Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алмастың нанокристалл түрі. Суретке Попигай наноалмаздарының ішкі құрылымы бейнеленген. Кейіннен, ол фуллереннің қысылуы арқылы да өндірілді және 491 гигапаскаль (GPa) изотермиялық көлемдік модулімен ең қатты және ең аз қысылатын материал екендігі расталды, ал дәстүрлі алмастың модулі 442–446 GPa құрайды. Бұл нәтижелер рентгендік дифракция деректерінен шығарылды, сонымен қатар ADNR (алмастың нанокристалл түрі) кәдімгі алмастан 0,3% тығыз екенін көрсетті. Кейінірек, сол топ ADNR-ді "табиғи алмастың қаттылығы мен Янг модуліне шамалас, бірақ "тозуға төзімділігі жоғары" деп сипаттады".
Nanocrystalline form of diamond
[[File:Natural nanodiamond TEM. jpg|thumb|upright=1.2|Internal structure of the Popigai nanodiamonds. Later, it was also produced by compression of fullerene and confirmed to be the hardest and least compressible known material, with an isothermal bulk modulus of 491 gigapascals (GPa), while a conventional diamond has a modulus of 442–446 GPa; these results were inferred from X ray diffraction data, which also indicated that ADNRs are 0.3% denser than regular diamond. The same group later described ADNRs as "having a hardness and Young's modulus comparable to that of natural diamond, but with 'superior wear resistance'".
Қаттылығы
Наноалмаз ұшымен сызатын кезде таза алмаздың <111> беті (кубтың ең үлкен диагоналіне перпендикуляр) 167±6 ГПа қаттылыққа ие, ал наноалмаз үлгісінің өзі 310 ГПа қаттылықты көрсетеді. Дегенмен, сынақ тек сыналып жатқан үлгіден қаттырақ материалдан жасалған ұшпен дұрыс нәтиже береді, себебі жарықтар пайда болады. Осыған байланысты, наноалмаздың нақты қаттылығы 310 ГПа-дан төмен болуы мүмкін. Қаттылығының арқасында гипералмаз Мосс минералдық қаттылық шкаласы бойынша 10-нан жоғары мәнге ие болуы мүмкін.
A <111> surface (normal to the largest diagonal of a cube) of pure diamond has a hardness value of 167±6 GPa when scratched with a nanodiamond tip, while the nanodiamond sample itself has a value of 310 GPa when tested with a nanodiamond tip. However, the test only works properly with a tip made of harder material than the sample being tested due to cracking. This means that the true value for nanodiamond is likely lower than 310 GPa. Due to its hardness, a hyperdiamond could possibly exceed 10 on the Mohs scale of mineral hardness.
Синтез
АДНР (гипердиаманттар/нанодиаманттар) фуллерит ұнтағын – аллотроптық көміртек фуллеренінің қатты түрін – екі ұқсас әдістің бірімен қысу арқылы өндіріледі. Бір әдіс алмастан жасалған намыртқалы ұяшықты қолданып, ұяшықты қыздырмай-ақ ~37 ГПа қысым қолданады. Екінші әдіс бойынша фуллерит төмен қысымға (2–20 ГПа) дейін қысылады, содан кейін белгілі бір температураға дейін қыздырылады. 1990 жылдары зерттеушілер қазір нанодиаманттар болып көрінетін материалдың жоғары қаттылығын анықтаған. Бұл материал диаметрі 5-тен 20 нанометрге дейін, ал ұзындығы шамамен 1 микрометр болатын алмасты нанотабақшалардың біріккен тізбегінен тұрады. Шамамен 1 мм өлшемдегі наноалмаз агрегаттары табиғатта да кездеседі, мысалы, Ресейдің Сібір аймағындағы Попигай кратері сияқты метеорит соқтығысынан графиттен пайда болады.
ADNRs (hyperdiamonds/nanodiamonds) are produced by compressing fullerite powder—a solid form of allotropic carbon fullerene—by either of two somewhat similar methods. One uses a diamond anvil cell and applied pressure ~37 GPa without heating the cell. In another method, fullerite is compressed to lower pressures (2–20 GPa) and then heated to a temperature in the range of Extreme hardness of what now appears likely to have been nanodiamonds was reported by researchers in the 1990s. The material is a series of interconnected diamond nanorods, with diameters of between 5 and 20 nanometres and lengths of around 1 micrometre each. Nanodiamond aggregates ca. 1 mm in size also form in nature, from graphite upon meteoritic impact, such as that of the Popigai impact structure in Siberia, Russia.