Кіріспе

Құбырдағы пропеллерден тұратын сорғы түрі. Осілік ағынды сорғы, немесе AFP – құбырдағы пропеллерден (осілік жұмыс доңғалағынан) тұратын кең таралған сорғы түрі. Пропеллер құбыр ішіндегі герметикалық қозғалтқышпен немесе құбырға сырттан орнатылған электр қозғалтқышымен, немесе бензиндік/дизельдік қозғалтқышпен, немесе құбырды тік бұрышпен тесіп өтетін жетек білігі арқылы қозғалуы мүмкін. Сұйық бөлшектері сорғы арқылы ағып өтетін кезінде радиалдық орналасуын өзгертпейді, себебі сорғының кіреберіс (сору) және шығару (босату) жерлеріндегі радиус өзгерісі өте шағын. Сондықтан бұл сорғы "осілік" сорғы деп аталады.

Операция

Осілік ағынды сорғы корпуста орналасқан винт тәрізді жұмыс доңғалағына ие. Осілік ағынды сорғыдағы қысым жұмыс доңғалағының қанаттары арқылы сұйықтықтың ағысымен туындайды. Сұйықтық жұмыс доңғалағы білігіне параллель бағытта итемеленеді, яғни сұйықтық бөлшектері сорғы арқылы өтетін кезінде радиалды орналасуын өзгертпейді. Бұл сұйықтықтың жұмыс доңғалағына ось бойынан кіруіне және дерлік ось бойынан шығуына мүмкіндік береді. Осілік ағынды сорғының винті мотормен қозғалады.

Сипаттамалары

Осілік ағынды сорғының сипаттамалары суретте көрсетілген. Суретте көрсетілгендей, ағын жоқ кездегі бас, сорғының ең тиімді жұмыс нүктесіндегі басқа қарағанда үш есеге дейін артық болуы мүмкін. Сондай-ақ, ағын азайған сайын қуат қажеттілігі артады, ал ең жоғары қуат ағын болмағанда жұмсалады. Бұл сипаттама центробектік сорғының сипаттамасына кері, онда ағын артқан сайын қуат қажеттілігі де артады. Сонымен қатар, қуат қажеттілігі мен сорғының басы қанатын бұру бұрышының артуымен бірге өседі, бұл сорғыны жүйелік жағдайларға бейімдеуге және ең тиімді жұмыс істеуді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Артықшылықтар

Осілік ағынды сорғының басты артықшылығы – салыстырмалы түрде төмен бас (көлденең арақашықтық) кезінде салыстырмалы түрде жоғары шығын (ағын мөлшері) болуы. Мысалы, 4 метрден төмен көтерілуде радиалды немесе центробектік сорғыға қарағанда 3 есе көп су және басқа сұйықтықтарды қабылдай алады. Сонымен қатар, қанаттың бұрышын өзгерту арқылы (кейбір модельдерде ғана) төмен ағын/жоғары қысым және жоғары ағын/төмен қысым жағдайында ең жоғары тиімділікпен жұмыс істеуге оңай бейімделеді. Осілік сорғыда сұйықтықтың бұрылу әсері күшті емес, ал роторлық қанаттардың ұзындығы да қысқа болады. Бұл гидродинамикалық жоғалтуларды азайтып, сатылық тиімділікті арттырады. Бұл сорғылар көптеген стандартты сорғылардың арасында ең кішкентай габариттік өлшемдерге ие және төмен басқа және жоғары шығынға жақсырақ сәйкес келеді.

Қолданбалар

АФП-ның ең көп таралған қолдануларының бірі – коммерциялық, муниципалды және өнеркәсіптік көздерден шығатын сарғыш суларды өңдеу. Парус кемелерінде АФП желкендік балластың сорғыларын ауыстыру үшін де қолданылады. Электр станцияларында олар су қоймасынан, өзеннен, көлден немесе теңізден суды басты конденсаторды салқындату үшін соруға пайдаланылады. Химия өнеркәсібінде олар сұйықтықтың үлкен массаларын айналымға келтіру үшін қолданылады, мысалы, буландырғыштар мен кристалдандырғыштарда. Сарғыш суларды тазарту кезінде АФП көбінесе ішкі аралас сұйықтықты қайта айналымға (яғни, нитрификацияланған аралас сұйықтықты аэрациялық аймақтан денитрификациялық аймаққа ауыстыруға) пайдаланады. Ауыл шаруашылығы мен балық шаруашылығында өте қуатты АФП суландыру және дренаж үшін су көтеруге қолданылады. Шығыс Азияда миллиондаған кішкентай қуатты (6-20 а.к.) мобильді құрылғылар көбінесе бір цилиндрлі дизельдік және бензиндік қозғалтқыштармен жұмыс істейді. Оларды шағын фермерлер егін суару, су бұру және балық шаруашылығы үшін пайдаланады. Импеллерлердің конструкциясы да жақсарды, бұл тиімділікті арттырып, шаруашылыққа энергия шығындарын азайтуға мүмкіндік берді. Бұрынғы конструкциялар екі метрден кем болған, бірақ қазіргі уақытта олар 6 метрге дейін немесе одан да көп болуы мүмкін, бұл оларға су көзіне қауіпсіз "жетуге" және қуат көзін (көбінесе екі дөңгелекті тракторлар қолданылады) қауіпсіз, тұрақты орында ұстауға мүмкіндік береді, суретте көрсетілгендей.