Кіріспе

Жоғары кернеулі автоматтық ажыратқыштар үшін уақытша қалпына келтіру кернеуі (TRV) – ток үзілгеннен кейін қосқыштарда пайда болатын кернеу. Бұл жоғары кернеулі автоматтық ажыратқыш арқылы ақауды жоюдың маңызды параметрі, оның сипаттамалары (амплитудасы, өсу жылдамдығы) токтың сәтті үзілуіне немесе ақауға (қайта тұтанбау немесе қайта соққы) әкелуі мүмкін. TRV автоматтық ажыратқыштың екі ұшындағы жүйенің сипаттамаларына және осы автоматтық ажыратқыш жоюға тиіс ақау түріне (бір, екі немесе үш фазалық ақаулар, жерленген немесе жерленбеген ақаулар) байланысты. Жүйенің сипаттамалары мыналарды қамтиды:

нейтраль түрі (тиімді жерленген, жерленбеген, қатты жерленген)
жүктеме түрі (сыйымдылық, индуктивтік, кедергілік)
қосылу түрі: кабельге қосылған, желіге қосылған

Ең жоғары TRV токты үзуге кіріскен автоматтық ажыратқыштың бірінші полюсіне (үш фазалық жүйеде бірінші полюс деп аталады) қолданылады. TRV параметрлері IEC және IEEE (немесе ANSI) сияқты халықаралық стандарттарда белгіленеді.

Қуатты жүктеме

Капацитивті жүктемелердің ең көп кездесетін мысалдары – жүктемесіз сызықтар және конденсаторлық батареялар.

Терминалдың ақаулығы

Терминалдық ақау – автоматтық ажыратқыштардың қосқыштарында пайда болатын ақау. Автоматтық ажыратқыш қысқа тұйықталуды ток нөлге жеткенде үзеді, осы сәтте желілік кернеу ең жоғары шағында болады, ал кернеуді қалпына келтіру жоғары жиілікті өтпелі құбылыспен желілік кернеуге жуысады. Шамадан асып кетудің немесе амплитудалық коэффициентінің нормаланған мәні 1,4-ке тең.

Қысқа желілік ақау

Қысқа желілік ақау – бұл сым тоқтырғыштың терминалынан бірнеше жүз метрден бірнеше километрге дейінгі желіде пайда болатын ақау. 5-суретте көрсетілгендей, TRV өзінің бастапқы бөлігінде, сым тоқтырғыштың терминалында және ақау нүктесінде оң және теріс шағылыстармен желіде таралатын толқындардың тудырған жоғары жиілікті тербелісіне байланысты тік өсу жылдамдығымен сипатталады. Бұл таралатын толқындардың суперпозициясы 6-14 суреттерде көрсетілген желідегі кернеу профильдерін береді, мұнда көлденең осьте сол жақта сым тоқтырғыштың терминалының, ал оң жақта қысқа тұйықталу нүктесінің орналасуы көрсетілген. Кернеу профилі ток үзілісінен кейінгі әртүрлі сәттерде беріледі, мұнда TL – бұл толқынның сым тоқтырғышынан желі бойымен және кері сым тоқтырғышының терминалына қайта оралуына қажетті уақыт. Егер шығындар ескерілмесе, кернеудің өзгеруі бастапқы кернеудің екі есесіне тең, бірақ шындығында ол бастапқы кернеудің шамамен 1,6 есесіне жуық. Желі жағындағы терминалдағы кернеудің үшбұрышты толқын пішіні, төмен жиілікті желілік кернеудің өзгеруімен бірігіп, 5-суретте көрсетілген TRV-ның тісті пішіндес өзгеруін тудырады. Қысқа желілік ақау TRV өсу жылдамдығымен сипатталады, ол үзіліс кезіндегі токтың еңістігіне, демек, қысқа тұйықталу тогының амплитудасына пропорционалды: , мұнда Z – желінің толқындық кедергісі. Z-дің стандартталған мәні 450 Ом-ға тең, ол , мұнда l және c – желінің бірлік ұзындығына шаққандағы өздігінен индукциясы және сыйымдылығы.