Кіріспе
Трентон – АҚШ-тың Мичиган штатындағы Уэйн округіне қарасты қала. 2010 жылғы халық санауы бойынша қала халқы 18 853 адамды құрады. 1795 жылғы Гринвилл келісімінен кейін осы аймақта соғыс басшысы Көк Жакет шаньи тайпасының ауылын салған. Кейіннен бұл аймақ 1812 жылғы соғыс кезінде американдықтар мен британдық үндістер коалициясы арасындағы Монгуагон шайқасының орны болды. Шайқас қазіргі Элизабет паркінде орналасқан Мичиган штатының тарихи ескерткішімен белестенеді. Бұл парк 1919 жылы құрылғанда Мичиган штатының алғашқы округтік паркі болған. Детройт өзенінің халықаралық жабайы табиғат қорығының бір бөлігі Трентонның оңтүстік бөлігінде орналасқан. Бұл аймақ бұрын жойылған Монгуагон қалашығының құрамында болған. Трентон 1855 жылы ауыл ретінде, ал 1957 жылы қала ретінде тіркелді. Қала Детройт өзенінің батыс жағалауындағы Детройттан оңтүстікке қарай орналасқан Даунривер қалаларының жиынтығының бір бөлігі болып табылады. Трентон өзінің жағалауымен және дамып келе жатқан қайық спортымен танымал. Басты өнеркәсіптері: Stellantis Chrysler Trenton Engine Plant, Solutia және DTE Energy Trenton Channel электр стансасы. Бомонт ауруханасы – Трентон қала шегінде орналасқан және 203 төсекке ие. Бұрынғы McLouth Steel зауыты да қалада орналасқан. Қала Трентон ардагерлерінің естелік кітапханасын және тарихи мұражайды басқарады.
Тарих
Трентонның негізін қалаушы деп Абрам Калеб Труакс саналады, ол 1812 жылғы соғыс кезінде генерал Уильям Халл Детройтты британдық генерал Исаак Брокқа тапсырған кезде қатысқан аумақтық милицияның мүшесі болды. Соғыстан кейін 1816 жылы Труакс АҚШ үкіметінен Мичиган территориясында Детройт өзенінің бойындағы үлкен жер учаскесін сатып алып, қазіргі Трентон қаласының орталығында диірмен, шіркеу және дүкен салды. Территориялық губернатор Льюис Касс 1827 жылы Монгуагон қалашығын ұйымдастырған кезде Труакс алғашқы қалашықтың қадағалаушысы болды. Ол 1834 жылы Труакстон ауылын салды. 1828 жылы "Монгуаго" деп аталатын пошта бөлімі құрылды, оның бірінші почта бастығы Труакс болды. Пошта бөлімінің атауы 1837 жылы "Труаго" деп, ал 1847 жылы жергілікті карьерден алынған әк тас түрінен кейін "Трентон" деп өзгертілді. Ауыл 1850 жылы Абрам Труакстың ұлы мен қызы Джордж Бригам Труакс және өнеркәсіпші Джайлс Слокумның әйелі София Слокум Трентон деген атпен тіркелді. Слокум отбасының меншігі округке берілді, ол Элизабет Слокумның есімімен аталған Элизабет паркі ретінде белгілі болды. 1834 жылы өнеркәсіпші Джайлс Брайан Слокум кемежай салып, Трентонды бу кемелерінің негізгі торабына айналдырды. 1846 жылы капитан Артур Эдвардс Трентонда "Детройт және Кливленд" бу кеме компаниясын құрды. 1880-ші жылдардың соңында Трентон, бірнеше Даунривер қауымдастықтары сияқты, кең көлемді кеме жасау орындарымен танымал болды. Сибли, Мичиган 1929 жылға дейін Трентонға қосылмады. Трентон 1855 жылы ауыл болып құрылды. Детройт бизнесмені, кейіннен Мичиганның бірінші АҚШ прокуроры Соломон Сибли Трентонның жанында, қазіргі Форт-стрит пен Сибли-роудтың жанында, әк тас карьерін ашты. Карьерден алынған материалдар Детройттегі құрылыстарды, әсіресе Детройт өзенінің бойындағы Форт-Детройтты салу үшін пайдаланылды. Кейіннен карьерді Остин Черч сатып алды, ол әк тасты нан пісіру содасын жасауға қолданды, оны өзінің отбасылық таңбасымен, Arm & Hammer арқылы сатты. 1900 жылы Сибли карьерінде жарылыс болды. 1880-ші жылдардың соңы мен 1900 жылдардың басында Трентон гүлденді, өйткені ол Детройт пен Монро, Мичиган арасында шамамен бір күндік сапар болатын, яғни екі қала арасында саяхаттайтын адамдар Трентонда түнде тоқтауы керек еді. Суреттелген орталық сызықтар, қазіргі заманғы автомобиль көлігінің қозғалысын бақылау үшін маңызды жаңалық, 1911 жылы Ривер-роудтағы (қазіргі Батыс Джефферсон даңғылы) аңызға айналған жол құрылысшысы Эдвард Н. Хайнс алғаш рет енгізді. Трентон 1929 жылы Сибли ауылын (қазіргі Ривервью шекарасының бойымен) қосып, қаланың солтүстік шекарасын қазіргі Сибли Роудқа дейін кеңейтті. Трентон 1957 жылы қала болып құрылды. 1920 жылы шағын жеңіл темір жол Батыс Джефферсоннан Вайандоттқа дейін жүрді. Темір жол қызметі 1934 жылы тоқтатылды. 1942 жылы соғыс үшін жолдар алынып тасталды.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 7,51 шаршы миль (19 км²) құрайды, оның ішінде 7,28 шаршы миль (19 км²) құрлық және 0,23 шаршы миль (1 км²) су. Қала Мичиган штатының оңтүстік-шығыс бөлігінде, Детройт пен Монро қалалары арасында орналасқан. Қала Детройт өзенінің батыс жағасында орналасқан және шығысында Грос-Иль, оңтүстігінде Гибралтар, солтүстігінде Ривервью, батысында және оңтүстігінде Браунстаун елді мекені және батысында Вудхейвенмен шектеседі.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы санақ бойынша қалада 18 853 адам, 7 988 үй шаруашылығы және 5 159 отбасы тұрды. Халық тығыздығы көрсетілгендей, 8539 тұрғын үй бірлігі орналасқан. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 95,5% ақ нәсілді, 1,3% афроамерикалық, 0,5% американдық үндістер, 0,7% азиялық, 0,5% басқа нәсілдерден және 1,4% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 3,2% құрады. 7 988 үй шаруашылығының 27,9%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 49,1%-ы бірге тұратын ерлі-әйелді жұбайлар, 11,3%-ы күйеуі жоқ әйелдер, 4,2%-ы күйеуі жоқ ерлер, ал 35,4%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 32,3%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 16,4%-ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,33 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,95 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 45 жасқа тең. Тұрғындардың 21,3%-ы 18 жасқа дейін, 7,7%-ы 18 мен 24 жас аралығында, 21%-ы 25 пен 44 жас аралығында, 30,3%-ы 45 пен 64 жас аралығында және 19,8%-ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 48,1% ер адам және 51,9% әйел адам.
Трентон арнасының электр станциясы
Трентон каналы электр станциясы 1924 жылы Детройт өзенінің жағалауында, Слокум аралының оңтүстік жағында ашылды. Ол DTE Energy компаниясының еншілес компаниясы – Detroit Edison компаниясына тиесілі. Алғаш іске қосылғанда станцияда 6 турбиналық генератор және 13 көмірмен жұмыс істейтін қазандық болды. Әрбір агрегат 50 мегаватт электр қуатын өндірді. Бес қысқа түтін шығару құбыры қазандықтардан шығатын газдарды шығарды. Бұл, көмірдің бұрынғы үлгідегі оттықтардағы жануының орнына, ұнтақталған көмірді қолданған алғашқы Detroit Edison станциялары болды. Сонымен қатар, олар АҚШ-тағы электр станцияларында түтіннен ұшқыш күлді тұндыру үшін электростатикалық тұндырғыштарды қолданған алғашқылардың бірі болды. Дегенмен, сол кезде электростатикалық тұндырғыштар басқа да салаларда қолданылып келді. 1950 жылы сол жерде екінші станция іске қосылды, ол бірінші станциямен іргелес орналасқан. Онда екі турбиналық генератор – #7 және #8 болды, олардың әрқайсысының қуаты 120 мегаваттқа жетеді. Екі қысқа түтін шығару құбыры төрт қазандықтан газ шығарды. Соңында, 1968 жылы #9 агрегаты пайдалануға берілді. Бұл 550 мегаватт қуаттылығы бар турбиналық генератор, оны бір қазандық қамтамасыз етеді. Ол жоғары жақтағы станциямен іргелес орналасқан және оңтүстік жағында орналасқан. Бұл агрегат үшін 563 фут биіктіктегі түтін шығару құбыры пайдаланылады. Біраз уақыттан кейін, жоғары жақтағы станциядағы екі қысқа түтін шығару құбырының орнына #9 құбырына ұқсас тағы бір құбыр орнатылды. Екі биік түтін шығару құбыры 2012 жылға дейін пайдалануда болды. Ерекше жолақты түтін шығару құбырлары, шығарылатын ластаушы заттардың деңгейін азайту үшін инновациялық «түтін құбыры ішіндегі түтін құбыры» дизайнымен салынған. Бұл үшін ішкі түтін құбырлары асбестпен қапталған, бірақ кейіннен ол өте қымбатқа түсіп, алынып тасталды. Станция өзінің аумағын ластанудан таза ұстауға тырысады. 2002 жылы бұл нысан Wildlife Habitat Council ұйымы тарапынан корпоративтік жануарлар дүниесінің мекендеу орны деп танылды. Олардың күш-жігерінің нәтижесінде Трентон каналы электр станциясы мен Сибли карьері 2004 жылы Wildlife Habitat Council ұйымының «Жылдың корпоративтік мекені» сыйлығымен марапатталды. 1970 жылдардың ортасында төменгі жақтағы станция тоқтатылып, қазандық үйі ақырында бұзылды. 2010 жылдары #9 агрегатынан басқа барлық генераторлар жабылды. Электр станциясы 2023 жылға дейін жабылуы жоспарлануда, себебі DTE Energy табиғи газ бен жаңартылатын энергия көздерін пайдаланатын электр станцияларына көшуді жоспарлап отыр.
МакЛауф болат зауыты
1948 жылы «МакЛаут Стил» компаниясы екінші кешенін салу үшін Джефферсон даңғылы бойындағы өзен жағалауындағы жерді сатып алды. Жерді сатып алу мен құрылыс арасындағы жобаға 100 миллион доллардан астам қаражат жұмсалды және 1949 жылы жаңадан құйылған алғашқы металл қорытпалары алынды. 1954 жылы Трентон зауыты пайдалануға берілді, соның арқасында «МакЛаут» компаниясы толық циклды болат зауыты ретінде темір өндіре бастады. АҚШ-тағы тоғызыншы ірі болат өндірушісі болған «МакЛаут» индустрияда да, өз лозунгысында да инновациялық компания ретінде танымал болды. Ол АҚШ-та алғашқы болып негізгі оттегі процесін қолданды, болат өндіру процестерін онлайн компьютерлік бақылаумен қамтамасыз етті және АҚШ-та үздіксіз құю машинасының алғашқы пайдаланушысы болды. «MSC Land Co.» компаниясы жерді сатып алып, барлық ғимараттарды бұзу және топырақты залалсыздандыру жөнінде келісім жасады. Жерді пайдалану жоспары – порт, теміржол желілері мен тас жолдарға жақын орналасқандығын пайдалана отырып, интермодальдық операция жүргізу. 2019 жылдың мамыр айында бұл нысан EPA-ның Superfund ұлттық басымдықтар тізіміне енгізілді. Бұзу және тазарту жұмыстарын қазіргі уақытта «Crown Enterprises» компаниясы жүргізіп жатыр, ал оны EPA және Мичиган штатының Қоршаған орта, Ұлы көлдер және Энергия департаменті (EGLE) бақылайды. Барлық ғимараттарды 2020 жылдың желтоқсанына дейін бұзу жоспарланған.
Бомонт ауруханасы
Сивей ауруханасы, қазір Бомонт ауруханасы деп аталады, 1961 жылы Трентон қаласында Форт-стриттегі қоғамдық аурухана ретінде ашылды. Мұнда диабет және эндокринология, гастроэнтерология және асқазан-ішек хирургиясы, гериатрия, нефрология, неврология және нейрохирургия, ортопедия, пульмонология және урология салаларында мамандар жұмыс істейді.
Трентон мотор зауыты
Трентон қозғалтқыш зауыты – Мичиган штатының Трентон қаласындағы Chrysler зауыты. Солтүстік фабрика 1952 жылы ашылып, 1969 жылы үлкен кеңейтуге ұшырады. Трентон қозғалтқышы 1980 жылы K машиналарында дебют жасаған 2.2 литрлік төрт цилиндрлі қозғалтқышты өндіру орны ретінде таңдалды. 1985 жылы солтүстік зауыт тағы да кеңейтілді, ал 2005 жылы Daimler Chrysler Trenton Engine зауытын кеңейту үшін 297 миллион доллар инвестициялады, бұл SOHC V6 қозғалтқышының жаңа 4.0 литрлік нұсқасын жасауға және 3.8 литрлік желіні жаңартуға дайындық жасау мақсатында болды. Солтүстік зауыт 2011 жылдың мамыр айында қозғалтқыштар өндіруді тоқтатты, ал Chrysler зауыттың бестен бір бөлігін, яғни шамамен 400,000 шаршы фут алаңын Pentastar V6 қозғалтқышының негізгі компоненттерін өндіруге қайта бағыттайтынын жариялады, бұл үшін 114 миллион доллар инвестицияланды. 2012 жылдың қарашасында компания Pentastar және Tigershark (I 4) қозғалтқыштарын өндіре алатын икемді өндіріс желісін құру үшін қосымша 40 миллион доллар инвестициялайтынын хабарлады. Оңтүстік фабрика 2010 жылы ашылды. Қазіргі кезде оның өнімдері – 3.6 литрлік Pentastar V6 және 2.0 литрлік FCA Global Medium Engine L4 қозғалтқыштары.
Жоғалған мектеп
Slocum Truax Junior High School – бұрынғы орта мектеп, ол қазіргі Slocum Truax Park-та, Трентон қаласының орталық жақын жеріндегі ауданда орналасқан еді. 1979 жылдың шілдесінде мектеп жабылды. 1980 жылдың қазан айында Трентон қаласы ғимаратты және жерді аукционға шығаруға тырысты, бірақ Trenton Times газеті хабарлағандай, ғимараттың артқы бөлігіне бұзып кіргеннен және зақымдағаннан кейін аукцион тоқтатылды. 1980 жылдың қазан айында ғимаратты бұзу кезінде ғимараттың бас тасы дерлік жойылмақ болды, бірақ сол кездегі қалалық кеңесші Уильям Муддиманның күш-жігерімен ол толық құрылудан құтқарылды, деп Trenton Times газеті жазды. Мектеп кіреберісінің үстінде ілінген мектеп атын көрсететін бас тас қазір Slocum Truax Park-тың алдында тұр. Бұл бұрынғы мектептен қалған жалғыз нәрсе. Бұрынғы бастауыш мектептердің қатарында Стром мектебі (1937-1980 жж.), Оуэн мектебі (1950-1980 жж.), Фоли мектебі (1950-1980 жж.) және Тейлор мектебі (1968-1980 жж.) болды.
Мәдениет
Трентон спортқа байланысты белсенді қоғамдық өмірге ие. Оның батыс Джефферсон даңғылындағы орталық аймағында маусымның соңғы демалыс күндері «Трентон жазғы фестивалі» деп аталатын жыл сайынғы қолөнер жәрмеңкесі өтеді. Жақында жаңартылған Трентон ауылының театры, Трентон ауылының театры | DYPAC, орталық аймақта орналасқан. Арт-деко стиліндегі театрды Чарльз Н. Агри жобалаған, ол сонымен қатар Детройттегі «Гранде Бал залы» және тағы да көптеген ғимараттардың авторы. Трентон 2427 Батыс жолында орналасқан, бұрынғы шаруа үйінде «Bridge» мәдени орталығын басқарады, онда жыл сайынғы Рождество жәрмеңкесі мен өнер және қолөнер шаралары ұйымдастырылады. Трентонда Солтүстік Америкадағы төрт Wyandot қауымдастығының бірі – Андэрдон Wyandot ұлты қоныстанған.
Спорт
Трентон қаласы All American Hockey League лигасындағы «Мичиган Старс» командасының орналасқан жері болды. Олар өз ойындарын Кеннеди мұз аренасында өткізді. Команда 1987-88 AAHL маусымында 14 ойын өткізген соң таратылды.
Саябақтар мен демалыс
Қала жақында Кеннеди демалыс орталығын жаңартуға 8,4 миллион доллар жұмсады. Бұл Батыс жолында орналасқан кешен, онда мұз айдындары, жиналыс залдары, спорттық қызметтер мен спорт тауарлары дүкені бар. Teifer мұз айдыны бастапқыда 1961 жылғы Рождество аптасында ашылған ашық алаң болған. Бұл орын Трентон, Ривервью, Грос-Иль және Гибралтар Карлсон орта мектептерінің хоккей командаларына үй иесі болып табылады. Жанында 2005 жылы ашылған Кеннеди ашық су орталығы – бассейн және су паркі орналасқан. Кешенге 25 метрлік, 8 жолақты жарыс бассейні, екі секіру тақтасы, 15 метрлік жаттығу бассейні, бөлек шашырату аймағы бар су шарлауы және демалыс бассейні кіреді. Қалада барлығы 22 саябақ бар, оның 22-сі қалалық және 6-сы мектептерде орналасқан. Қала мен Уэйн округі де қайықтарды суға түсіру алаңдарын басқарады. Трентон қаласының суға түсіру алаңы Ротари паркінде, ал Уэйн округінікі – Элизабет паркінің оңтүстік жағында орналасқан. Детройт өзенінің жағасындағы, Уэйн округі басқаратын Элизабет паркі пикникке келушілер, балықшылар және қайықпен жүрушілер үшін танымал орын. Қала Вестфилд іс-шаралар орталығын басқарады, онда жиналыстар өткізіледі және қаланың қарттар бағдарламасы, Teifer ғимараты мен Хаас паркі ғимараты орналасқан. Қаланың оңтүстігінде Детройт өзенінің халықаралық жабайы табиғат қорығының Хумбуг батпақты бөлігі орналасқан. Бұл бөлік Трентон мен оңтүстіктегі Гибралтар қалаларымен ортақ пайдаланылады. Қорықта Детройт өзенінің соңғы табиғи жағалауы, сондай-ақ ежелгі орман, батпақтар, саздақ жерлер мен саванналар бар. Аққұйрықты бұғылар, қызыл түлкілер, койоттар, бобърлар, мускат егермендері және өзен сусарлары Хумбуг батпақты бөлігінде мекендейді. Парк көшпенді құстардың маңызды тоқтау орны және құстарды бақылау осы жерде танымал әрекет. Паркте сондай-ақ ақпараттық орталық, балық аулау айлағы, бақылау платформалары және пикник алаңдары бар. Жайылу, жарыс шаңғысымен сырғанау, қармен жүру, құстарды бақылау, каноэмен жүзу және балық аулау – бұл парктегі танымал ашық ауадағы іс-шаралар, онда Эри көліне ашылатын Детройт өзенінің әртүрлі көріністерін тамашалауға болады. Парк құрлықтағы батпақты және орманды аймақтардан, сондай-ақ ежелгі орман мен аққабақ бүркіттердің ұялайтын жерлерін қамтитын шағын арал – Хумбуг аралынан тұрады.