Кіріспе

Жасқа байланысты кіруді шектеу шарасы. Жасты растау жүйесі, сондай-ақ "жас қақпасы" деп те аталады, – бұл адамның жасын сыртқы түрде тексеруге арналған кез келген техникалық жүйе. Бұл жүйелер негізінен, ерікті түрде немесе жергілікті заңдармен белгіленгендей, нақты жасқа дейінгі пайдаланушылар үшін қолайсыз деп саналатын мазмұнға – алкоголь, темекі, құмар ойындар, жағымсыз мазмұны бар бейне ойындар, порнография – кіруді шектеу үшін қолданылады. Сондай-ақ, бұл жүйелер кәмелетке толмағандардың жеке ақпаратын жинауды реттейтін онлайн жеке құпиялылық заңдарына, мысалы, АҚШ-тағы COPPA заңына сәйкес болу мақсатында да пайдаланылады. 2023-2024 жылдары жасты растау жүйелерінің қолданылуы Ұлыбританияның Онлайн қауіпсіздік заңының, Франция заңдарының, АҚШ-тың Техас және Юта штаттарының ішіндегі сегіз штатының заңдарының, сондай-ақ АҚШ, Канада, Дания және Еуроодақтағы федералдық деңгейдегі ұсыныстардың қабылдануымен бірге күрт өсті.

Туған күні

Жасты тексерудің ең қарапайым түрі – адамнан нысанда туған күнін енгізуін сұрау. Дегенмен, бұл соңғы пайдаланушының шындығына сенетін, яғни (жас талаптарына сай келетін дұрыс күнді алаяқтықпен енгізіп, өзінің жасын жасырған кәмелетке толмаған бала болуы мүмкін) құрметке негіделген жүйеге тәуелді және осы себепті тиімсіз деп есептеледі. Сонымен қатар, кәмелетке толмаған бала ата-анасының кредиттік картасының мәліметтерін алуға тырысуы немесе пайдаланушыларды өз кредиттік картасының нөмірін біреуге беріп алдап, сол ақшаны жеке мақсаттары үшін пайдалануы мүмкін, бұл жүйенің мақсатын жоққа шығарады. 2005 жылы Сальваторе ЛоКассио кредиттік картамен алаяқтық жасады деген айыпты мойындады; оның схемаларының бірі ересектерге арналған веб-сайттарға «тегін» саяхаттар үшін пайдаланушылардан ақы алу үшін кредиттік картаға негізделген жас тексеру жүйелерін пайдалануды қамтыды.

Федеративтік идентификация

MindGeek, порнографиялық сайттардың ірі операторы, AgeID деп аталатын жасқа тексеру қызметін ұсынады. Алғаш рет 2015 жылы Германияда қолданысқа енгізілген бұл жүйе, пайдаланушының жасын анықтау үшін үшінші тарап провайдерлерін пайдаланады және қатысушы кез келген веб-сайтта расталған жеке куәлікті бөлісуге мүмкіндік беретін бірыңғай кіру моделін қолданады.

Нөлдік білімді дәлелдеу

Zero Knowledge дәлелдемесі адамның жасын оның жеке басын ашпай, алушыға – мысалы, кәсіпкерлікке, немесе паспорт шығаратын мемлекеттік органға растайды.

Австралия

Австралия 2021 жылғы Онлайн қауіпсіздік туралы заңға сәйкес жасты растау талаптарын енгізуді жоспарлаған. 2023 жылдың тамызында байланыс министрі Мишель Роуленд eSafety ұсынған есепті жариялады, онда мұндай жүйеге қарсылық білдірілгенін, себебі "қазіргі таңда жас растау немесе жас кепілдігі технологиясының әр түрі жеке құпиялылық, қауіпсіздік, тиімділік немесе іске асыру мәселелерімен байланысты" делінген, сондай-ақ ата-аналарға контентті сүзгілеу бағдарламалық құралдарын пайдалануын ынталандыру үшін салалық кодекс қабылдау ұсынылған.

Канада

Канадада S 210 заң жобасы, жастардың онлайн режимінде жыныстық сипаттағы материалдарға қолжеткізуін шектеуге бағытталған, порнографиялық мазмұн ұсынатын веб-сайттарды осы мазмұнға қолжеткізу үшін тиімді жас тексеру механизмдерін енгізуге міндеттейді.

Германия

Германияда жас куәландыру жүйелері 2002 жылдың қыркүйегінде қолданысқа енгізілген "Jugendmedienschutz Staatsvertrag" арқылы міндетті етілген. Жауапты мекеме KJM жас куәландыру үшін бетпе-бет тексерумен тең келетін жүйелерді ғана жеткілікті деп есептейді.

Ұлыбритания

2017 жылғы «Цифрлық экономика» заңы қабылдануымен Ұлыбритания жасқа байланысты тексеруді міндетті түрде қамтамасыз етуді көздейтін заң қабылдады. Заңға сәйкес, коммерциялық мақсатта порнография жариялайтын веб-сайттар «құрылған» жасқа байланысты тексеру жүйесін енгізуге міндетті болған. Бұл заңнаманы сақтау жөніндегі жауапкершілік Британдық кино классификациялық кеңесіне (BBFC) жүктелді. Бірқатар қиындықтар мен халықтың наразылығынан кейін жоспарланған схема 2019 жылы тоқтатылды. Ұлыбритания үкіметі бұл заңнамадан бас тартқанмен, жасқа байланысты тексеруді Ofcom және ICO сияқты реттеуші органдар қадағалауда және оны сақтауды қамтамасыз етуде. Жасты растау жүйелері үшін басқа стандарттар да пайда болуда, мысалы PAS1296:2018. Жасты растау жүйелеріне арналған ISO стандарты (PWI 7732) Жасты тексеру сертификаттау схемасы, Жасты тексеру қызметтерін ұсынатынтар қауымдастығы және басқа да сәйкестікті бағалау органдарымен бірлесіп әзірленуде.

Америка Құрама Штаттары

Алкогольдік сусындарды өндіретін кейбір компаниялардың сайттары келушілердің жасын тексеруге тырысады, осылайша олардың кемінде 21 жастағы Американың заңды ішу жасын растауын қамтамасыз етеді. 2000 жылы «Балалардың онлайн жеке құпиясын қорғау туралы заң» (COPPA) федералдық деңгейде күшіне енді, нәтижесінде кейбір сайттар 13 жасқа дейінгі келушілерге жас тексеруін қосты, ал кейбір сайттар 13 жасқа дейінгі пайдаланушыларға тіркеуге рұқсат бермейді. YouTube және ByteDance сияқты компаниялар COPPA талаптарын орындамағандары үшін Федералды сауда комиссиясынан (FTC) ірі айыппұл алды. 2022 жылы Луизиана ересектерге арналған сайттарға кіру үшін жас тексеруін талап ететін алғашқы штат болды. Штаттың цифрлық идентификациясы және мобильді жүргізуші куәлігі қосымшасы болып табылатын LA Wallet пайдалануы, LA Wallet көптеген ірі порносайттардың иесі MindGeek арқылы қашықтан идентификацияға мүмкіндік бергендіктен, күрт өсті. 2023 жылы Арканзас және Юта штаттары сияқты бірнеше штаттар әлеуметтік желілерге тәуелділік туралы заңдарды қабылдады, ол әлеуметтік желілерді пайдаланушылардың жасы 18-ден жоғары болуын немесе ата-анасының рұқсатын алуын талап етеді, бұл заңдар осы талапты орындау үшін жас тексеруін пайдалануды қарастырады. Заң қабылдануға бірнеше күн қалғанда, наразылық ретінде Pornhub Юта штатындағы сайтқа кіруді тоқтатты. Алайда, 2023 жылдың 31 тамызында АҚШ округтік судьясы Дэвид Эзра маусымда қабылданған Техас заңын күштен шығарды, ол порнографиялық сайттарға кіру алдында жас тексеруін және денсаулық ескертулерін талап етеді, сондай-ақ заңның сөз бостандығын бұзуы және тым кең және белеңді болуы себептерімен оның күшіне енуіне кедергі келтірді. Техас штатының бас прокуроры бұл шешімге шағымданатынын мәлімдеді. 5-ші апелляциялық федералды соты толық отырыс өткізілгенге дейін бұл шешімді күштен шығарды.

Кәсіптік қауымдастық

Бұл секторды 2018 жылы құрылған және 2023 жылға қарай 27 мүшелі болған Жас тексеру провайдерлері қауымдастығы білдіреді.