Кіріспе

General Electric F404 және F412 турбовентиляторлы ұшақ қозғалтқыштарының оттық камерасы бар турбовентиляторлы қозғалтқыштар отбасы болып табылады (статикалық итермелеу класы). Осы серияны GE Aerospace компаниясы өндіреді. Серіктестердің бірі – RM12 нұсқасын құрастыратын Volvo Aero. F404 үлкен F414 турбовентиляторлы қозғалтқышына, сондай-ақ эксперименталды GE36 азаматтық пропеллерлі-вентиляторлы қозғалтқышына дамытылды.

F404

GE F404 ұшағын F/A 18 Hornet үшін әзірледі, F 15 Eagle қозғалтқышы үшін Pratt & Whitney компаниясына жеңіліп, Pratt & Whitney F100 YF 16 компаниясына жеңімпаз болып жеңілгеннен кейін. F/A 18 үшін GE F404 қозғалтқышын Northrop YF 17 үшін әзірлеген YJ101 қозғалтқышына негіздеді, ондағы байпас қатынасы 0,20-ден 0,34-ке дейін ұлғайтылды, бұл отынның үнемділігін арттыруға мүмкіндік берді. Қозғалтқыш өнімділігіне қарағанда сенімділікке басымдықпен жасалған. Қозғалтқышты жобалаудағы басты мақсат – оның құны болды. GE сонымен қатар "дроссельдеу профильдерін" талдап, ұшқыштардың газ тұтқасын инженерлер күткеннен әлдеқайда жиі өзгертетінін анықтады, бұл қозғалтқыштарға артық жүктеме түсірді. GE F404 ұшағымен компрессордың тоқтауы және басқа да қозғалтқыш ақауларының алдын алуға, сондай-ақ басқару командаларына жылдам жауап беруге болатын конструкция іздеді; винтті ұшақтардан реактивтік ұшақтарға ауысқан ұшқыштардың жиі айтатын шағымы – ертедегі турбоояқтық қозғалтқыштар итермелеудің өзгеруіне жауап бермейтін еді. GE басшылары Фредерик А. Ларсон мен Пол Сеттс жаңа қозғалтқыштың F 4 GE J79-дан кішірек болуын, бірақ кемінде сондай итермелеуді қамтамасыз етуін және F 16-ға арналған P&W F100 қозғалтқышынан екі есе арзан болуын мақсат етті. Компрессорға кірмес бұрын ауа ағынын тегістеуге арналған желдеткіштің арқасында F404 компрессордың тоқтауына, тіпті жоғары шабуыл бұрыштарында да жоғары төзімділікке ие. Ол 1000 ұшу сағатына екі реттен аз техникалық қызмет көрсетуді қажет етеді және ұшу кезіндегі жағдайлар арасында орташа есеппен 6500 сағатқа дейін жұмыс істейді. Сонымен қатар, ол басқару командаларына жылдам жауап береді, 4 секунд ішінде бос жүрістен толық күйге көшеді. Қозғалтқышта ұшу кезінде қозғалтқыштың жағдайын бақылау жүйесі (IECMS) бар, ол маңызды ақауларды бақылайды және бөлшектердің қызмет ету мерзімін қадағалайды. GE F110 ұшағын Pratt & Whitney F100-ге балама ретінде Әуе күштері үшін F101 негізінде F16 және F15 ұшақтарында пайдалану үшін әзірледі және F404 технологиясын қолданды. GE F404 GE 402 ұшағын F/A 18 нұсқасында көбірек қуаттылық туралы швейцариялық талапқа жауап ретінде жасады. KAI T 50 Golden Eagle бір ғана General Electric F404 102 турбовентиляторлы қозғалтқышын толық цифрлық басқару жүйесімен (FADEC) пайдаланады. Қозғалтқыш үш сатылы желдеткіштерден, жеті осьтік сатылы құрылымнан және форсаждық камерадан тұрады. Ұшақтың ең жоғары жылдамдығы 1,5 Мах. Оның қозғалтқышы форсаждық камерасымен 17 700 фунт (78,7 кН) итермелеуді қамтамасыз етеді. Бүкіл әлемде қызметтегі F/A 18 Hornets ұшақтарына F404 типті 4000-ға жуық қозғалтқыш орнатылған. 2010 жылға қарай F404 қозғалтқыштарының толық ұшу сағаттары 12 миллионнан асты. HAL Tejas үшін GE F404 IN20 жоғарылатылған түрін әзірледі, бұл F404 отбасындағы ең жоғары итермелі нұсқасы және форсаждық камерасымен 19 000 фунт (84 кН) итермелеуді қамтамасыз етеді. Ол ең соңғы ыстық секция материалдарын және технологияларын, сондай-ақ сенімді қуат пен өнімділікті қамтамасыз ететін FADEC жүйесін қамтиды. 2021 жылдың 17 тамызында Үндістан GE компаниясымен 2029 жылға дейін 99 F404 қозғалтқышын және қызмет көрсетуді қамтамасыз ету туралы келісімге қол қойды.

F412

GE компаниясы F404 қозғалтқышын McDonnell Douglas A-12 Avenger II үшін F412 GE 400 қозғалтқышына, жану камерасы жоқ турбовентиляторлық қозғалтқышқа жетілдірді. A-12 жобасы тоқтатылғаннан кейін, зерттеулер Super Hornet ұшағына арналған қозғалтқышқа бағытталды, ол F414 қозғалтқышына айналды.