Кіріспе

Proteaceae тұқымдасына жататын бұта түрі Шығыс Австралияда таралған Grevillea robusta, әдетте Оңтүстік жібекті қара шырша, жібекті қара шырша немесе жібекті қара шырша, күміс қара шырша немесе Австралия күміс қара шыршасы деп аталады. Бұл Proteaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдік, сондықтан ол шынайы қара шыршалар, Fagaceae туысына жатпайды. Grevillea robusta - ағаш, және өз тұқымдасының ең үлкен түрі. Бұл Австралияның шығыс жағалауында өседі, өзен жағасындағы, субтропиктік және құрғақ жаңбырлы ормандарда өседі.

Сипаттама

Grevillea robusta - бірден бір негізгі діңгегі бар, биікке дейін өсетін тез өсетін мәңгі жасыл ағаш. Қабығы қара сұр, қырлы. Жапырақтары құмырсқа тәрізді, ұзын, кең және 11 мен 31 негізгі жапырақшалармен бөлінеді. Әр жасуша кейде төртке бөлінеді, олардың әрқайсысы сызықтық немесе тар үшбұрышты пішінде болады. Гүлдену алдында жапырақтарының көбісі құриды.

Таксономия және атау беру

Гревилья робуста алғаш рет 1830 жылы Роберт Браунның Аллан Каннингхэмнің жарияланбаған сипаттамасынан кейін ресми түрде сипатталған. Типтік үлгісін 1827 жылы Моретон шығанағының шығыс шетінен Каннингэм жинаған. Браунның сипаттамасы Supplementum primum Prodromi florae Novae Hollandiae журналында жарияланды. Оның атау есімі латын тілінен алынған, "емен сияқты мықты" немесе "қатал" деген мағынаны білдіреді.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Жібек дуасы теңіз жағалауында табиғи түрде кездеседі және Квинслендтің оңтүстігінде және Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Коффс-Харборға дейін, ол субтропиктік жаңбырлы ормандарда, құрғақ жаңбырлы ормандарда және ылғалды ормандарда өседі. Қазіргі кезде табиғи мекенде өте сирек кездеседі, бірақ кеңінен отырғызылған, соның ішінде Норфолк аралы мен Лорд-Хоу аралы. Ол көптеген жерлерде, соның ішінде Австралиядағы Атертон таулы аймағында және Оңтүстік Африка, Жаңа Зеландия, Гавай, Француз Полинезиясы, Ямайка және Флоридада табиғиленді. Ол Жаңа Оңтүстік Уэльс пен Викторияның кейбір аймақтарында арамшөп ретінде, Гавайиде "инвазивті" және Оңтүстік Африкада "инвазшы" ретінде қарастырылады.

Қолданылуы

Алюминий пайда болғанға дейін, Grevillea robusta сүрегі терезелердің сыртқы шеберліктері үшін кеңінен қолданылған, өйткені ол ағаш шіріуге төзімді. Ол жиһаз, шкафтар мен қоршаулар жасау үшін пайдаланылған. G. robusta популяциясының азаюына байланысты, кесу шектеулі болды. Жақында G. robusta өзінің тоналды және эстетикалық қасиеттері үшін Larrivée және басқалар жасаған гитаралардың бүйір және артқы жақтарында пайдаланылды.

Өсіру

Жас кезінде оны көлеңкеде өсіруге болады, бірақ күн сәулесінің астында өседі, өйткені жылы аймақтарда жақсы өседі. Егер жас ағаштарды сыртқа отырғызса, олар аяз түнде қорғанышқа мұқтаж. Ол қалыптасқаннан кейін қаттырақ болады және 8 °C (18 °F) дейін температураға төзімді болады. Ол кез-келген уақытта суаруды қажет етеді, бірақ басқа жағдайда құрғақшылыққа төзімді. Оны бұталы жерлерге отырғызу кезінде абай болу керек, өйткені ол инвазивті болуы мүмкін. G. robusta көбінесе өсіру қиын гривильяларды трансплантациялау үшін пайдаланылады. Қытайдың оңтүстік-батысындағы Куньминь қаласында көлеңкелі даңғылдарды құрайтын кеңінен отырғызылған. G. robusta Оңтүстік Африкадағы плантацияларда өсіріледі және агроорман шаруашылығы жүйелерінде жүгерімен бірге өсірілуі мүмкін. Ұлыбританияда Г. robusta Корольдік бау-бақша қоғамының бау-бақшадағы еңбегі үшін сыйлығын алды.

Токсикалық және аллергиялық реакциялар

Гүл мен жемісте уытты цианид сутегі бар. G. robusta құрамындағы тридецилрезорцинол контактты дерматитке себепші болады.