Кіріспе

Олни (/ˈɒlni/ немесе /ˈoʊl.ni/) – Филадельфияның Солтүстік Филадельфия бөлігіндегі аудан. Ол оңтүстікке қарай Рузвельт бульварымен, шығысқа қарай Такони Крикпен, солтүстікке қарай Годфри даңғылымен және батысқа қарай 7-ші көшенің батысындағы темір жол учаскесімен шектеледі. Олни көбінесе тыныш тұрғын үй ауданы болғанымен, оның бір бөлігі көптеген айналасындағы топтар үшін маңызды сауда орталықтары болып табылады. 5-ші көше мен Олни авенюсінде корей-американдық бизнес ауданы орналасқан, ал Олнидің оңтүстік бөлігінде латын Америкасы бизнес орындары бар. Фишер паркі Олниде орналасқан. Бұл Свартмор колледжінің және Пенсильвания университетінің Уортон мектебінің негізін қалаушы Джозеф Уортон салған және иеленген қоғамдық саябақ. Ол 1908 жылы Джозеф тарапынан Филадельфия қаласына "Рождестволық сыйлық" ретінде сыйға тартылды. Фишер паркінде футбол алаңы, баскетбол және теннис корттары, сондай-ақ орманды жаяу серуендеу аймағы бар. Олни Такони Крикке жақын, Ризинг Сан даңғылында тұрған Александр Уилсонның (орнитолог емес) есімімен аталады. Уилсон Англияның Олни қаласынан шыққан ақын Уильям Кауперді жақсы көретіндігі үшін резиденциясына осы есімді таңдады. 1924 жылы сарай бұзылып, бірақ осы атау жақын маңдағы өсіп келе жатқан ауылға берілді.

19 ғасыр

19 ғасырдың соңына дейін Олни Филадельфия округінің шетіндегі кең, төбелі егіс даласы болды. Олни тұрғындарының көп бөлігі фермерлер және қаладан алыс тұруға шамасы жететін бай филадельфиялықтар еді. Бірақ Филадельфия солтүстікке қарай кеңейгенде, аймақ көбірек қалалық сипатқа ие болды. Орталықтағы халық тығыздығынан қашып құтылуға тырысқан адамдар Олниге қоныс аударды. 5-ші көше мен Олни даңғылында негізінен шағын бизнестер ашыла бастады. Сондай-ақ, өнеркәсіп та тартылып, Heintz Manufacturing Company, Proctor and Schwartz және Brown Instrument Division сияқты компаниялар ауданда зауыттар салды. Алайда, бұл Олни бизнесмендер қауымдастығы жетекшілік еткен күшті сауда аймағынан кейін екінші орынға түсті. Broad Street метрополитенінің салынуынан кейін халық саны одан да арта түсті, оның алғашқы терминалы Олни көлік орталығында орналасқан еді. Ол 15 центке Олниден Филадельфия қалалық әкімшілігіне 20 минуттан кем уақытта жолаушыларды жеткізуге мүмкіндік беретін еді. Шығыс және батысқа қарай бағытталған трамвай желілерімен бірге, бұл Олниді Филадельфияның солтүстік көлік торабына айналдырып, Олни тұрғындарына қаланың барлық бөлігіне және одан тысқары аймақтарға оңай қол жеткізуге жағдай жасады.

20 ғасыр

1925 жылы Колни театры салынды, ол кезде әлемдегі бір қабатты ең үлкен залға ие болды, онда 2000-ға жуық адам сыйып тұратын. 1931 жылы Олни орта мектебі алғашқы түлектерін шығарды және бір кезде 3600 оқушысымен қаладағы ең ірі мектеп болды. Олни орта мектебінің түлектерінің арасында Филадельфия Филлис командасының ойыншысы Дел Эннис (1942), комедия жазушысы Барри С. Уоронкер (1965), жергілікті жаңалықтар тілшісі Шила Вашингтон (1982) және бұрынғы Фелтонвилл тарихшысы Деннис Далби (1994) бар. Олни тұрғындары ойын алаңдарын салу және 5-ші көше мен Табор жолындағы кітапхананы ашу үшін қалаға белсенді түрде үгіт-насихат жүргізді. Қоғамдық мүшелер әуесқой Олни симфониялық оркестрін құрды (ол әлі де концерттер өткізіп тұрады) және өздерінің газетін, «Олни Таймс» газетін шығарды (2010 жылдан бері жабылды). 1970-90 жылдар аралығында португал иммигранттары Солтүстік 5-ші көшенің, әсіресе Линдли даңғылы мен Батыс Рокленд көшесі арасындағы бөлігіне үлкен әсер етті. Бұл аймақта португал тілінде сөйлейтін адамдарды көшеде де, дүкендерде де жиі естіріп жүрді. Португал тілінде тігінші, сақтандыру агенті, заңгер, саяхат агенті немесе жылжымайтын мүлік агентін табуға болатын. 1987 жылы аймақта Португалиялық бизнес қауымдастығы, бес португалдық саяхат агенттігі, үш азық-түлік дүкені (оның ішінде «Каравела» мен «Жирасол»), екі жылжымайтын мүлік кеңсесі, сақтандыру кеңсесі, электр құралдары дүкені, сыйлық дүкені, жиһаз дүкені, барлар, нан пісірушілік, кафе және екі ірі мейрамхана – «Берленгас аралы» мен «Португалия кафесі» болды. 1935 жылы құрылған Филадельфия португал клубы, сол кезде шамамен 700 мүшесі болған, «Руа Синкудан» (5-ші көше) көп қашықта емес орналасқан. 1960-1980 жылдар аралығында Олниде демографиялық өзгерістер басталды, еуропалық американдықтар «ақ қашу» деп аталатын процесте ауданнан көшіп кетті. Филадельфияның деиндустриализациясының салдарынан өнеркәсіптік кәсіпорындар жабылып, аймақтан кетті. Осы кезеңде Олниде қылмыс деңгейі артты. Азайып бара жатқан халықтың орнын тез арада қаланың басқа жерлерінен келген афроамерикандықтар мен Азиядан (негізінен Корея, сондай-ақ Вьетнам, Қытай, Камбоджа және Лаос) және Латын Америкасынан (Пуэрто-Рико, Колумбия, Мексика, Куба және Доминикан Республикасы) келген иммигранттар толтырды. Бұл жаңа тұрғындар сауда ауданындағы бос орындарды тез арада иеленді. Олар Кореялық қоғамдық даму қызметтері орталығы сияқты ұйымдар құрды. 1980 жылдардың ортасынан бастап корейлер Логаннан Олниге және басқа да қауымдарға көшіп бара бастады. 1986 жылы Олниде 5000-ға жуық корей тұрды, ал көптеген корей бизнестері Солтүстік Бесінші көше бойында орналасқан. Көптеген корей тұрғындары бұл аймақты «Кореатаун» деп атады. Олни станциясы енді терминал болмаса да, қалалық әкімшілік ғимаратынан кейін екінші ең көп қолданылатын станция болып табылады. 5-ші және Олни, Брод және Олни, Фронт және Олни көшелерінде дамыған бизнес аудандары бар. Адамс даңғылындағы көпір 1988 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді.

Жеке мектептер

Жеке бастауыш мектептерге Сент-Хелена Инкарнация аймақтық бастауыш мектебі, Инкарнация католик мектебі және Сент-Хелена, сондай-ақ 2012 жылдың қыркүйегінде ашылған Олни христиан мектебі жатады.

Қоғамдық кітапханалар

Филадельфия қалалық еркін кітапханасы Олни ауданындағы Үлкен Олни бөлімшесін ұстап тұрады.

Жоғары білім

Ла-Салл университеті Олни және қаланың Ництаун-Тиога мен Германтаун аудандарымен шектеседі.

Демография

Олниді бастапқыда неміс-американдықтар қоныстандырған және 20 ғасырдың бірінші жартысында біртекті құрамын сақтап келді. Бүгінде Олни – Филадельфиядағы ең әртүрлі орта таптық аудандардың бірі, онда Мексикалықтардың саны Оңтүстік Филадельфиядан кейін екінші орында тұрады. Бұл жерде ірі Колумбиялықтар, Сальвадорлықтар, Гватемалалықтар, Камбоджалықтар, афроамерикандықтар, корейліктер, Сахара асты Африкалықтар, Батыс Үндістандықтар, испаноязықты және араб-американдық қауымдастықтары, сондай-ақ басқа ұлттар мен этникалық топтарды ұсынатын кішірек топтар да тұрады. 2010 жылғы халық санауы бойынша Олни халқының нәсілдік құрамы: 49,5% афроамерикандықтар, 26,3% испандық немесе латиноамерикандықтар, 13,9% азиялықтар, 6,9% ақтар және шамамен 3% аралас нәсілділер. 1990 жылдардағы шамалы өсімнен кейін, Олни халқы 2000 мен 2010 жылдар аралығында 2,3%-ға азайды (37 366-дан 36 474-ке дейін). Олни 19120 пошта индексінде орналасқан, оны Фелтонвилл және Лаункрестпен бөліседі. Оның географиялық координаттары – 40.034254 градус солтүстік ендік және 75.121256 градус батыс бойлық. 2005 жылы 19120 пошта индексіндегі үйлердің орташа сатылым бағасы 79 950 долларды құрады. Бұл көрсеткіш 2004 жылғы орташа бағадан 20%-ға жоғары.

Танымал мәдениетте

М.К. Асантедің "Бак: Өмірбаян" атты бестселлерлік мемуарының көп бөлігі Олни қаласында өтеді.