Кіріспе

Атомдық нөмірі 66, бірақ массалық саны әртүрлі нуклидтер

Табиғи түрде кездесетін диспрозий (66Dy) 7 тұрақты изотоптан тұрады: 156Dy, 158Dy, 160Dy, 161Dy, 162Dy, 163Dy және 164Dy, олардың ішінде 164Dy ең көп таралған (табиғи молдығы 28,18%). Жиырма тоғыз радиоизотоп сипатталған, ең тұрақтылары – 1,4 миллион жыл жартылай ыдырау мерзімімен 154Dy, 144,4 күнмен 159Dy және 81,6 сағатпен 166Dy. Қалған радиоактивті изотоптардың жартылай ыдырау мерзімі 10 сағаттан кем, ал көпшілігі 30 секундтан да аз. Бұл элементтің 12 мета-күйі бар, ең тұрақтылары – 1,257 минут жартылай ыдырау мерзімімен 165mDy, 55,7 секундпен 147mDy және 13,6 секундпен 145mDy. Ең көп таралған 164Dy тұрақты изотопына дейінгі негізгі ыдырау түрі – электронды тұтқындау, ал одан кейінгі негізгі түрі – бета ыдырау. 164Dy-ден бұрынғы негізгі ыдырау өнімдері – тербий изотоптары, ал одан кейінгі негізгі өнімдер – гольмий изотоптары. Диспрозий – байқау арқылы тұрақты деп саналатын, бірақ радиоактивті деп болжанатын изотоптарға қарағанда тұрақты деп болжанатын изотоптары бар ең ауыр элемент.

Диспрозий-165

Радиоактивті изотоп 165Dy, жартылай ыдырау периоды 2,334 сағат, тізе буынының радиациялық синовектомиясында радиофармацевтикалық мақсатта қолданылады. Бұрын бұл процедура 198Au және 90Y сияқты ұзақ өмір сүретін изотоптарды қамтитын коллоидты бөлшектермен жүргізілген. Осы изотоптарды қолданудағы басты мәселе – радиацияның тізеден сыртқа шығуы болды. 165Dy, өте қысқа жартылай ыдырау периодының және осыған байланысты радиацияның сыртқа шығу қаупінің азайтылуының арқасында, осы процедура үшін тиімдірек.