Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хэдли (/audio=En us Hadley.ogg//'//h//æ//d//l//i///, HADlee) – Массачусетс штатының Хэмпшир округінде орналасқан АҚШ қаласы. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 5 325 адамды құрайды. Бұл қала Спрингфилд, Массачусетс қалалық статистикалық аймағының бір бөлігі. 9-шы трасса бойындағы Хэмпшир және Маунтин Фармс сауда орталықтары аймақ, айналасындағы елді мекендер үшін маңызды сауда орталығы болып табылады.
Hadley (/audio=En us Hadley. ogg//'//h//æ//d//l//i///, HADlee) is a town in Hampshire County, Massachusetts, United States. The population was 5,325 at the 2020 census. It is part of the Springfield, Massachusetts Metropolitan Statistical Area. The area around the Hampshire and Mountain Farms Malls along Route 9 is a major shopping destination for the surrounding communities.
Ерте кездері
Хэдли алғаш рет 1659 жылы қоныстанды және ресми түрде 1661 жылы құрылды. Бұрынғы Норвоттук Саффолк қаласындағы Хэдли қаласының атымен қайта аталды. Оның қоныстанушылары негізінен Коннектикут штатының Хартфорд және Ветхерсфилд пуритандық колонияларынан наразы болған отбасылар тобы еді, олар жергілікті шіркеудегі доктриналық даулардан кейін солтүстікке жаңа колония құру үшін өтініш білдірді. Қоныстануға Джон Расселл жетекшілік етті. Хэдлидегі алғашқы қоныстанушы – Натаниел Дикинсон болды, ол қазіргі Хэдли, Хэтфилд және Амхерст қалаларының көшелерін жоспарлады. Сол кезде Хэдли Коннектикут өзенінің екі жағындағы (бірақ көбінесе шығыс жағалауда) кең аумақты қамтиды, соның ішінде кейін "Теңдес Жерлер" деп аталатын жерлердің көп бөлігі де кірді. Келесі ғасырда олар округтерге бөлінді, содан кейін Хэтфилд, Амхерст, Саут-Хадли, Гранби және Белчертаун жеке қалаларға айналды. Осы қалалардың ертедегі тарихы Хэдли тарихының құрамында сақталады. Англия королі I Чарльздың өліміне (немесе "патша өлтіруге") қатысқандары үшін қудаланған пуритандық генералдар, генерал-лейтенант Эдвард Уэлли және генерал-майор Уильям Гофф, қаланың пасторы Джон Расселлдің үйінде жасырынып жүрді. Патша Филипп соғысы кезіндегі үндістердің шабуылы, кейбір деректер бойынша, генерал Гоффтың көмегімен тойтарылды. Бұл оқиға, қала тұрғындарының Гоффтың орналасқан жерін жариялаудан бас тартуымен бірге, Сильвестр Джаддтың тарихи қолжазбасындағы "Хэдли періштесі" туралы аңызға айналды. 1683 жылы, Салемдегі қызғыш соттан он бір жыл бұрын, Коннектикут штатының бұрынғы губернаторының ұлы Уильям Вебстердің әйелі және Хэдли қаласын (Джон Вебстер) құрушылардың бірі Мэри Вебстер сиқыршылықпен айыпталды, бірақ ақталды. Оны тәртіпсіз қала тұрғындары асып тастауға тырысты. Осы оқиғаның сипаттамасы Коттон Мэзердің "Магналия Кристи Американа" еңбегінде келтірілген. Азамат соғысының генералы Джозеф Хукер Хэдлиде ұзақ жылдар бойы тұрды. Массачусетс Ауылшаруашылық Колледжінің (қазіргі Массачусетс Амхерст университеті) негізін қалаушылардың бірі Леви Стокбридж де Хэдлиден шыққан, онда ол фермер болып жұмыс істеді.
Hadley was first settled in 1659 and was officially incorporated in 1661. The former Norwottuck was renamed for Hadleigh, Suffolk. Its settlers were primarily a discontented group of families from the Puritan colonies of Hartford and Wethersfield, Connecticut, who petitioned to start a new colony up north after some controversy over doctrine in the local church. The settlement was led by John Russell. The first settler inside of Hadley was Nathaniel Dickinson, who surveyed the streets of what is now Hadley, Hatfield, and Amherst. At the time, Hadley encompassed a wide radius of land on both sides of the Connecticut River (but mostly on the eastern shore) including much of what would become known as the Equivalent Lands. In the following century, these were broken off into precincts and eventually the separate towns of Hatfield, Amherst, South Hadley, Granby and Belchertown. The early histories of these towns are, as a result, filed under the history of Hadley. Lt. Gen. Edward Whalley and Maj. Gen. William Goffe, two Puritan generals hunted for their role in the execution (or "regicide") of Charles I of England, were hidden in the home of the town's minister, John Russell. During King Philip's War, an attack by Native Americans was, by some accounts, thwarted with the aid of General Goffe. This event, compounded by the reluctance of the townsfolk to betray Goffe's location, developed into the legend of the Angel of Hadley, which came to be included in the historical manuscript History of Hadley by Sylvester Judd. In 1683, eleven years before the Salem witch trials, Mary Webster, wife to William Webster son of the former governor of Connecticut and a founder of the very town of Hadley (John Webster), was accused and acquitted of witchcraft. She was unsuccessfully hanged by rowdy town folk. A description is given in Cotton Mather's Magnalia Christi Americana. The Civil War general Joseph Hooker was a longtime resident of Hadley. Levi Stockbridge, one of the founders of the Massachusetts Agricultural College (now the University of Massachusetts Amherst), was also from Hadley where he was a farmer.
Жақында
Хэдлидің ескі ауыл шаруашылығынан жаңа формаға өтуі 1960 жылдары Массачусетс Амхерст университетінің кеңеюінің тікелей салдары болды. Бұрынғы егістік жерлерінің көп бөлігі келіп түскен профессор-оқытушылар мен студенттердің әсерінен дамыған тұрғын үй нарығында сіңіріліп кетті. Қозғалыс тығындарының алдын алу үшін 116-шы бағыт өзгертілді. Амхерст пен Нортгемптонды байланыстыратын және қала арқылы шығыстан батысқа дейін созылатын 9-шы трасса Амхерст өзінің жерінде дамуды қаламағандықтан және ірі корпорациялар жолақ бойында дүкендер ашқандықтан коммерциялық дамудың орталығына айналды. Бүгінде Хэдли экономикасы ауыл шаруашылығы мен коммерциялық дамудың үйлесімінен тұрады, оның ішінде ірі сауда орталықтары мен Хэмпшир сауда орталығы бар. 2003 жылы Хэдлиде мұндай өсудің теріс жақтарын көрсету арқылы үлкен ауқымды коммерциялық дамуға қарсыласқан «Хэдли көршілері ақылға қонымды дамуды қолдайды» атты ұйым құрылды. Дегенмен, көптеген жергілікті тұрғындар коммерциялық дамуды қолдайды және 1000-ға жуық адам Wal Mart-тың жаңа дүкенін ашу туралы петицияға қол қойды, бұл оларға азық-түлікке ақша үнемдеуге көмектесерін айтты. 2008 жылы Wal Mart Supercenter салу жоспарларын тоқтатты, себебі Сақтау комиссиясы жоспарның ылғалды жерлерге қатысты ережелерге сәйкес келмейтінін анықтады. Жерді салушы (Hampshire Mall) көптеген шағымдар берді, бірақ олардың барлығы қабылданбады, алайда комиссияның шешімдеріне қатысты заңдық шараларын жалғастырды. Көптеген тұрғындар жаңа Lowe's дүкеніне жерді қайта бөлуге қарсы болды, өйткені ол тым үлкен болады және мемлекеттік заңнамаға сәйкес ылғалды жерлерді көптеп толтыруды талап етеді. Алайда, 2004 жылы жерді қайта бөлу мақұлданды және дүкен 2009 жылы салынды. Lowe's компаниясы қалаға талап қойды, себебі олар қажетті кәріз желісіне қосылу үшін төлегісі келмеді. 2010 жылы Массачусетс штатының қоршаған ортаны қорғау департаменті Lowe's компаниясының осы жердегі ылғалды жерлерді заңсыз толтырғанын анықтады және құрылысшыға 15 000 доллардан астам айыппұл салды. Дүниежүзілік ескерткіштер қоры «Массачусетс штатының Хэдли мәдени ландшафты» 2010 жылғы Дүниежүзілік ескерткіштерді бақылау тізіміне енгізді. blockquote|text=Бақылау тізіміне енгізудің мақсаты – 17 ғасырдағы ауыл шаруашылығының сирек қалдығы туралы хабардарлықты арттыру, келуді ынталандыру және жергілікті қоғамды оны қорғауға тарту.|source=World Monuments Fund
Hadley's transformation from an old agricultural order to the new form is the direct result of expansion of the nearby University of Massachusetts Amherst during the 1960s. Much of its former farmland was swallowed in the housing market stimulated by incoming faculty and off campus students. Route 116 was redirected in an attempt to solve traffic congestion. Route 9, which runs east–west through the town to connect Amherst and Northampton, became a hotpoint for commercial development due to Amherst not wanting development on its land while large corporations opened stores along the strip. Today, the Hadley economy is a mixture of agriculture and commercial development, including big box stores and the Hampshire Mall. In 2003, an organization called Hadley Neighbors for Sensible Development was formed that opposed continued large scale commercial development in Hadley by emphasizing the downside of such growth. However, many local residents support commercial development, and about 1,000 people signed a petition asking for a new Wal Mart, saying it would save them money on their groceries. In 2008, Wal Mart pulled its plans to build the Supercenter after the Conservation Commission ruled that the plan did not comply with wetlands regulations. The developer of the site (Hampshire Mall) filed and lost numerous appeals but continued its legal challenges of the commission's findings. Many residents also opposed rezoning to accommodate a new Lowe's store because they said it would be too big and would require more filling of wetlands than allowed by state law. However, the rezoning passed in 2004 and the store was built in 2009. Lowe's then sued the town because it didn't want to pay the required sewer hookup fees. And, in 2010, the Massachusetts Department of Environmental Protection found that Lowe's had illegally filled large areas of wetlands on that site and fined the developer more than $15,000. The World Monuments Fund listed the "Cultural Landscape of Hadley, Massachusetts" on the 2010 World Monuments Watch List of Most Endangered Sites. blockquote|text=Watch listing seeks to raise awareness about this rare survivor of 17th century agriculture, promote visitation, and engage the local community in its stewardship.|source=World Monuments Fund
Экономика
Хэдли экономикасы көбінесе ауыл шаруашылығы және бөлшек сауда қызметтерімен сипатталады. Массачусетс штатының 9-шы бағдарламалық жолы шығыстан батысқа қарай өтеді, бойында көптеген дүкендер орналасқан, ал аймақтың Хэдли топырағының арқасында түрлі шаруашылықтар гүлденеді. Климаты мен топырағының артығылығынан соңғы екі ғасыр бойы аспаржа тұрақты түрде маңызды дақыл болып табылады. Ол Бостон нарықтарында, басқа жақын аймақтарда дақылдың қолжетімділігіне қарамастан, Франция мен Германиядағы мейрамханаларда және Англиядағы Елизавета II патшайымының жыл сайынғы көктемдік тойында бәсекелестік танытқан. Оның кең таралғандығы және Хэдли ауыл шаруашылығындағы беделі оған "Хэдли шөбі" деген лақап ат берді.
Hadley's economy can be in large part characterized by agriculture and retail services, having the thoroughfare Massachusetts Route 9 traversing it east to west with abundant stores, and a wide variety of farms which benefit from the area's Hadley loam. Due to its climate and soils, one of its staple crops for the last two centuries has consistently been its asparagus, which has been described as competing in Boston markets despite local availability of the crop from other nearby regions, as well as in restaurants in France and Germany, and Queen Elizabeth II's own annual spring feast in England. Its ubiquity and reputation in Hadley agriculture has lent it the nickname "Hadley grass".
Білім
Хэдлиде балабақшадан бастап алтыншы сыныпқа дейінгі оқушыларға қызмет ететін Хэдли бастауыш мектебі мен жетінші сыныптан он екінші сыныпқа дейінгі Хопкинс академиясы бар. Хопкинс академиясы 1664 жылы Коннектикут штатының бай саудагері Эдвард Хопкинс сыйлаған қаржыға негізделген және ол АҚШ-тағы ең көне төрт мемлекеттік орта мектептің бірі. Хэдлиде сондай-ақ Пионер аймағындағы қытай тіліне терең бойдай үңілдіретін чартерлік мектеп те орналасқан.
Hadley is home to Hadley Elementary School serving children in kindergarten through sixth grade, and Hopkins Academy, serving grades seven through twelve. Hopkins Academy was founded in 1664 through money that was donated by Edward Hopkins, a wealthy Connecticut merchant, and it is the fourth oldest public high school in the United States. Hadley is also home to the Pioneer Valley Chinese Immersion Charter School.
География
АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы – , оның ішінде жер және , немесе 6,18% - су құрайды. Хэдлидің құрлық шекарасы солтүстікте Сандерленд, шығыста Амхерст, оңтүстікте Оңтүстік Хэдли қалаларымен шектеседі. Коннектикут өзенінің ар жағында Хэдли солтүстік-батыста Хэтфилд, батыста Нортгемптон және өзеннің қысқа бөлігі бойымен оңтүстік-батыста Истгемптон мен Холиокпен шектеседі. Холиоке таулары Оңтүстік Хэдлимен шекараны құрайды және Хэдлидің ең биік нүктесі осы жерде орналасқан. Бұл Хичкок тауындағы биіктігі - . Метакомет Монаднок жолы Холиоке жотасын кесіп өтеді, бірнеше жерден панорамалық көріністер ашылады.
According to the United States Census Bureau, the town has a total area of , of which is land and , or 6.18%, is water. The land boundaries of Hadley are Sunderland to the north, Amherst to the east, and South Hadley to the south. Across the Connecticut River, Hadley borders Hatfield to the northwest, Northampton to the west, and Easthampton and Holyoke along a short length of river to the southwest. The Mount Holyoke Range forms the boundary with South Hadley and is where the highest point of Hadley is found. This is on Mount Hitchcock at an elevation of The Metacomet Monadnock Trail traverses the Holyoke Range with panoramic vistas from several locations.
Климат
Хэдли, Массачусетс штатында температура жылына 205 күнге дейін төмендейді. Жылдық жауын-шашын мөлшері әдетте жылына 44,7 дюймді құрайды (АҚШ бойынша жоғары көрсеткіш) және қар жылына 66 күн немесе жылдың 18,1% (АҚШ бойынша жоғары көрсеткіш) жер бетін жабады. Жылдық жауын-шашын көлемін түсіну үшін, жыл ішінде тоғыз күн қатарынан орташа жаңбыр жауатынын көзге елестетуге болады. Ауаның ылғалдылығы шамамен 18,4 күн немесе жылдың 5% құрамында 60%-дан төмен болады.
In a typical year, Hadley, Massachusetts temperatures fall below for 205 days per year. Annual precipitation is typically 44.7 inches per year (high in the US) and snow covers the ground 66 days per year or 18.1% of the year (high in the US). It may be helpful to understand the yearly precipitation by imagining nine straight days of moderate rain per year. The humidity is below 60% for approximately 18.4 days, or 5% of the year.
Демография
2000 жылғы санақ бойынша қалада 4793 адам, 1895 үй шаруашылығы және 1248 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 1953 тұрғын үйге орташа есеппен шаққанда, құрамында 95,91% ақ нәсілді, 0,75% афроамерикалық, 0,6% американдық үндістер, 1,56% азиялық, 0,58% басқа нәсілдерден және 1,13% екі немесе одан көп нәсілді азаматтар бар еді. Кез келген нәсілге жататын халықтың 1,67% -ы испан немесе латын американдықтарды құрады. 1895 үй шаруашылығының ішінде 26,6% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 53,1% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,8% -ында күйеуі жоқ әйел үй иесі болды, ал 34,1% отбасы емес еді. Барлық үй шаруашылығының 24,7% жеке тұлғалардан тұрды, ал 12,2% -ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,45 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,90 адамды құрады. Халықтың жас бойынша таралуы: 20,0% -ы 18 жасқа дейінгілер, 7,0% -ы 18-ден 24 жасқа дейінгілер, 27,7% -ы 25-тен 44 жасқа дейінгілер, 25,7% -ы 45-тен 64 жасқа дейінгілер және 19,5% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 42 жасқа тең болды. Әр 100 әйелге 88,5 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 87,4 еркек шақ келді. Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 51 851 доллар, ал отбасының орташа табысы 61 897 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 44 773 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 34 189 долларға тең болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 24 945 долларды құрады. Отбасылардың 4,8% және халықтың 6,9% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 6,6% және 65 жастан асқандардың 3,2% -ы.
As of the census of 2000, there were 4,793 people, 1,895 households, and 1,248 families residing in the town. The population density was There were 1,953 housing units at an average density of The racial makeup of the town was 95.91% White, 0.75% African American, 0.6% Native American, 1.56% Asian, 0.58% from other races, and 1.13% from two or more races. Hispanic or Latino of any race were 1.67% of the population. There were 1,895 households, out of which 26.6% had children under the age of 18 living with them, 53.1% were married couples living together, 9.8% had a female householder with no husband present, and 34.1% were non families. 24.7% of all households were made up of individuals, and 12.2% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.45 and the average family size was 2.90. The population was spread out, with 20.0% under the age of 18, 7.0% from 18 to 24, 27.7% from 25 to 44, 25.7% from 45 to 64, and 19.5% who were 65 years of age or older. The median age was 42 years. For every 100 females, there were 88.5 males. For every 100 females age 18 and over, there were 87.4 males. The median income for a household in the town was $51,851, and the median income for a family was $61,897. Males had a median income of $44,773 versus $34,189 for females. The per capita income for the town was $24,945. About 4.8% of families and 6.9% of the population were below the poverty line, including 6.6% of those under age 18 and 3.2% of those age 65 or over.
Үкімет
Хэдли ашық қалалық мәжіліспен басқарылады, бұл Жаңа Англияға тән үкімет нысаны. Селекторлар кеңесі бес мүшеден тұрады және жыл сайын сәуір айының екінші сейсенбісінде сайланады. Сонымен қатар қала әкімшісі де бар. Қалалық мәжіліс мамыр айының бірінші жұмасында өтеді.
Hadley is governed by open Town Meeting, a form of government most common to New England. The Board of Selectmen consists of five members and is elected annually on the second Tuesday in April. There is a Town Administrator as well. The Town Meeting takes place the first Thursday in May.