Кіріспе

Сахна жарығының түрі. Көрермендерді сканерлеу (кейде көпшілікті сканерлеу деп те аталады) – лазерлік жарық шоуы көрермендерге бағытталған кезде пайда болады. Бұл әдіс лазерлік эффектілердің көптеген түрлері үшін, мысалы, туннельдер жасау үшін қолайлы болғанымен, көрермендердің көздеріне лазер сәулесінің күшті әсері тиюі мүмкін болғандықтан қауіпті. Көрермендерді сканерлеу арқылы жасалатын лазерлік эффектілерде сәуле көрермендердің арасында өте жылдам қозғалады, соның арқасында әрбір көзге тиетін сәуленің мөлшері азайтылады. Бірақ, егер сканерлеу механизмі істен шықса, адамдардың көзіне зақым келтіруі мүмкін деңгейдегі лазерлік сәулеге ұшырауы ықтимал.

Заңдық және реттеу

Аудиторияны сканерлеудің заңдылығына қатысты халықаралық заңнамалар үлкен айырмашылықтарды көрсетеді. Басты дау тудыратын мәселе – нақты алынған әсер деңгейін есептеу тәсілі. Дүние жүзінде максималды рұқсат етілген әсер (MPE) шамамен бірдей, бірақ кейбір елдер көздің қабылдаған жарық мөлшерін бағалауда әлдеқайда сақтық танытады. Аудиторияны сканерлеу АҚШ-та кеңінен таралмаған, ал Біріккен Корольдікте, уақытша тоқтатылғанына қарамастан, және Еуропаның басқа елдерінде көбірек қабылданады.

Лазерлік зақымдану туралы хабарламалар

Лазерлік дисплейлерде қолданылатын лазерлердің энергия деңгейі ондаған микросекунд ішінде МПЭ-ден асып түсуі мүмкін. Өлшеу және есептеу әдістері көрсеткендей, көрермендердің әдетте кездесетін сәуле ұзақтығы МПЕ-ні жиі басып өтеді, көбінесе айтарлықтай дәрежеде. Дегенмен, медициналық есептерде және тіпті жеке баяндамаларда жарақаттар туралы хабарлар сирек. Мысалы, 1996 жылы лазерлік шоулармен байланысты компания тапсырыс берген зерттеуде, өткен 20 жыл ішінде лазерлік шоуларда көрермендерге тиген жарақаттар туралы әлемдік есептерді табуға тырысты. Халықаралық лазерлік қауіпсіздік конференциясында ұсынылған 1997 жылғы мақалада бұл зерттеуде тек бес жағдай (жарақатқа шағымдар) және екі оқиға (мүмкін жарақаттар) анықталғаны айтылды. Есеп берудің 90% деңгейін ескере отырып, ILSC мақаласында он жылда шамамен 70 жарақат болғаны бағаланды – лазерлік жарыққа кейде күнделікті ұшырасатын концертке қатысушылар мен дискотекаға барушылардың жалпы санына қарағанда бұл өте аз көрсеткіш.

Аудиторияны сканерлеу есептеулері

Аудиторияны сканерлеу кезінде қауіпсіздік есептеулерін жүргізуде екі қадам қарастырылады. Біріншісі – лазер қуаты, дивергенциясы, аудиторияға дейінгі қашықтық сияқты статикалық лазер сәулесінің параметрлерін анықтау. Нәтижесінде сәулелену, МЭЖ (Maximum Permissible Exposure), Номиналды Көздің Қауіпті Қашықтығы (NOHD) және аудиторияға ең жақын қол жеткізілетін нүктедегі бекітілген сәуле үшін қауіпсіздікке қатысты басқа да сипаттамалар есептеледі. Бұл – «нашар жағдайдың» ең жоғары көрсеткіші. Екінші қадам – осы бекітілген сәулені сканерлеудің әсерін есептеу. Сәуле көзге бір немесе бірнеше рет өткенде, ол бір немесе бірнеше импульс тудырады. Осылайша, жеке және көп импульстік МЭЖ ескеріледі. Қарапайым, қайталамалы сканерлеу үлгілері үшін сәуле ең баяу жылдамдықпен қозғалатын жерді (мысалы, жиекті) қарастыра отырып, мүмкін болатын ең жоғары сәулеленуді есептеуге болады (ең ұзақ уақыт). Бірақ лазер шоуында көптеген әртүрлі сканерлеу үлгілері болғандықтан, шоуды тамашалау үшін «нашар жағдайдың» орнын есептеуге болмайды. Сондықтан шоудың бірнеше өлшемін жасау көмектеседі. Өлшеулерді жүргізу үшін тиісті құралдарды пайдалануда, оларды дұрыс орнатуда және нәтижелерді дұрыс түсінуде сақтық таныту қажет. Бір ғана дұрыс жауап жоқ, себебі детектор бір жерде «қанағаттанарлық» нәтиже көрсетсе, екінші жерде «сәтсіздікке» ұшырауы мүмкін. 10 немесе 20 сияқты әртүрлі жерлерде өлшеулер жүргізу шоудың қарқындылығы туралы жалпы мәлімет бере алады. Аудиторияны сканерлеу есептеулері мен өлшеулеріне көмектесетін бірнеше коммерциялық жүйелер бар. Бір бағдарламалық қамтамасы тегін «Lite» нұсқасында қолжетімді, оны негізгі сәуле параметрлерін анықтау және нашар жағдайдағы статикалық сәуле мен жеке импульстік есептеулер үшін пайдалануға болады.

ILDA аудиторияны сканерлеу жөніндегі нұсқаулық

1998 жылдың қараша айында Халықаралық лазерлік дисплейлер қауымдастығы ұйымдастырған қауіпсіздік сарапшылары мен лазер операторларынан тұратын комиссия көрермендерді лазер сәулесімен сканерлеуге қатысты бірлескен мәлімдеме жасады. Онда нұсқаулар мен ескерту кірді. "Көрермендерді қасақана сканерлеу кезінде ешбір жүйе немесе тест көздің қауіпсіздігіне толық кепілдік бере алмайды. Шоудың күмәнді бөліктерін тексеру үшін бекітілген құралдар мен тәжірибелерді пайдалану қажет. Төмендегі кеңестер – жақсы жобалау арқылы шоуды қауіпсіз етудің жалпы жолдары, және егер сіздің шоу алаңыңызда бекітілген құралдар болмаса."