Кіріспе

Уолтем (['/w//ɔː//l//θ//æ//m/ WAWLtham) – АҚШ-тың Массачусетс штатындағы Миддлсекс округіне қарасты қала. Бұл қала еңбек қозғалысының алғашқы орталықтарының бірі және Америка өнеркәсіптік революциясына зор үлес қосты. Бостон Өндірістік Компаниясының алғашқы орны болған қала, 19 ғасырдағы өнеркәсіптік қала құрылысының үлгісіне айналды және Уолтем-Лоуэлл еңбек және өндіріс жүйесі деп белгілі болды. Қазіргі таңда қала – зерттеулер мен жоғары білім берудің маңызды орталығы, мұнда Брандейс және Бентли университеттері, сондай-ақ өнеркәсіптік қуатты Raytheon Technologies орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 65 218 адамды құрады. Уолтемді сағат өнеркәсібімен байланысы болғандықтан "сағат қаласы" деп атайды. Waltham Watch Company 1854 жылы Уолтемде зауытын ашып, конвейерде сағат шығаратын алғашқы компания болды. 1876 жылы Филадельфияда өткен 100 жылдық көрмеде алтын медаль жеңіп алды. Компания 1957 жылы жабыла салысымен 35 миллионнан астам сағат, сағаттар мен аспаптар шығарды.

Тарих

Уолтхем алғаш рет 1634 жылы Уотертаунның бір бөлігі ретінде қоныстанды және 1738 жылы ресми түрде жеке қала ретінде құрылды. Уолтхем, ең алдымен, Англияның Эссекс графтығындағы Уолтхем аббаттығының атымен аталған. Атаудың алғашқы жазбасы 1738 жылдың 15 қаңтарындағы құрылтай актісінде кездеседі. 19-ғасырдың басында Фрэнсис Кэбот Лоуэлл және оның достары мен әріптестері Уолтхемде Бостон өндіріс компаниясын құрды – АҚШ-тағы алғашқы интеграцияланған тоқыма фабрикасы. Оның мақсаты – қосалқы келісімшарт негізіндегі тоқыма өнеркәсібіне тән үйлестіру, сапаны бақылау және тасымалдау мәселелерін жою болды. Уолтхем-Лоуэлл өндіріс жүйесі қаланың және фабриканың негізін қалаушының атынан алған. Қалада көптеген ірі меншіктер бар, соның ішінде 1806 жылы Массачусетс штатының бұрынғы губернаторы Кристофер Гор үшін салынған Гор Плейс сарайы, филантроп Роберт Трит Пэйн, кіші (1810–1905) үшін архитектор Генри Хобсон Ричардсон және ландшафт архитектор Фредерик Лоу Олмстед жасаған Роберт Трит Пэйн резиденциясы, сондай-ақ 1793 жылы Бостон саудагері Теодор Лайман салған Лайман меншігі. 1857 жылы Уолтхемдегі American Watch Company компаниясы Waltham Model 1857 сағатын шығарды. 19-ғасырдың соңы мен 20-ғасырдың басында Уолтхем Мец атты автомобильдерді шығаратын компанияға үйі болды, осы компанияда АҚШ-тағы алғашқы мотоцикл өндірілді. Уолтхемнің өнеркәсіптік тарихындағы тағы бір жаңалық – Перси Спенсердің Raytheon компаниясында ойлап тапқан магнетрон түтікшелерін жаппай өндіру әдісі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде магнетрон түтігі технологиясы радарларда қолданылды. Кейіннен магнетрон түтікшелері микротолқынды пештерде компонент ретінде пайдаланылды. Уолтхем сонымен қатар Уолтер Э. Фернальд мемлекеттік мектебіне де үйі болды, ол батыс жарты шардағы дамуы бұзылған адамдарға қызмет көрсететін ең көне мемлекеттік қаржыландырылатын мекеме. Бұл мекеменің танымал және даулы тарихы ұзақ жылдар бойы жергілікті және кейде ұлттық БАҚ-та жарияланып келді.

Айтуға

Қаланың атауы бірінші буынға негізгі екпінмен және екінші буында толық дауыстымен айтылады, '/w//ɔː//l//θ//æ//m/ WAWLtham, ал «Уолтхам» сағатының атауы екінші буында қысқартылған швамен айтылды: '/w//ɔː//l//θ//əm/. Бұрын көптеген адамдар оны британдықша, «Уолтум» деп айтқан, бірақ Нова-Скотиядан жұмыс істеуге келген адамдардың арқасында айтылуы өзгерді. Жергілікті нұсқасы британдықша айту қиын болған француз тілділерге бейімделу үшін фонетикалық түрде қалыптасты. Кейбір аймақтарда қала «Уолтам» деп аталады.

География

Уолтем (42.380596, -71.235005) координаталарында орналасқан, Массачусетс штатының Бостон қаласының орталығынан солтүстік-батысқа қарай 11 миль (18 км), ал Бостонның Брайтон ауданынан шамамен 3 миль (5 км) солтүстік-батысқа қарай жатыр. Қаланың ортасы – Уолтхам Коммон, онда Уолтхам қалалық әкімдігі және түрлі ескерткіш мүсіндер орналасқан. Коммон Мейн-стритте орналасқан, онда бірнеше шіркеулер, Уолтхам қалалық кітапханасы және почта бөлімі орналасқан. Қала Чарльз өзені бойымен созылып жатыр және бірнеше бөгеттерді қамтиды. Бөгеттер өнеркәсіптік қызметтің алғашқы жылдарында тоқыма фабрикаларын және басқа да кәсіпорындарды қуатпен қамтамасыз ету үшін пайдаланылған. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 13,6 шаршы миль (35 км²), оның ішінде 12,7 шаршы миль (33 км²) құрлық, ал 0,9 шаршы миль (2 км²) (6,69%) – су құрайды.

Шетелде туған резиденттер

2020 жылы Уолтхэм тұрғындарының 26,6%-ы АҚШ-тан тыс жерде туған. Уолтхэм қаласында бейсенбі, жұма және сенбі күндері кешкі сағат 18:00-ден 23:00-ге дейін келушілер үшін тегін "Tick Tock Trolley" көлігі бар, ол жергілікті муниципалды тұрақтарға оңай қол жеткізуді қамтамасыз етеді. 2020 жылдан бастап Массачусетс штатындағы Уолтхэм қаласы жыл сайын 1 мамырдан 31 қазанға дейін қаланың басты көшесі – Муди көшесінің үлкен бөлігін көлік қозғалысы үшін жапты. Муди көшесінде көптеген мейрамханалар мен шағын бизнес орналасқан, бірақ көбінесе автомобильдердің көп саны жүріп өтеді. Осы бизнестерге қиын жағдайда көмектесу мақсатында Уолтхэм жол жүру комиссиясы COVID-19 пандемиясы кезінде бизнеске ашық ауада қызмет көрсетуге және дүкендерін ашуға мүмкіндік беру үшін көшенің бір бөлігін жапты. Бұрын Муди көшесінің жабық бөлігінде болған автобус аялдамалары уақытша жақын жерлерге көшірілді. Ресторандар бұл жабылуды қолдайды, себебі олар ашық ауада орын ұсынып, бизнес мүмкіндіктерін арттыра алады. Дегенмен, Муди көшесінде шағын азық-түлік дүкендері, киім дүкендері және зергерлік бұйымдар сататын дүкендер де бар. Осы мейрамхана емес бизнес иелерінің кейбіреуі болашақта бұл жоспарды қайталауға қарсы, себебі жолды жабу автомобильдердің қатынасын шектеу арқасында олардың бизнесіне қол жеткізуді қиындатады деп санайды. Уолтхэм көшелерді жабу процесіне түрлі мүдделі тараптарды тартса да, қала бойынша шешім қабылдау үшін демократиялық процесті сақтау үшін осы жұмысты жалғастыру өте маңызды. 25 жылдан бері Уолтхэм өнер кеңесі жаз айларында әр апта сайын түрлі музыкалық ұйымдардың өнер көрсететін "Уолтхэм орталық алаңындағы концерттер" шарасын ұйымдастырып келеді, бұл концерттерге қатысу тегін. "Уолтхэм орталық алаңындағы концерттер" шарасын Стивен Килгор 2004 жылы қайтыс болғанға дейін ұйымдастырған. Брандейс университетіндегі Роза өнер мұражайы заманауи және қазіргі заманғы өнерге арналған. Роза мұражайы түрлі көрмелер мен бағдарламаларды ұйымдастырады, ал коллекциялары жұртшылыққа тегін ашық. Қаланың тарихы да көптеген мұражайларда, ескерткіштерде және мұрағаттарда көрсетіледі. Чарльз өзенінің индустрия және инновация мұражайы, Уолтхэм сағат фабрикасының тарихи ауданы, Гор иесі, Лайман иесі және Роберт Трит Пэйн иесі қаланың Ұлттық тарихи ескерткіштер тізіліміндегі 109 орынның ең танымалдары болып табылады. Жыл сайын осы орындарда көптеген фестивальдар өтеді, мысалы, Гор иесіндегі жыл сайынғы қой қырқу фестивалі. Ұлттық архивтер және дерекқорлар басқармасының Солтүстік-Шығыс аймақтық бөлімшесі Уолтхэмде орналасқан. Уолтхэм қалалық кітапханасында қаланың тарихына қатысты кең көлемді мұрағаттар сақталған. Уолтхэм мұражайы қаланың тарихына толық арналған. Марк Гетли – Уолтхэм мұражайының жалғыз қолдаушысы. Уолтхэм әдеби өнерді қолдаумен танымал. Жергілікті автор Джессика Луччи Уолтхэм туралы бірнеше кітап жазды, оларды Уолтхэм мұражайынан, Уолтхэм тарихи қоғамынан және әдеби өнерді насихаттаумен айналысатын көптеген басқа да аймақтық мекемелерден табуға болады. Уолтхэм Миллс суретшілер қауымдастығы Бостон өндіріс компаниясының бұрынғы фабрикаларының бірінде орналасқан. WMAA Open Studios жыл сайын қарашаның бірінші демалыс күнінде өтеді. WMAA-ның 76 суретшісі өз үйлері мен студияларын жұртшылыққа ашады. Көрнекі өнердің барлық түрлері көрсетіліп, талқыланады. Уолтхэм филармониялық оркестрі 1985 жылы жергілікті музыканттар Дэвид Дж. Тирни мен Гарольд В. Максвейн, кішінің басшылығымен құрылды. WPO музыканттары Уолтхэмнен, сондай-ақ Бостоннан және айналасындағы қалалардан келеді. Ансамбльге түрлі жастағы және мамандықтағы музыканттар кіреді. Маусым ішінде бес-алты концерт өтеді, оның ішінде жыл сайынғы жас музыканттар конкурсының жеңімпазы қатысатын концерт бар, ол жас музыканттарға WPO оркестрімен бірге жеке шығармаларын орындау мүмкіндігін береді. Жыл сайынғы концерттерге жазғы концерттер мен желтоқсан айындағы мерекелік эстрадалық концерттер кіреді. Уолтхэмде жоғары деңгейдегі жартылай кәсіби азаматтық оркестр – Уолтхэм симфониялық оркестрі орналасқан. 55 музыканттан тұратын оркестр әр маусымда Кеннеди орта мектебінің концерт залында бес концерт өткізеді. Оның музыкалық директоры – француздық америкалық дирижер Патрик Ботти. Қаладағы ашық кеңістіктер Уолтхэм жер қорымен қорғалады. Уолтхэм этникалық әртүрлілігін бірнеше фестивальдарда тойлайды. Жыл сайынғы Latinos en Acción фестивалі Пуэрто-Рико, Мексика, Перу және Гватемала тұрғындарын құрметтейді. Бұл фестивальді Latinos in Action атты жергілікті коммерциялық емес ұйым ұйымдастырады, ол латиноамерикандықтарға дауыс беруге тіркелуге, заңдарды түсінуге және стипендиялар табуға көмектеседі. Фестивальге шеру, музыка, тағам және сұлулық сайысы кіреді. Уолтхэм соңғы онжылдықтарда Уганда мәдениетінің орталығына айналды, қалада шамамен 1500 угандалық тұрады, сондықтан кейбіреулер Уолтхэмді "Шағын Кампала" деп атайды. Уганда Солтүстік Америка қауымдастығының кеңсесі Уолтхэмде орналасқан, сондай-ақ Бостон Уганданың Әйелдер шіркеуі және Karibu, жақсы бағаланған угандалық мейрамханасы да бар. Угандадан Уолтхэмге көшіп келген Уилберфорс Катерегга Уганданың Сита Назиго қаласында 300-ден астам жетім бала мен ЖИТС-тен зардап шеккен балаларға арналған Уолтхэм колледжін құрды. Мекеме Катерегганың жаңа қаласына құрмет көрсету мақсатымен аталды.

Экономика

Уолтемде орналасқан компаниялардың ішінде қорғаныс мердігері Raytheon, медициналық технологиялар корпорациясы PerkinElmer, биофармацевтикалық қызметтер ұсынушы Paraxel, энергиямен жабдықтаушы Global Partners, деректер қызметтерін ұсынушы Lionbridge, Steel Connect, брокерлік компания Commonwealth Financial Network, технологиялық компаниялар Care.com және StudentUniverse, ғылыми-зерттеу және әзірлеу ұйымы Education Development Center, Inc. (EDC), ғылыми құралдарды жеткізуші Thermo Fisher Scientific және маркетингтік фирма Constant Contact бар. Аяқ киім өндіруші Wolverine World Wide, Inc. 2016 жылдың шілдесінде өңірлік кеңсесін Лексингтон қаласынан CityPoint кампусына көшірді. C & J Clark America, Inc. 2016 жылдың қазан айында бас кеңсесін Ньютон қаласынан Polaroid орнына көшірді. Сауда белсенділігі негізінен Мейн-стрит, Муди-стрит, Лексингтон-стрит, Ривер-стрит, 60-шы бағыттың бір бөлігі және Бірінші авеню ауданында шоғырланған. Жаңа сауда дамуы бұрынғы Polaroid орнында да белсенді жүріп жатыр.

Ең үздік жұмыс берушілер

Қаланың 2018 жылғы толық жылдық қаржылық есебіне сәйкес, қаладағы қалалық емес ең ірі жұмыс берушілердің тізімі төмендегідей:

Рет Жұмыс беруші Бизнестің түрі Қызметкерлер саны
1 Bentley University Жоғары білім 1,000–4,999
2 Brandeis University Жоғары білім 1,000–4,999
3 Fresenius Medical Care Фармацевтика 1,000–4,999
4 National Grid Коммуналдық қызмет 1,000–4,999
5 Novell, Inc. Бағдарламалық қамтамасыз ету 1,000–4,999
6 ADP Waltham Еңбекақы қызметтері 500–999
7 AM FM Cleaning Corporation Тазалау қызметі 500–999
8 Boston Children's Hospital Медициналық 500–999
9 Constant Contact, Inc. Бағдарламалық қамтамасыз ету 500–999
10 Education Development Center Білім беру бағдарламалық қамтамасыз етуі 500–999
11 Jfc Home Health Agency Үйге денсаулық сақтау қызметі 500–999
12 Multi Plan Inc. Денсаулық сақтау сақтандыруы 500–999

Мемлекеттік мектептер

Уолтам мемлекеттік мектептері жүйесі жеті бастауыш мектепті (Солтүстік-шығыс, Фицджеральд, МакАртур, Плимптон, Уитмор, Стэнли және Уолтам қос тілді бастауыш мектебі), екі орта мектепті (МакДевит, Кеннеди) және бір жоғары мектепті (Уолтам жоғары мектебі) қамтиды. Уолтам жоғары мектебінің спорт командалары бұрын "Қаушылар" және "Кримсон" деп аталып келген, кейін "Қырандар" деп өзгертілді.

Үкімет

Уолтем қаласы әкім және қалалық кеңес тарапынан басқарылады. Қазіргі әкім – Жаннет А. Маккарти. Қалалық кеңесте 15 мүше бар, олардың әрқайсысы екі жылдық мерзімге партиялық емес сайлауда сайланады. Қалалық кеңестің қазіргі төрағасы – Джон Дж. МакЛофлин. Қала Массачусетс штатының 5-ші округінде орналасқан және қазіргі уақытта АҚШ Өкілдер палатасында Кэтрин Кларк өкілдік етеді. Уолтемді Массачусетс штаты Өкілдер палатасында штаттық өкіл Джон Дж. Лаун және штаттық өкіл Томас М. Стэнли, ал Массачусетс Сенатында сенатор Майкл Барретт өкілдік етеді. 2019 жылдың 1 ақпанына қарай сайлаушылардың тіркелуі және партияға жататын сандары:
Партия | Сайлаушылар саны | Пайыздық үлесі
---|---|---
Демократиялық | 11,501 | 34.45%
Республикалық | 2,657 | 7.96%
Партияға жатпаған | 19,022 | 56.98%
Либертариандық | 122 | 0.27%
Барлығы | 33,384 | 100%

Көлік

Уолтам бірнеше АҚШ мемлекетаралық тас жолдарына жақын орналасқан. Interstate 95, 128-ші бағытпен біріктіріліп, қаланың батыс бөлігінен өтеді. Уолтамдағы түйіскендер 26, 27 және 28 нөмірлерінде. Interstate 90, сонымен қатар Массачусетс айналма жолы, Ньютонның оңтүстігінде жатыр. Үлкен Бостон қалалық аймағының орталығына жақындығынан бірнеше мемлекеттік тас жолдары бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан. MBTA қалалық теміржолының Фитчбург-Бостон желісінде Уолтамда екі аялдамасы бар: біреуі – Орталық алаңда, Валтамда, қала әкімдігінің қарсы бетінде, екіншісі – Брандейс университетіне жақын жерде. MBTA автобус қызметі де қаланы қамтиды, оның ішінде 61, 70, 170, 505, 553, 554, 556 және 558 бағыттары бар. Чарльз өзені Уолтам арқылы ағып өтеді, велосипед және жаяу жолдары оңтүстік жағалаудың көп бөлігін, сондай-ақ Проспект көшесінен Муди көшесіне дейінгі солтүстік жағалаудың бір бөлігін жабады. Кейбір жұмыскерлер велосипед жолымен Кембридж және Бостонға жұмысқа барады.

Өрт сөндіру бөлімі

Уолтем қаласын Уолтем өрт сөндіру департаментінің (WFD) 166 толық уақытты, жалақы алатын өрт сөндірушілері қорғайды. 1816 жылы құрылған Уолтем өрт сөндіру департаменті қазіргі таңда үш операциялық бөлімге бөлінген: өрт сөндіру, өртке қарсы профилактика және оқыту.

Жедел медициналық көмек көрсету

Armstrong Ambulance Service қазіргі уақытта Уолтем қаласына тәулік бойы Advanced Life Support деңгейіндегі жедел медициналық көмек көрсетеді.