Кіріспе
Лазерлік ғылым немесе лазерлік физика – лазерлердің теориясы мен практикасын сипаттайтын оптиканың бір саласы. Лазерлік ғылым негізінен кванттық электроника, лазер құрылысы, оптикалық резонатордың дизайны, лазерлік ортада популяция инверсиясын тудыру физикасы және лазердегі жарық өрісінің уақыт бойынша өзгеруімен айналысады. Одан бөлек, лазерлік сәуленің таралу физикасы, әсіресе Гаусс сәулелерінің физикасы, лазерлік қолданыстар және сызықтық емес оптика және кванттық оптика сияқты қосымша салалар да қарастырылады.
Тарих
Лазерлік ғылым лазердің өзінен бұрын пайда болды. Альберт Эйнштейн 1917 жылы Макс Планктың сәулелену заңының қайта есептелуі арқылы лазер мен мазердің негізін қалады, бұл процесте сіңіру, спонтанды шығару және электромагниттік сәулеленудің күшейтілген шығаруы үшін ықтималдық коэффициенттеріне (Эйнштейн коэффициенттері) негізделген формализмді қолданды. Күшейтілген шығарудың болуы 1928 жылы Рудольф В. Ладенбургпен расталды. 1939 жылы Валентин А. Фабрикант лазерді алғаш рет ұсынды. Ол күшейтілген шығару арқылы жарықты күшейтуге қажетті шарттарды белгіледі. 1947 жылы Уиллис Е. Лэмб пен Р. К. Ретэрфорд сутегі спектрінде күшейтілген шығаруды анықтады және күшейтілген шығарудың алғашқы демонстрациясын жасады; Микротолқынды лазердің (мазердің) жұмыс принципін сипаттайтын теориялық негіздерді алғаш рет Николай Басов пен Александр Прохоров 1952 жылы мамыр айында радиоспектроскопия жөніндегі Бүкілодақтық конференцияда жариялады. Алғашқы мазерді 1953 жылы Чарльз Х. Таунс, Джеймс П. Гордон және Герберт Дж. Зейгер құрастырды. Таунс, Басов және Прохоров 1964 жылы күшейтілген шығару саласындағы зерттеулері үшін физика саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. Артур Эшкин, Жерар Мору және Донна Стрикленд 2018 жылы лазерлік физика саласындағы маңызды өнертабыстары үшін физика саласындағы Нобель сыйлығын алды. Алғашқы жұмыс істейтін лазер (импульстік рубин лазері) 1960 жылдың 16 мамырында Теодор Мейман Хьюз зерттеу зертханасында демонстрацияланды.
The theoretical principles describing the operation of a microwave laser (a maser) were first described by Nikolay Basov and Alexander Prokhorov at the All Union Conference on Radio Spectroscopy in May 1952. The first maser was built by Charles H. Townes, James P. Gordon, and Herbert J. Zeiger in 1953. Townes, Basov and Prokhorov were awarded the Nobel Prize in Physics in 1964 for their research in the field of stimulated emission. Arthur Ashkin, Gérard Mourou, and Donna Strickland were awarded the Nobel Prize in Physics in 2018 for groundbreaking inventions in the field of laser physics. The first working laser (a pulsed ruby laser) was demonstrated on May 16, 1960, by Theodore Maiman at the Hughes Research Laboratories.