Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Квебектегі білім беруді Білім және жоғары білім министрлігі (Ministère de l'Éducation et de l'Enseignement supérieur) басқарады. Бұрын оны жергілікті деңгейде сайланған француз және ағылшын тілдес мектеп кеңестері басқарған, бірақ 2020 жылы олар мектептік қызмет көрсету орталықтарына (centres de services scolaires) ауыстырылды. Мұғалімдердің құқықтарын қорғайтын провинциялық кәсіподақтар бар, олар жергілікті басқармалармен және Квебек провинциясының үкіметімен провинциялық жұмыс шарттарын келіседі.
Education in Quebec is governed by the Ministry of Education and Higher Education (Ministère de l'Éducation et de l'Enseignement supérieur). It was administered at the local level by publicly elected French and English school boards, changed in 2020 to school service centres. Teachers are represented by province wide unions that negotiate province wide working conditions with local boards and the provincial government of Quebec.
Мектепке дейінгі, бастауыш және орта білім беру
Кез келген балабақшаға дейінгі тәрбие, сондай-ақ мектепке дейінгі тәрбие (prématernelle) деп те аталады, оқу жылының 30 қыркүйегіне дейін 4 жасқа толған балаларға қолжетімді. Балабақша (maternelle) провинция бойынша оқу жылының 30 қыркүйегіне дейін 5 жасқа толған балаларға қолжетімді. Міндетті бастауыш білім беру (école primaire) 30 қыркүйекке дейін 6 жасқа толған балалармен 1 сыныптан басталып, 30 қыркүйекке дейін 11 жасқа толған балалармен 6 сыныпқа дейін жалғасады. Орта мектепте (école secondaire) бес сынып бар, олар орта білім I–V (Sec I–V деп қысқартылады) деп аталады. Студенттердің жасы 12-ден 17-ге дейін (30 қыркүйектегі жас), егер олар сыныпты қайталамаса (қазіргі таңда мұндайға рұқсат жоқ). Орта білімді аяқтағаннан кейін студенттер провинциялық үкіметтен жоғары мектеп дипломын алады.
Optional preschool, also known as pre kindergarten (prématernelle), is available for children that have attained 4 years of age on September 30 of the school year. Kindergarten (maternelle) is available province wide for children that have attained 5 years of age on September 30 of the school year. Mandatory elementary education (école primaire) starts with grade 1 age 6 by September 30, through to grade 6 age 11 by September 30. Secondary school (école secondaire) has five grades, called secondary I–V (Sec I–V for short). Students are 12 to 17 years old (age of September 30), unless they repeat a grade (which is not allowed any longer). Upon completion of secondary V, students receive their high school diploma from the provincial government.
Мектептердегі дін
Бұрын мектеп басқармалары католик және протестант (конфессиялық мектептер) болып бөлінетін. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын еврей мектеп басқармасын құруға әрекет жасалды, бірақ еврей қауымы ішіндегі келіспеушіліктерге байланысты ол сәтсіз аяқталды. Бұл конфессиялық жүйе 1867 жылғы Британдық Солтүстік Америка заңы (қазіргі 1867 жылғы Конституция заңы) арқылы орнатылды, ол білім беру саласындағы билікті провинцияларға берді. Заңның 93-бабы Квебекке осы жүйені өзгертуге конституциялық түрде тыйым салды. Сондықтан, Квебекте мемлекет пен шіркеуні бөлуді қалайтындар үшін конституциялық түзету қажет болды. 1988 жылғы Квебек білім беру заңы тілдік мектеп басқармаларына өзгеріс енгізуді көздеді. 1997 жылы Квебек Ұлттық Ассамблеясының бірауыздан қабылдаған шешімі Квебекке Канада үкіметінен Конституция заңының 93-бабынан босату туралы өтініш беруге мүмкіндік берді. Бұл өтініш федералды парламентте мақұлданды, нәтижесінде 1997 жылғы Конституциялық түзетуге (Квебек) Корольдік келісім берілді. 1996–1997 оқу жылында Квебекте 156 мектеп округі болды, оның ішінде 135 католик, 18 протестант және үш халықтар округі. Мектеп округтері 2670 мемлекеттік мектепті басқарды, оның ішінде 1895 бастауыш, 576 жалпы немесе кәсіптік орта және 199 бастауыш пен орта білім беретін мектептер бар. 2000 жылы мектептерде конфессиялық белгілер алынып тасталғанда, католик және протестант діндері бойынша сабақтармен қатар діни емес моральдық сабақтар да оқу бағдарламасында сақталды. 1997 жылы Квебек мемлекеттік білім беру заңының 5-бабы өзгертілді, осылайша жеткілікті саны бар азғын діни топтарға өз діні бойынша білім беруге рұқсат берілді, бірақ бұл ереже 2000 жылы күшін жойды. Кейін, осы азғын діни топтардың мектептерде арнайы діни білім беруді талап етуіне байланысты сотқа шағымдануына жол бермеу үшін үкімет 5 жылға дейін қолданылатын ерекше жағдайды қолданды. 2005 жылы премьер-министр Жан Шарест басқаратын үкімет бұл ережені жаңартпауды, мемлекеттік білім беру заңының 5-бабын жоюды, Квебек құқықтарының хартасының 41-бабын өзгертуді, содан кейін бұрынғы моральдық және діни білім беру таңдауын жоюды және барлық мектептерге, тіпті жеке мектептерге де дау тудыратын жаңа Этика және діни мәдениет курсын енгізуді шешті. ERC курсы 2008 жылдың қыркүйегінен бастап оқытылуда. Оның міндетті болуына қатысты бірнеше сот процесі қозғалды.
Formerly, school boards were divided between Roman Catholic and Protestant (called "confessional schools"). Attempts were made to set up a Jewish school board before the Second World War, but it failed partly due to divisions within the Jewish community. This confessional system was established through the British North America Act, 1867 (today the Constitution Act, 1867), which granted power over education to the provinces. Article 93 of the act made it unconstitutional for Quebec to change this system. Consequently, a constitutional amendment was required to operate what some see as the separation of the State and the church in Quebec. The Quebec Education Act of 1988 provided for a change to linguistic school boards. In 1997, a unanimous vote by the National Assembly of Quebec allowed for Quebec to request that the Government of Canada exempt the province from Article 93 of the Constitution Act. This request was passed by the federal parliament, resulting in Royal Assent being granted to the Constitutional Amendment, 1997, (Quebec). In the 1996–1997 school year, Quebec had 156 school districts including 135 Catholic districts, 18 Protestant school districts, and three First Nations districts. The school districts operated 2,670 public schools, including 1,895 primary schools, 576 general or professional secondary schools, and 199 combined primary and secondary schools. When public schools were deconfessionalized in 2000, Catholic and Protestant religious education classes along with nonreligious moral education classes continued to be part of the curriculum. Article 5 of the Quebec Public Education Act had been modified in 1997 so as to allow minority religious groups to be allowed religious education classes of their faith where their number were large enough, but this was removed in 2000. Then, in order to prevent court challenges by these same minority religious groups wanting specialist religious education in schools, the government invoked the notwithstanding clause, which expires after a maximum of 5 years. In 2005 the government of Premier Jean Charest decided not to renew the clause, abrogate Article 5 of the Public Education Act, modify Article 41 of the Quebec Charter of Rights and then eliminate the choice in moral and religious instruction that existed previously and, finally, impose a controversial new Ethics and religious culture curriculum to all schools, even the private ones. The ERC course has been taught starting in September 2008. Several court challenges have been launched against its compulsory nature.
Жеке мектептер
Квебек Солтүстік Америкада жекеменшік мектептерге баратын балалардың ең жоғары үлесіне ие. Бұл құбылыс тек әулеттілерге ғана тән емес. Көптеген орташа және төмен кірісті отбасылар өз балаларын жекеменшік мектептерге жібереді. Квебек үкіметі өз стандарттарына сай келіп, оның талаптарын орындайтын кез келген жекеменшік мектепке әр бала үшін пропорционалды субсидия төлейді, бұл субсидияланбаған жекеменшік мектептердегі оқу ақысын шамамен 30%-ға төмендетеді. Жеке мектептердің көпшілігі орта білім беретін мекемелер, бірақ бірнеше бастауыш мектептер де бар, олардың көпшілігі Армян православиелік христиандар немесе белгілі бір еврей діндері сияқты нақты діни немесе мәдени топтарға қызмет етеді. Квебек орта мектептерінің шамамен 17%-ы қазіргі уақытта жеке орта мектептерде оқиды. Монреаль сияқты қалаларда бұл көрсеткіш одан да жоғары, мұнда орта мектеп оқушыларының 30%-ы жеке секторда білім алады. 2004 жылдың тамызында Квебек Білім министрлігі жариялаған зерттеуге сәйкес, соңғы бес жылда жеке сектор 12%-ға өссе, мемлекеттік сектор 5,6%-ға қысқарған, соңғы жылы бұл көрсеткіштер одан да айқын байқалған. Жеке орта мектептер әдетте оқушыларды өздерінің емтихан арқылы іріктеп алады және бастауыш мектептегі оқу үлгерімдерін зерттейді. Квебек мемлекеттік сектор мұғалімдерінің кәсіби одақтары жекеменшік мектептерге кез келген субсидияға қарсы. Олар (1) жекеменшік мектептер тек ең дарынды және қабілетті оқушыларды таңдап алады және оқу қиындықтары бар балаларды қабылдамайды, және (2) осылайша мемлекеттік секторға қосымша жүк салатынын мәлімдейді. Жеке мектептерде әдетте кәсіби одаққа мүше емес немесе Квебек мемлекеттік сектор мұғалімдерінің негізгі кәсіби одағымен байланысы жоқ бірлестіктерге мүше мұғалімдер жұмыс істейді. Субсидиялар мәселесі бойынша пікірталас ондаған жылдар бойы жалғасып келеді.
Quebec has the highest proportion of children going to private schools in North America. The phenomenon is not restricted to the well to do. Many middle and lower income families send their children to private schools. The government of Quebec gives a pro rata subsidy for each child to any private school which meets its standards and follows its prescriptions, reducing tuition costs to approximately 30% of non subsidized private schools. Most of the private schools are secondary institutions, though there are a few primary schools, most of them serving precise religious or cultural groups such as Armenian Orthodox Christians or certain Jewish faiths. Approximately 17% of the high school population of Quebec currently attends a private high school. The figure is even higher in urban centres such as Montreal, where 30% of high school students are in the private sector. A study released in August 2004 by the Quebec Ministry of Education revealed that, over the preceding five years, the private sector had grown by 12% while the public sector had shrunk 5.6%, with a slightly steeper rate in the last year. Private secondary schools usually select their students by having them go through their own scholastic exams and by making a study of the entire primary school record. The Quebec public sector teachers' unions oppose any form of subsidy to private schools. They claim (1) that private schools select only the brightest and most capable students and reject children with learning difficulties, and argue (2) that by doing this they leave a burden to the public sector. Private schools usually have teachers who are not unionized, or who belong to associations not affiliated with the main body of Quebec public sector teachers' unions. The debate over the subsidies has been going on for several decades.
Көпқұнды
Polyvalente (ағылшынша: comprehensive) – Квебек мектеп жүйесіне тән, көп функциялы орта мектеп. Поливаленттік мектеп пен қалыпты орта мектептің арасындағы айырмашылық – поливаленттік мектепте жалпы білім берумен қатар, кәсіптік білім беруге арналған бөлім де бар. Дегенмен, бұл термин 2001 жылдың 10 ақпанынан бері ресми түрде қолданылмайды. Жоғары білім беретін кез келген оқу орны үшін «école secondaire» (орта мектеп) терминін пайдалану дұрыс, бірақ бұрыннан «поливаленттік» деп танылған мекемелерді қоспағанда. Алғашқы поливаленттік мектептер 1960 жылдары білім министрі Пол Герин Лажуидің бастамасымен құрылған.
A polyvalente (English: comprehensive) is a multi functional secondary school specific to the Quebec school system. The difference between a polyvalente and a regular high school is that a polyvalente also contains a section dedicated to vocational training, in addition to general training. However, the term has not been officially used since February 10, 2001. It is preferable to use the term école secondaire (secondary school) for any type of institution where a high school education is offered, except for institutions already known as polyvalente The first polyvalentes were created during the 1960s under the initiative of education minister Paul Gérin Lajoie.
Мектептердегі қызмет көрсету орталықтары
Coalition Avenir Québec саяси партиясы 2020 жылдың 8 ақпанында 40-шы заң жобасын қабылдады. Бұл заң жобасы 9 ағылшын тіліндегі мектеп басқармасын қамтымайды. Бірақ бұл қадам провинциядағы ағылшын тіліндегі білім беруді одан әрі әлсіретеді деп қарастырылуда. 40-шы заң жобасы Квебек аумағындағы Канада бақылауындағы үш үнді мектеп басқармасына да әсер етпейді. Олардың мұндай әрекеттерінің себебі – Квебектегі білім беру сапасын жақсартуға талпыну. Квебектің ағылшын тіліндегі мектеп басқармалары Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартиясының 23-бабына, яғни ресми тілдегі азшылықтардың білім алу құқығына сүйенді.
The political party, Coalition Avenir Québec, passed Bill 40 on February 8, 2020. This did not include nine English school boards. But the move is seen as further undermining English language education in the province. Bill 40 also does not affect the three Indigenous school boards under Canadian control in Quebec territory. Their reason for this is to try to improve the quality of education in Quebec. The English school boards of Quebec invoked Article 23 of the Canadian Charter of Rights and Freedom, which is the official language minority education rights.