Кіріспе

Физикалық қауіпсіздік саласында қауіпсіздік жарықтандыруы – мүлікке немесе аумаққа рұқсатсыз кіруді немесе басқа да қылмыстық әрекеттерді болдырмауға немесе анықтауға бағытталған жарықтандыру. Ол қауіпсіздік сезімін күшейту үшін де қолданылуы мүмкін. Жарықтандыру – қоршаған ортаны ескере отырып қылмыстың алдын алудың маңызды құралы. 2019 жылы Нью-Йорк қаласында жүргізілген зерттеуде көше жарықтарының, қауіпсіздік жарықтандыруының маңызды түрінің орнатылуы "түнгі уақыттағы сыртқы қылмыстардың 36 пайызға төмендеуіне" алып келгені анықталды.

Қолдану

Қауіпсіздік жарықтандыруы тұрғын үйлерде, коммерциялық, өнеркәсіптік, мемлекеттік және әскери орталарда қолданылуы мүмкін. Қауіпсіздік жарықтандыруының мысалдарына прожекторлар және төмен қысымды натрийлі шамдар жатады. Түн бойы қосылып тұруға арналған шамдардың көпшілігі – жоғары интенсивті разрядты шамдар, себебі олардың энергия тиімділігі жоғары, бұл шамды ұзақ уақыт пайдалану шығындарын азайтады. Төмен қысымды натрийлі шамдардың кемшілігі – олардың түсі таза сары болғандықтан, жарықтандырылған көрініс түс айырмашылықтарынсыз көрінеді. Сондықтан, жоғары қысымды натрийлі шамдар да (олар сары түсті, бірақ алтын-ақ түске жақын) қолданылады, бірақ бұл пайдалану шығындарын арттырады және жарық ластануына себеп болады. Жоғары қысымды натрийлі шамдар тоқ үзілгеннен кейін қайта қосылуына да сәл уақыт қажет. LED негізіндегі қауіпсіздік жарықтандыруы, LED емес жарықтандыру технологияларымен салыстырғанда, төмен электр тұтынуы, ұзақ қызмет ету мерзімі және әртүрлі түс спектрі опцияларының болуына байланысты күнде-күнге танымал болып келеді. Басқа шамдар пассивті инфрақызыл сенсорлар (PIR) сияқты сенсорлармен іске қосылуы мүмкін, олар адам (немесе басқа сүтқоректі) жақындағанда ғана қосылады. PIR сенсорларын қосу қорқыту әсерін (өйткені бұзушы өзін байқағанын біледі) және анықтау әсерін (себебі адам жарықтың кенеттен күшеюіне тартылады) арттыра алады. Кейбір PIR құрылғыларын шамды қосумен қатар дабыл дыбысын беруге де баптауға болады. Көптеген қазіргі заманғы құрылғыларда фотоэлемент орнатылған, сондықтан олар тек қараңғыда ғана қосылады. Жарық ластануын азайту үшін Халықаралық қараңғы аспан қауымдастығы түнгі ортаны сақтап және қорғайтын төмен бағытталған қауіпсіздік шамдарын пайдалануды ұсынады. Оңтүстік Африкадағы энергетикалық дағдарыс кезінде, кейбір қалалық аймақтарда электр қуатының жоғалуына байланысты қауіпсіздік жарықтандыруының тоқтауы салдарынан металл ұрлау, үйге заңсыз кіру және қарақшылық жағдайлары көбейді.

АҚШ NRC, 10 CFR 73.55 ((i) ((6) Жарықтандыру

АҚШ-тағы ядролық электр станцияларында, АҚШ Ядролық реттеу комиссиясы (NRC) талаптарына сәйкес, 10 CFR 73-бөлімінде [қауіпсіздік] жарықтандыру туралы төрт (4) рет айтылған. Ең маңыздысы – 10 CFR 73.55(i)(6) «Жарықтандыру» тармағында лицензия иелері «қорғалған аймақтағы оқшаулау аймақтарында және тиісті сыртқы аумақтарда жер бетінде көлденең өлшенген 0,2 фут-шамның ең төменгі жарық деңгейін қамтамасыз етуге тиіс» деп нақты көрсетілген. [Ref] Бұл түнгі ату үшін 10 CFR 73 қосымшасының H қосымшасындағы H–2 кестесінде белгіленген ең төменгі талаптармен де сәйкес келеді. 10 CFR 73.46(b)(7) бойынша «Тактикалық жауап тобының мүшелері, қарулы жауап беру қызметкерлері және күзетшілер H қосымшасына сәйкес, берілген қарулармен күндіз және түнде атуға кем дегенде әр 12 ай сайын жарамды болуға және қайта жарамды болуға тиіс»; демек, аталған атыс полигонында [түнде] H қосымшасының H–2 кестесіне сәйкес «барлық жаттығуларда нысананың орталық бөлігінде 0,2 фут-шам болуы керек», бұл қол пистолеттеріне, оқшаулау мылтықтарына және винтовкаларға қатысты. [Ref] 1 фут-шам шамамен 10,76 люксқа тең, сондықтан жоғарыда көрсетілген тармақтар үшін ең төменгі жарық деңгейінің талаптары 2,152 люкс құрайды.

Шектеулер

Қауіпсіздік жарықтандыруының тиімділігінің маңызды шектеуі – оның тек түнде ғана пайдалы болуы. Бұл әсіресе үй иелері үшін маңызды, себебі кең таралған қате түсінікке қарамастан, үй қарақшылығының көп бөлігі күндіз, тұрғындары жұмыста немесе сауда жасап жүргенде болады. Кез келген жарықтандыру сияқты, қауіпсіздік жарықтандыруы түнгі көру қабілетін нашарлатады, бұл жарықтандырылмаған немесе көлеңкеде қалған жерлерді көруді қиындатады. Біркелкі емес жарықтандыру бақылау жүйелерінің жұмысына да кедергі келтіруі мүмкін, өйткені қауіпсіздік камераларының кең динамикалық диапазоны жарықтың күшіндегі өзгерістерге бейімделуде қиындық тудыруы мүмкін.