Кіріспе

Шеті транзитивті және реттелі, бірақ шыңы транзитивті емес граф. Графтар теориясының математикалық саласында жартылай симметриялық граф – бұл шеті транзитивті және реттелі, бірақ шыңы транзитивті емес бағытталмаған граф. Яғни, егер графтың әрбір түйініне бірдей санда жиектер келіп тисе және графтың кез келген жиегін оның кез келген басқа жиегіне ауыстыратын симметрия болса, бірақ графтың екі түйіні болса, олардың біріншісін екіншісіне бейнелейтін симметрия жоқ, онда граф жартылай симметриялық болып саналады.

Қасиеттері

Жартылай симметриялық граф екібөлікті болуы керек, және оның автоморфизм тобы екібөліктің әрбір төбелік жиынында транзитивті әрекет етуі керек (шынында, бұл қасиеттің орын алуы үшін реттелу талап етілмейді). Мысалы, мұнда көрсетілген Фолкман графының диаграммасында, жасыл төбелерді ешқандай автоморфизм арқылы қызылға бейнелеу мүмкін емес, бірақ бір түстің кез келген екі төбесі бір-біріне симметриялы.

Тарих

Жартылай симметриялық графиктер алғаш рет Ф. Хараридің шәкірті Э. Даубердің "Сызықтық симметриялық, бірақ нүктелік емес симметриялық графиктер туралы" атты, қазір қолжетімсіз мақаласында зерттелді. Бұл мақаланы Джон Фолкман көрген, ол 1967 жылы жариялаған еңбегінде 20 төбесі бар ең кішкентай жартылай симметриялық графикті, қазір Фолкман графигі деп белгілі, келтірген. "Жартылай симметриялық" терминін алғаш рет Klin және авторлар тобы 1978 жылы жариялаған мақаласында қолданды.

Кубтық графиктер

Ең кішкентай кубикалық жартылай симметриялық граф (яғни, әрбір төбесі дәл үш қабырғамен байланысқан) – 54 төбесі бар Грей графигі. Ол алғаш рет жартылай симметриялық екені байқалды. Драган Марушич пен Александр Мальнич бұл ең кішкентай кубикалық жартылай симметриялық граф екенін дәлелдеді. 10000 төбеге дейінгі барлық кубикалық жартылай симметриялық графтар белгілі. Кондер, Мальнич, Марушич және Поточник мәлімдегендей, Грей графигінен кейінгі төрт ең кішкентай кубикалық жартылай симметриялық граф – 110 төбесі бар Иофинова-Иванов графигі, 112 төбесі бар Любляна графигі, 8 периметрлі 120 төбесі бар граф және Тутте 12 қосқыш.