Кіріспе

Хэдли (/audio=En us Hadley.ogg//'//h//æ//d//l//i///, HADlee) – Массачусетс штатының Хэмпшир округінде орналасқан АҚШ қаласы. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 5 325 адамды құрайды. Бұл қала Спрингфилд, Массачусетс қалалық статистикалық аймағының бір бөлігі. 9-шы трасса бойындағы Хэмпшир және Маунтин Фармс сауда орталықтары аймақ, айналасындағы елді мекендер үшін маңызды сауда орталығы болып табылады.

Ерте кездері

Хэдли алғаш рет 1659 жылы қоныстанды және ресми түрде 1661 жылы құрылды. Бұрынғы Норвоттук Саффолк қаласындағы Хэдли қаласының атымен қайта аталды. Оның қоныстанушылары негізінен Коннектикут штатының Хартфорд және Ветхерсфилд пуритандық колонияларынан наразы болған отбасылар тобы еді, олар жергілікті шіркеудегі доктриналық даулардан кейін солтүстікке жаңа колония құру үшін өтініш білдірді. Қоныстануға Джон Расселл жетекшілік етті. Хэдлидегі алғашқы қоныстанушы – Натаниел Дикинсон болды, ол қазіргі Хэдли, Хэтфилд және Амхерст қалаларының көшелерін жоспарлады. Сол кезде Хэдли Коннектикут өзенінің екі жағындағы (бірақ көбінесе шығыс жағалауда) кең аумақты қамтиды, соның ішінде кейін "Теңдес Жерлер" деп аталатын жерлердің көп бөлігі де кірді. Келесі ғасырда олар округтерге бөлінді, содан кейін Хэтфилд, Амхерст, Саут-Хадли, Гранби және Белчертаун жеке қалаларға айналды. Осы қалалардың ертедегі тарихы Хэдли тарихының құрамында сақталады. Англия королі I Чарльздың өліміне (немесе "патша өлтіруге") қатысқандары үшін қудаланған пуритандық генералдар, генерал-лейтенант Эдвард Уэлли және генерал-майор Уильям Гофф, қаланың пасторы Джон Расселлдің үйінде жасырынып жүрді. Патша Филипп соғысы кезіндегі үндістердің шабуылы, кейбір деректер бойынша, генерал Гоффтың көмегімен тойтарылды. Бұл оқиға, қала тұрғындарының Гоффтың орналасқан жерін жариялаудан бас тартуымен бірге, Сильвестр Джаддтың тарихи қолжазбасындағы "Хэдли періштесі" туралы аңызға айналды. 1683 жылы, Салемдегі қызғыш соттан он бір жыл бұрын, Коннектикут штатының бұрынғы губернаторының ұлы Уильям Вебстердің әйелі және Хэдли қаласын (Джон Вебстер) құрушылардың бірі Мэри Вебстер сиқыршылықпен айыпталды, бірақ ақталды. Оны тәртіпсіз қала тұрғындары асып тастауға тырысты. Осы оқиғаның сипаттамасы Коттон Мэзердің "Магналия Кристи Американа" еңбегінде келтірілген. Азамат соғысының генералы Джозеф Хукер Хэдлиде ұзақ жылдар бойы тұрды. Массачусетс Ауылшаруашылық Колледжінің (қазіргі Массачусетс Амхерст университеті) негізін қалаушылардың бірі Леви Стокбридж де Хэдлиден шыққан, онда ол фермер болып жұмыс істеді.

Жақында

Хэдлидің ескі ауыл шаруашылығынан жаңа формаға өтуі 1960 жылдары Массачусетс Амхерст университетінің кеңеюінің тікелей салдары болды. Бұрынғы егістік жерлерінің көп бөлігі келіп түскен профессор-оқытушылар мен студенттердің әсерінен дамыған тұрғын үй нарығында сіңіріліп кетті. Қозғалыс тығындарының алдын алу үшін 116-шы бағыт өзгертілді. Амхерст пен Нортгемптонды байланыстыратын және қала арқылы шығыстан батысқа дейін созылатын 9-шы трасса Амхерст өзінің жерінде дамуды қаламағандықтан және ірі корпорациялар жолақ бойында дүкендер ашқандықтан коммерциялық дамудың орталығына айналды. Бүгінде Хэдли экономикасы ауыл шаруашылығы мен коммерциялық дамудың үйлесімінен тұрады, оның ішінде ірі сауда орталықтары мен Хэмпшир сауда орталығы бар. 2003 жылы Хэдлиде мұндай өсудің теріс жақтарын көрсету арқылы үлкен ауқымды коммерциялық дамуға қарсыласқан «Хэдли көршілері ақылға қонымды дамуды қолдайды» атты ұйым құрылды. Дегенмен, көптеген жергілікті тұрғындар коммерциялық дамуды қолдайды және 1000-ға жуық адам Wal Mart-тың жаңа дүкенін ашу туралы петицияға қол қойды, бұл оларға азық-түлікке ақша үнемдеуге көмектесерін айтты. 2008 жылы Wal Mart Supercenter салу жоспарларын тоқтатты, себебі Сақтау комиссиясы жоспарның ылғалды жерлерге қатысты ережелерге сәйкес келмейтінін анықтады. Жерді салушы (Hampshire Mall) көптеген шағымдар берді, бірақ олардың барлығы қабылданбады, алайда комиссияның шешімдеріне қатысты заңдық шараларын жалғастырды. Көптеген тұрғындар жаңа Lowe's дүкеніне жерді қайта бөлуге қарсы болды, өйткені ол тым үлкен болады және мемлекеттік заңнамаға сәйкес ылғалды жерлерді көптеп толтыруды талап етеді. Алайда, 2004 жылы жерді қайта бөлу мақұлданды және дүкен 2009 жылы салынды. Lowe's компаниясы қалаға талап қойды, себебі олар қажетті кәріз желісіне қосылу үшін төлегісі келмеді. 2010 жылы Массачусетс штатының қоршаған ортаны қорғау департаменті Lowe's компаниясының осы жердегі ылғалды жерлерді заңсыз толтырғанын анықтады және құрылысшыға 15 000 доллардан астам айыппұл салды. Дүниежүзілік ескерткіштер қоры «Массачусетс штатының Хэдли мәдени ландшафты» 2010 жылғы Дүниежүзілік ескерткіштерді бақылау тізіміне енгізді. blockquote|text=Бақылау тізіміне енгізудің мақсаты – 17 ғасырдағы ауыл шаруашылығының сирек қалдығы туралы хабардарлықты арттыру, келуді ынталандыру және жергілікті қоғамды оны қорғауға тарту.|source=World Monuments Fund

Экономика

Хэдли экономикасы көбінесе ауыл шаруашылығы және бөлшек сауда қызметтерімен сипатталады. Массачусетс штатының 9-шы бағдарламалық жолы шығыстан батысқа қарай өтеді, бойында көптеген дүкендер орналасқан, ал аймақтың Хэдли топырағының арқасында түрлі шаруашылықтар гүлденеді. Климаты мен топырағының артығылығынан соңғы екі ғасыр бойы аспаржа тұрақты түрде маңызды дақыл болып табылады. Ол Бостон нарықтарында, басқа жақын аймақтарда дақылдың қолжетімділігіне қарамастан, Франция мен Германиядағы мейрамханаларда және Англиядағы Елизавета II патшайымының жыл сайынғы көктемдік тойында бәсекелестік танытқан. Оның кең таралғандығы және Хэдли ауыл шаруашылығындағы беделі оған "Хэдли шөбі" деген лақап ат берді.

Білім

Хэдлиде балабақшадан бастап алтыншы сыныпқа дейінгі оқушыларға қызмет ететін Хэдли бастауыш мектебі мен жетінші сыныптан он екінші сыныпқа дейінгі Хопкинс академиясы бар. Хопкинс академиясы 1664 жылы Коннектикут штатының бай саудагері Эдвард Хопкинс сыйлаған қаржыға негізделген және ол АҚШ-тағы ең көне төрт мемлекеттік орта мектептің бірі. Хэдлиде сондай-ақ Пионер аймағындағы қытай тіліне терең бойдай үңілдіретін чартерлік мектеп те орналасқан.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы – , оның ішінде жер және , немесе 6,18% - су құрайды. Хэдлидің құрлық шекарасы солтүстікте Сандерленд, шығыста Амхерст, оңтүстікте Оңтүстік Хэдли қалаларымен шектеседі. Коннектикут өзенінің ар жағында Хэдли солтүстік-батыста Хэтфилд, батыста Нортгемптон және өзеннің қысқа бөлігі бойымен оңтүстік-батыста Истгемптон мен Холиокпен шектеседі. Холиоке таулары Оңтүстік Хэдлимен шекараны құрайды және Хэдлидің ең биік нүктесі осы жерде орналасқан. Бұл Хичкок тауындағы биіктігі - . Метакомет Монаднок жолы Холиоке жотасын кесіп өтеді, бірнеше жерден панорамалық көріністер ашылады.

Климат

Хэдли, Массачусетс штатында температура жылына 205 күнге дейін төмендейді. Жылдық жауын-шашын мөлшері әдетте жылына 44,7 дюймді құрайды (АҚШ бойынша жоғары көрсеткіш) және қар жылына 66 күн немесе жылдың 18,1% (АҚШ бойынша жоғары көрсеткіш) жер бетін жабады. Жылдық жауын-шашын көлемін түсіну үшін, жыл ішінде тоғыз күн қатарынан орташа жаңбыр жауатынын көзге елестетуге болады. Ауаның ылғалдылығы шамамен 18,4 күн немесе жылдың 5% құрамында 60%-дан төмен болады.

Демография

2000 жылғы санақ бойынша қалада 4793 адам, 1895 үй шаруашылығы және 1248 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 1953 тұрғын үйге орташа есеппен шаққанда, құрамында 95,91% ақ нәсілді, 0,75% афроамерикалық, 0,6% американдық үндістер, 1,56% азиялық, 0,58% басқа нәсілдерден және 1,13% екі немесе одан көп нәсілді азаматтар бар еді. Кез келген нәсілге жататын халықтың 1,67% -ы испан немесе латын американдықтарды құрады. 1895 үй шаруашылығының ішінде 26,6% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 53,1% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,8% -ында күйеуі жоқ әйел үй иесі болды, ал 34,1% отбасы емес еді. Барлық үй шаруашылығының 24,7% жеке тұлғалардан тұрды, ал 12,2% -ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,45 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,90 адамды құрады. Халықтың жас бойынша таралуы: 20,0% -ы 18 жасқа дейінгілер, 7,0% -ы 18-ден 24 жасқа дейінгілер, 27,7% -ы 25-тен 44 жасқа дейінгілер, 25,7% -ы 45-тен 64 жасқа дейінгілер және 19,5% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 42 жасқа тең болды. Әр 100 әйелге 88,5 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 87,4 еркек шақ келді. Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 51 851 доллар, ал отбасының орташа табысы 61 897 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 44 773 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 34 189 долларға тең болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 24 945 долларды құрады. Отбасылардың 4,8% және халықтың 6,9% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 6,6% және 65 жастан асқандардың 3,2% -ы.

Үкімет

Хэдли ашық қалалық мәжіліспен басқарылады, бұл Жаңа Англияға тән үкімет нысаны. Селекторлар кеңесі бес мүшеден тұрады және жыл сайын сәуір айының екінші сейсенбісінде сайланады. Сонымен қатар қала әкімшісі де бар. Қалалық мәжіліс мамыр айының бірінші жұмасында өтеді.