Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Хэдли (/audio=En us Hadley.ogg//'//h//æ//d//l//iː///, HADlee) – АҚШ, Массачусетс штатының Хэмпшир округіндегі қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 18 150 адамды құрайды. Бұл қала Спрингфилд, Массачусетс қалалық статистикалық аймағының бір бөлігі. Оңтүстік Хэдлиде Маунт Холиок колледжі, Оңтүстік Хэдли жоғары мектебі, Пионер аймағының сахналық өнер мектебі және Беркшир Хиллс музыка академиясы орналасқан.
South Hadley (/audio=En us Hadley. ogg//'//h//æ//d//l//iː///, HADlee) is a town in Hampshire County, Massachusetts, United States. The population was 18,150 at the 2020 census. It is part of the Springfield, Massachusetts Metropolitan Statistical Area. South Hadley is home to Mount Holyoke College, South Hadley High School, Pioneer Valley Performing Arts Charter Public School, and the Berkshire Hills Music Academy.
Тарих
Оңтүстік Хэдли 1659 жылдан 1721 жылға дейін Хэдлидің беймәлім аймағы болды, содан кейін ағылшын қоныс жайлаушылары Хэдлиден көшіп келді. 1753 жылы жеке қалалық кеңес өтті, ал қала 1775 жылы ресми түрде бөлініп, құрылды. Қалада елдегі алғашқы, сәтті кеме жүзуге арналған канал және әйелдерге арналған ең көне жоғары білім беру мекемесі (Маунт Холиок колледжі) орналасқан. Коммуналардың ортасындағы Азамат соғысының ескерткіші (Жером Коннор салған деп саналады) 1900 жылдарда Уильям Гейлорд Оңтүстік Хэдлиге сыйлады. Гейлордтар қала орталығына жақын орналасқан Гейлорд еске алу кітапханасын да сыйға тартты.
South Hadley was an unsettled area of Hadley from 1659 until 1721, when English settlers moved in from Hadley. A separate town meeting was held in 1753, and the town was officially split and incorporated in 1775. The town is the home of the nation's first successful navigable canal as well as the oldest continuing institution of higher education for women (Mount Holyoke College). The Civil War Monument (believed to be by Jerome Connor) in the center of the Commons was given to South Hadley by William H. Gaylord in the 1900s. The Gaylords also donated the Gaylord Memorial Library, located near the center of town.
География
Оңтүстік Хэдли Массачусетс штатының батыс бөлігінде, атап айтқанда Пионер аңғарында орналасқан. Солтүстік жағынан Хэдли және Амхерст, шығысынан Гранби, оңтүстігінен Чикопимен шектеседі. Коннектикут өзені қаланың батыс шекарасын белгілейді және оны Холиок және Истгемптон қалаларынан бөліп тұрады. Оңтүстік Хэдли Браттлбородан оңтүстікке қарай 45 миль (72 км), Вермонт штатынан батысқа қарай 87 миль (140 км) және Нью-Йорк қаласынан 145 миль (233 км) қашықтықта жатыр. Оңтүстік Хэдлидің шекарасынан мемлекетаралық тас жолдар өтпесе де, АҚШ-тың 202-ші бағыты және Массачусетс штатының 33, 47 және 116-шы бағыттары негізгі көлік артериялары болып табылады. 91-ші тас жолға Холиок арқылы, ал 90-шы тас жолға Чикопи арқылы қол жеткізуге болады. Вестовер Метрополитен әуежайы көршілес Чикопиде орналасқан және аймақ бойынша әуе тасымалын ұсынады. Үлкен Хартфорд-Спрингфилд аймағын қамтитын Брэдли халықаралық әуежайы оңтүстікке қарай 27 шақырым жерде орналасқан. Ең жақын Амтрак станциясы – Холиок станциясы. Village Commons – тамақтану, сауда және демалыс орталығы, Массачусетс штатының 116 және 47-ші бағыттарының қиылысында, көбінесе Оңтүстік Хэдли орталығы деп аталатын аймақта орналасқан. Массачусетс штатының 33-ші бағытында және оңтүстікке қарай 116-шы бағытында, соның ішінде Холиокеден өзен арқылы орналасқан Оңтүстік Хэдли Фолс сияқты қосымша сауда орталықтары бар. Оңтүстік Хэдли сондай-ақ 1837 жылы құрылған және үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан әйелдерге арналған ең көне жоғары білім беру мекемесі – Маунт Холиок колледжіне үй иесі. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 48 шаршы километрді (18.4 шаршы миль) құрайды, оның ішінде 46 шаршы километр (17.7 шаршы миль) құрлық және 2 шаршы километр (0.7 шаршы миль) (3.70%) су. Холиок жотасы немесе Маунт Холиок жотасы деп аталатын тау тізбегі қаланың солтүстігінен өтеді және оны Хэдли мен Амхерсттен бөліп тұрады. Қалада сегіз өзенмен және алты табиғи көлмен толы 12 суқойма бар.
South Hadley is located in the western part of Massachusetts, specifically in the Pioneer Valley. It is bordered on the north by Hadley and Amherst, on the east by Granby, and on the south by Chicopee. The Connecticut River defines the town's western border and separates it from the cities of Holyoke and Easthampton. South Hadley is 45 mile (72 km) south of Brattleboro, Vermont, 87 mile (140 km) west of Boston, and 145 mile (233 km) from New York City. Although no interstate highways cross South Hadley's borders, U. S. Route 202, and Massachusetts Highways 33, 47, and 116 provide primary routes of transportation. Interstate 91 can be accessed in Holyoke while Interstate 90 is accessible through Chicopee. Westover Metropolitan Airport is located in neighboring Chicopee and offers air services throughout the region. Bradley International Airport, serving the greater Hartford–Springfield area, is located 17 mile (27 km) to the south. The closest Amtrak station is the Holyoke station. The Village Commons, a center for dining, shopping, and leisure, is located at the juncture of Massachusetts Routes 116 and 47, in the area commonly called South Hadley Center. Additional commercial centers are located on Massachusetts Route 33 and farther south on Route 116, including South Hadley Falls, which is across the river from Holyoke. South Hadley is also the home of Mount Holyoke College, the oldest continuously operating institution of higher education for women, founded in 1837. According to the United States Census Bureau, the town has a total area of 18.4 square miles (48 km2), of which 17.7 square miles (46 km2) is land and 0.7 square miles (2 km2) (3.70%) is water. The mountain range called the Holyoke Range or Mount Holyoke Range passes through the north of the town and separates it from Hadley and Amherst. There are 12 reservoirs in the town fed by eight distinct streams and six natural ponds.
Геология
Солтүстік Америкада табылған динозаврдың алғашқы расталған дәлелі 1802 жылы Плиний Муди Оңтүстік Хэдлиде жер жыртып жатқанда табылған, бұл динозаврлар қазба топтары ретінде анықталғанға дейін 40 жыл бұрын болды. Үлкен, құпия табан іздері бар құмтас тақтасын кейінірек Елиуй Дуайт сатып алды және бұл іздерге "Нұхтың қарғасы" деген ат қойды. Профессор Эдвард Хичкок содан кейін тақтаны сатып алды, ол қазір Амхерст колледжінің Бенески табиғи тарих мұражайында маңызды көрме ретінде қойылған. Хичкок ғалымдар қазіргі құстар мен динозаврлардың байланысты екенін мойындағанға дейін, бұл қазбалардың ежелгі алып құстар жасаған деп сенді.
The first confirmed evidence of a dinosaur to be found in North America was unearthed in South Hadley by Pliny Moody while plowing in 1802, 40 years before dinosaurs were identified as a fossil group. The sandstone slab bearing large, mysterious footprints was later purchased by Elihu Dwight, who gave the prints the name of "Noah's Raven". Professor Edward Hitchcock then obtained the slab, which is now on prominent display in the Beneski Museum of Natural History at Amherst College. Hitchcock believed the fossils were made by gigantic ancient birds, long before scientists accepted that modern birds and dinosaurs are related.
Демография
2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 17 196 адам, 6 586 шаңырақ және 4 208 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 6 784 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 94,05% ақ нәсілді, 1,20% афроамерикалық, 0,12% американдық үндістер, 2,53% азиялық, 0,06% Тынық мұхиты аралдарынан, 0,77% басқа нәсілдерден және 1,28% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 2,36% құрады. 6 586 шаңырақтың 26,5% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 51,6% -ы бірге тұратын жұбайлар, 9,3% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 36,1% -ы отбасы емес. Барлық шаңырақтың 30,4% жеке адамдардан тұрды, ал 13,7% -ында 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдар бар. Шаңырақтың орташа мүше саны 2,33, ал отбасының орташа мүше саны 2,93 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас ерекшеліктері: 19,6% -ы 18 жасқа дейінгілер, 14,9% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 25,6% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 22,4% -ы 45-64 жас аралығындағылар және 17,4% -ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 38 жасқа тең. Әр 100 әйелге 72,1 еркек шамасында. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 65,8 еркек шамасында. Шаңырақтың орташа табысы 46 678 доллар, ал отбасының орташа табысы 58 693 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 42 256 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 31 219 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 22 732 доллар. Шаңырақтың 4,1% және халықтың 5,9% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 5,8% және 65 жастан асқандардың 7,2% кірді.
As of the census of 2000, there were 17,196 people, 6,586 households, and 4,208 families residing in the town. The population density was There were 6,784 housing units at an average density of The racial makeup of the town was 94.05% White, 1.20% African American, 0.12% Native American, 2.53% Asian, 0.06% Pacific Islander, 0.77% from other races, and 1.28% from two or more races. Hispanic or Latino of any race were 2.36% of the population. There were 6,586 households, out of which 26.5% had children under the age of 18 living with them, 51.6% were married couples living together, 9.3% had a female householder with no husband present, and 36.1% were non families. Of all households, 30.4% were made up of individuals, and 13.7% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.33 and the average family size was 2.93. In the town, the population was spread out, with 19.6% under the age of 18, 14.9% from 18 to 24, 25.6% from 25 to 44, 22.4% from 45 to 64, and 17.4% who were 65 years of age or older. The median age was 38 years. For every 100 females, there were 72.1 males. For every 100 females age 18 and over, there were 65.8 males. The median income for a household in the town was $46,678, and the median income for a family was $58,693. Males had a median income of $42,256 versus $31,219 for females. The per capita income for the town was $22,732. About 4.1% of families and 5.9% of the population were below the poverty line, including 5.8% of those under age 18 and 7.2% of those age 65 or over.
Экономика
Соңғы екі ғасырда Саут-Хадли экономикасы үлкен өзгерістерге ұшырағанымен, бұл Одақ штаты мен елдегі ағылымдарды көрсетеді. Дегенмен, бүгінгі күні де ауыл шаруашылығы, білім беру және өндіріс салаларындағы кәсіпорындар сақталған. Аймақтағы ең ірі жұмыс беруші – Маунт-Холиок колледжі болғандықтан, көптеген мердігерлер, қызмет көрсетушілер мен кәсіпорындар осы колледжді қолдайды. Сонымен қатар, аймақта бірнеше ферма бар шағын ауыл шаруашылығы секторы сақталып, бірнеше шағын машина жасау шеберханалары мен өндіріс фирмалары, оның ішінде E Ink Corporation компаниясының ғылыми-зерттеу және өндіріс орталығы орналасқан.
Although South Hadley's economy has changed greatly in the last two centuries, reflecting the trends of the Commonwealth and country, today it still retains businesses in agriculture, education, and manufacturing. With Mount Holyoke College being by far the largest employer in the area, a number of other contractors, service providers, and businesses support the college. Additionally the area maintains a small agricultural sector with several farms, and is home to several small machine shops and manufacturing firms, including a research and manufacturing facility of the E Ink Corporation.
Білім
Маунт-Холиок колледжі, Бес колледж консорциумының мүшесі және Жеті бауырлас колледждердің ең көнесі, Оңтүстік Хэдлиде орналасқан. Оңтүстік Хэдли орта мектебі 2004 жылы II дивизионда жеңіске жеткен, барлық 81 команданың ішіндегі ең аз оқушы саны бар лакросс командасының туған жері. Сондай-ақ, 2022 жылғы IV дивизион ұлдар футбол чемпионаттарының, сондай-ақ 2019 жылғы III дивизион қыздар футбол чемпионаттарының иесі. 2005 жылы IA дивизионындағы Суперкубокты да жеңіп алды. 2008 жылғы ұлдар гольф командасы I дивизионның штаты бойынша чемпионатта жеңіске жетті. Холиок, Гранби және Оңтүстік Хэдли орта мектептерінің оқушыларынан құралған «Тайгерс» хоккей командасы 1989, 2009, 2010, 2011, 2012 және 2017 жылдары WMass чемпионаттарында, сондай-ақ 2009 және 2011 жылдары Массачусетс IIIА мұзды хоккей штаты бойынша чемпионаттарында жеңімпаз атанды. Оңтүстік Хэдли футбол командасы 2010 жылы II дивизион Суперкубогында «Путнамға» қарсы ойында жеңіске жетті, ал «Лонгмедоуға» қарсы I дивизионда тек бір жеңіліспен маусымды аяқтады. Бейсбол командасы 2012 жылы II дивизион Массачусетс штатының чемпионатын жеңіп алды. Оңтүстік Хэдли орта мектебінің марш-банды жыл сайын штаттық және/немесе Жаңа Англия USSBA чемпионаттарында бақ сынасады. 2005 жылы ұлттық деңгейде екінші орын алып, «Үздік соққы аспаптар» аталымын жеңіп алды. 2006 жылы АҚШ Теңіз жаяу әскерлері корпусының «Esprit De corps» сыйлығын, USSBA-да екінші орынды және «Үздік соққы аспаптар» аталымын жеңіп алды. 2007 жылы үшінші жыл қатарынан «Үздік соққы аспаптар» аталымын жеңіп алды, Массачусетс USSBA чемпионатында, Жаңа Англия чемпионатында жеңіске жетті және Солтүстік штаттар чемпионатында жетінші орын алды. 2008 жылы «Үздік соққы аспаптар» аталымын қайталады (төртінші жыл қатарынан) және Солтүстік штаттар чемпионатында жетінші орын алды. Оңтүстік Хэдлиде Батыс Массачусетс штатының барлық аймақтарындағы сияқты бәсекеге қабілетті марш-банд мектебінің бірі бар. «Пионер долысы сахналық өнер» жарғылық мектебі – Саут-Хэдлиде орналасқан, сахналық өнерге бағытталған мемлекеттік жарғылық мектеп. Беркшир Хиллз музыка академиясы (BHMA), 1999 жылы құрылып, 2001 жылы ашылған, оқу немесе даму мүмкіндіктері шектеулі жас ересектерге арналған жекеменшік пансиондық мектеп. Мектеп бұрынғы Джозеф Скиннер иелігіндегі жерде орналасқан.
Mount Holyoke College, a member of the Five College Consortium, and the oldest of the Seven Sisters colleges, is located in South Hadley. South Hadley High School is home of the 2004 state champion lacrosse team that won Division II with the smallest high school enrollment of all 81 teams. It is also home of the 2022 Division IV Boys Soccer State Champions, as well as the 2019 Division III Girls Soccer State Champions. It also won the 2005 Division IA Super Bowl in football. The 2008 boys' golf team won the Division 1 state championship. The Tigers Hockey team, composed of students from Holyoke, Granby, and South Hadley High Schools, has won WMass Championships in 1989,2009,2010,2011,2012, and 2017 as well as the 2009 and 2011 Massachusetts Division IIIA Ice Hockey State Championship. The South Hadley football team won the Division II Super Bowl vs. Putnum in 2010 after completing a season with only one loss to Division I for Longmeadow. The baseball team won the Division II Massachusetts' state championship in 2012. The South Hadley High School Marching Band has competed in the state and/or New England USSBA Championship each year. In 2005 they placed second nationally and won Best Percussion. In 2006 they won the United States Marine Corps Esprit De corps award, second place in USSBA, and Best Percussion. In 2007 they took the best percussion for the third year in a row, Massachusetts USSBA championship, New England Championship, and seventh place in the Northern States championship. In 2008 they repeated as best percussion (for the fourth straight year) and seventh place in the Northern States championship. South Hadley continues to have one of the only competitive marching band programs in all of Western Massachusetts. Pioneer Valley Performing Arts Charter Public School is a public charter school located in South Hadley, focusing in the performing arts. Berkshire Hills Music Academy (BHMA), founded in 1999 and opened in 2001, is a private post secondary residential school for young adults with learning or developmental disabilities. The school is located on at the former Joseph Skinner estate.