қыстар болады. Суға жақындығы, сондай-ақ Делмарва түбегіндегі кең таралған үрдіс ретінде, қалада қыс айларында көп қар жаумайды; демек, Крисфилд, Балтимордің ішкі порты және Атлант мұхитындағы Ассатейг аралының шекарасы – Мэриленд штатындағы 8a өсімдік өсіру аймасының жалғыз мысалдары.

Демография

Крисфилд Солсбери Оушен Пайнс CSA-ның бір бөлігі болып табылады, бұл біріктірілген статистикалық аймақ (CSA) Солсбери қалалық аймағын (Сомерсет және Викомико округтері) және Оушен Пайнс шағын қалалық аймағын (Ворчестер округі) қамтиды. 2000 жылғы халық санауы бойынша аймақтың жалпы халқы 155 934 адамды құрады. Солсбери осы CSA-ның бас қаласы болып есептеледі.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 2726 адам, 1113 үй шаруашылығы және 667 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 1531 тұрғын үй бірлігін құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 59,0% ақ нәсілді, 36,4% афроамерикалық, 0,6% американдық үндістер, 0,5% азиялық, 1,3% басқа нәсілдерден және 2,3% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 3,7% құрады. 1113 үй шаруашылығының 33,6% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 30,1% -ы бірге тұратын жұбайлар, 25,8% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 4,0% -ы күйеуі жоқ ерлер, ал 40,1% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 35,4% жеке тұлғалардан тұрды, ал 15,4% -ы 65 жасқа толған жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,38 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,06 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 38,4 жас болды. Тұрғындардың 27,8% 18 жасқа дейін, 8,3% 18 мен 24 жас аралығында, 21,5% 25 пен 44 жас аралығында, 24,6% 45 пен 64 жас аралығында және 17,7% 65 жастан асқандарды құрады. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 44,0% ер адам және 56,0% әйел адам.

2000 жылғы халық санағы

Халық санағынан бастап, қылмыс деңгейі тұрақты түрде төмендеп келеді, көбінесе 2006 жыл мен 2008 жыл аралығында екі есеге азайды. Қаладағы ең көп таралған қылмыс – мүлікпен жасалған қылмыс, 2006 жылығы ең жоғарғы көрсеткіштен 180-ден төмендеді.

Экономика

Крисфилд экономикасы көбінесе бөлшек сауда, денсаулық сақтау және автокөлік салаларына негізделген. Теңіз өнімдері де Крисфилд экономикасының маңызды бөлігі болып табылады, дәл сол сияқты, қаланың көп бөлігі бойында болғандай, қалада бірнеше қаптау өндіріс орындары бар. 1997 жылы CrabPlace.com компаниясы жергілікті балықшылар аулаған теңіз өнімдерін онлайн сатуды бастады. Крисфилд шегіндегі ең ірі жұмыс беруші – МакКреди еске алу ауруханасы. Қаладағы екінші ірі жұмыс беруші – Шервин Уильямс зауыты (бұрынғы Rubberset компаниясы), ол бояу щеткалары мен ролик қаптарын шығарады. Бұрын экономика балықшылар мен теңіз өнімдеріне негізделген. Өркендеген кезеңінде қала ішінде 150-ге жуық теңіз өнімдерін өңдеу және қаптау зауыттары орналасқан. Чесапик шығанағының жағдайы нашарлай бастағанда, көк рак аулау көрсеткіштері де төмендеді, 1990 жылдардан бері 70%-ға азайды.

Мәдениет

Крисфилд Смит аралына басты кіреберіс болғандықтан, осы аймақта Смит аралының ерекше диалектісінде сөйлейтін көптеген адамдар бар. Сонымен қатар, оның көптеген мейрамханаларында Мэриленд штатының десерті – Смит аралы торттарын таба аласыз.

Жыл сайынғы іс-шаралар

1986 жылдан бері Крисфилд Scorchy Tawes Pro Am балық аулау турнирін өткізіп келеді. 3 күндік турнирде әртүрлі балық аулау номинациялары бойынша ақшалай жүлделер, ал Side Street мейрамханасында әр түні мерекелік шаралар ұйымдастырылады. Жыл сайынғы J. Millard Tawes шағала мен қабық пісіру фестивалі әр шілде айының үшінші сәрсенбісінде өтеді. 1976 жылы басталған бұл шара Крисфилд қаласында туған бұрынғы губернатордың құрметіне аталған және жыл сайын штаттың түкпір-түкпірінен көптеген саясаткерлерді қызықтырады. Крисфилдтің ең ірі шарасы – 1947 жылы басталған, әрбір Еңбек күні демалысында өткізілетін Ұлттық қатты шағала дербиі мен жәрмеңкесі. Дербидің басты артықшылықтары – Мейн-стрит көшесімен өтетін шеру, «Кішкентай қыз», «Кішкентай ұл» және «Мисс Крестасье» сайыстары, 1971 жылы басталған қайық тікелей тоқтату байқауы, шағала жинау байқауы және «Шағала аренасы». «Шағала аренасы» Сомерс Ков маринасын ойын-сауықтар, концерттер, сатушылар тіректері және фейерверктермен жәрмеңке алаңына айналдырады.

Мұражайлар

Крисфилдте бірнеше мұражай бар: Дж. Миллард Тауес тарихи мұражайы, Уорд ағайындыларының шеберханасы және Дж. Миллард Тауес кітапханасы.

Үкімет

Крисфилд қаласында мэр-кеңес-әкімшілік үкімет түрі бар делінеді. Әкімшілік жұмысын қала әкімі мен қалалық кеңес тағайындайтын қала әкімшісі жүзеге асырады. Мэрді және кеңес мүшелерін Крисфилд қаласының тұрғындары сайлайды. Олардың барлығы төрт жылдық мерзімге сайланады.

Спорт және демалыс

Бір кездері қалада кіші лигалы бейсбол командасы болды: Крисфилд Крабберс, олар қазір жойылған Шығыс жағалау бейсбол лигасында ойнады. Бірнеше шағын бейсбол лигасы және жоғары мектеп спорт командалары қалада сақталған. Веллингтон Бич пен Парк 1980 жылдары өмір сақшыларымен және сату орындарымен ашылған, бірақ кейін жабылды. Бірақ, «Ашық кеңістік» бағдарламасы арқылы Крисфилд оны қайта құруға және ашуға қаржы алды. Крисфилдтің қоғамдық Веллингтон Бич пен Паркі 2012 жылдың басында Брик Килн Бич деп аталды. Алайда, сол жылдың соңында «Сэнди» дауылынан кейін жағажайды күрделі жөндеуден өткізу қажет болды. Жағажай атауы өзгертіліп, 2013 жылдың 2 маусымында сағат 13:00-де қайта ашылды. Паркте жаз айларында ойын алаңы, беседка және әбденет бар. Бұл орын сонымен қатар краб аулауға да танымал. Жақын жерде орналасқан Джейнс аралы мемлекеттік паркі – көбінесе дамытылмаған жерлерден тұратын үлкен батпақты арал, оны түрлі құстар мен теңіз жануарлары мекендейді. Онда балық аулау, жүзуге арналған жағажайлар, демалысқа бару, кемпинг, ойын алаңы және каноэмен жүзуге болатын шамамен отыз шақырымдық су жолдары бар. Жағажайларда да жүзуге болады.

Мемлекеттік мектептер

Крисфилдтің екі мемлекеттік мектебі Сомерсет округінің мемлекеттік мектептер округінің құрамына кіреді, оның бас кеңсесі Вестоверде орналасқан. Картер Г. Вудсон бастауыш мектебі – Бұл мектеп Оңтүстік Сомерсет даңғылында орналасқан және қазіргі уақытта K–5 сыныптарға қызмет көрсетеді. 2004 жылға дейін бұл орта мектеп болып, 6–8 сыныптарға қызмет көрсеткен; округте мектептерді біріктіру салдарынан мектеп өзгеріске ұшырап, жаңадан жөнделді. Одан бұрын бұл мектеп Крисфилдтің түрлі-түсті орта мектебі деп аталған. Crisfield Academy and High School – Бастапқыда тек Crisfield High School деп аталған бұл ғимарат Потомак көшесі мен Меркурий драйвінің қиылысы арасындағы Солтүстік Сомерсет даңғылында орналасқан және 8–12 сыныптарға қызмет көрсетеді. Біріктіруге дейін 9–12 сыныптарды қамтыған. Бұл мектеп алғашқы Crisfield Academy-дан тыс салынған алғашқы білім беру мекемесі және үш әртүрлі жерде орналасқан төрт әртүрлі ғимаратта болды, барлығы Сомерсет даңғылына жақын немесе Сомерсет даңғылында орналасқан.

Су арқылы жүру

Крисфилд мұрасы сумен байланысты болғандықтан, оның Танжер бұғазы мен Чесапик шығанағына көптеген қол жеткізу нүктелері бар. Крисфилдте екі қоғамдық кемежай бар. Қалалық кемежай Мейн-стриттің (MD 413) соңында орналасқан. Бұл кемежай пошта кемелері, ірі коммерциялық кемелер және Танжер аралы арқылы Смит аралы мен Ридвиллге (Вирджиния штаты) жүретін жолаушылар паромдары үшін пайдаланылады. Қалалық кемежай павильоны қоғамдық шараларға танымал орын. Брод-стриттің батысында орналасқан округтік кемежай көбінесе жүк тасымалы үшін қолданылады және 2000 жылдардың ортасында жаңартылды. Кішкентай қайық порты, Брик Килн жолында орналасқан, көбінесе шағын жұмыс қайықтары пайдаланады. 1960 жылдары Крисфилдте салынған ірі Сомерс Коув маринасы қазір Мэриленд штатының меншігінде. Бұл марина қаланың көптеген ірі шараларын өткізеді, мысалы, Ұлттық қатты краб дербиі. Крисфилд тарихында Крисфилд пен Батыс жағалауы арасында жоғары жылдамдықты паромдық байланыс туралы әңгімелер болған, онда көптеген көлік құралдары мен тіркемелерді сыйдыра алатын үлкен кемелер қатысатын еді. Батыс жағалаудағы қону орны ретінде Мэриленд штатындағы Пойнт-Лукаут мемлекеттік паркінен бастап Вирджиния штатының Нортумберленд округіндегі Ридвиллге дейін әртүрлі аймақтар қарастырылды. Соңғы ұсыныс 2000 жылдарда жасалған, бірақ паром экономикалық тұрғыдан тиімді емес деп танылды. Паром қызметіне бөлінген қаражат қалалық кемежайды жаңартуға қалаға берілді. Штат күтпестен ұстамайтын негізгі көшелердің бірі – Сомерсет даңғылы, ол қаланың солтүстік жиегінде орналасқан және қаланың шығыс шекарасына параллель оңтүстікке қарай созылады, алды негізінен үйлермен қапталған; қаладағы барлық мемлекеттік мектептер осы бағытта орналасқан. Сондай-ақ, Мейн-стрит бар, ол қалалық әкімдікке, пошта бөліміне, полиция бөліміне, кітапханаға және қаланың көптеген кәсіпорындарына қол жеткізуге мүмкіндік береді, сонымен қатар қаланың жалғыз светофорында Сомерсет даңғылымен қиылысады. Мейн-стрит Крисфилд өрт сөндіру бөліміне жақын 413-ші Мэриленд тас жолымен бірігіп, төрт жолақты бульварға айналады. Мейн-стритке параллель, бір блок оңтүстікке қарай созылған Бродвей даңғылы бір кезде қаланың маңызды бизнес орталығы болған, алдында көптеген кәсіпорындар мен шіркеулер орналасқан және тікелей қаланың маринасынан өтіп кеткен; алайда, қазір ол маринаға жетпейді және оның бойындағы көптеген дүкендер мен қоймалар жабылды.

Велосипедтер мен жаяу жүргіншілер

Мэриленд штатында велосипед инфрақұрылымын кеңейту барысында, 2017 жылы қала шегіндегі MD 413 жолының дерлік барлық бөлігіне велосипед жолақтары салынды. Сонымен қатар, MD 413 бойындағы қолданыстан шығарылған Крисфилд тармағын Крисфилд-Вестовер теміржол жолына айналдыру жөніндегі ұсыныс қарастырылуда. Бұл жоспарға Крисфилд қаласында бұдан бұрын орнатылған велосипед жолақтары да кіреді.

Қоғамдық көліктер

Крисфилдке қызмет ететін екі автобус маршруты – 706 Солтүстік және 706 Оңтүстік бағыттары, төменгі Шығыс жағалауы үшін қалалық автобус қызметін ұсынатын Shore Transit компаниясымен жүзеге асырылады. Екі маршрут та Сомерсет даңғылы, MD 413 және Коув көшесі арқылы өтеді, сондай-ақ МакКреди еске алу ауруханасында тоқтайды. Барлық автобустар Принцесса Анна көліктік түйініне қол жеткізуді қамтамасыз етеді, ал Солсбериге қызмет көрсету шектеулі. Осылайша, жолаушылар Шығыс жағалауының басқа да аймақтарына жете алады.

Әуежайлар

Крисфилд қалалық әуежайы Хопвелл қаласының жанында орналасқан. Әуежайға басты жол Хопвеллдегі Плантация жолы арқылы, МД 667 қиылысынан оңтүстікке қарай өтеді; Крисфилд қаласынан Джексонвилл жолымен де жетуге болады. Жақында әуежайды кеңейту жоспары қарастырылып жатыр.

Қоғамдық коммуналдық қызметтер

Крисфилд үш су мұнарасымен және қоғамдық кәріз жүйесімен жабдықталған; екеуі де Хопвеллдегі Плантация жолына дейін муниципалитеттік қызметтерді ұсынады. Крисфилд – фильмдегі актерлік құрам мен түсірілім тобының көпшілігінің туған жері және "Мэрилендтің туған қаласы" деп аталады. Фильм қазір Amazon және YouTube платформаларында қолжетімді.