Жалор қаласы: Үндістанның граниттік қаласы

Кіріспе

Гранит қаласы – Үндістанның Раджастан штатындағы қала. Джалор (ISO 15919: Jālora), сондай-ақ Гранит қаласы деп те аталады, Раджастан штатының батысында орналасқан қала. Бұл Жалоре ауданының әкімшілік орталығы. Онда Жауаи Нади деп аталатын өзен бар. Джалор Луни өзенінің саласы Сукри өзенінің оңтүстігінде жатыр, ал Жауаи-Нади өзені одан өтеді. Қала Жодхпурдың оңтүстігінде және штаттың астанасы Джайпурдан шалқары орналасқан. Джалордың инфрақұрылымы жетілген жоқ. Қала орталығында Аксис банкі, Пенджаб Ұлттық банкі, UCO банкі, Бирла Сан Life Insurance Ltd, Шрирам Транспорттық Қаржы компаниясы сияқты көптеген корпоративтік кеңселер бар.

Тарих

Пармар раджпуттарының махаражасы Джалор қаласын құрды және қамал тұрған Суварнгири немесе Сонгир, «Алтын тау» деп аталатын қала салды. Ежелгі Джалор қаласы индуист қажысы Джабалидің есімімен аталған Джабалипура деп белгілі болды. Бұл қала 8-ғасырда гүлденген. Кейбір тарихи деректерге сәйкес, 8-9-ғасырларда Джаблипур (Джалор) қаласында Пратихара империясының бір тармағына жайғасуға рұхсат етілді. Уддйотна сури 779 жылы Гурджара Пратихара патшасы Вацараджаның тұсында Джабалипурада «Кувалия мала» туындысын жазды. Пармара императоры Вакпати Мунджа (972-990 жж.) аймақты биледі. Осы жаудан кейін ол жаулап алынған осы аумақтарды Пармара княздары арасында бөліп, ұлы Араньярадж Пармарға Абу аймағын, ал ұлы мен жүрегі жақын туысы Чандан Пармар, Дхарниварах Пармарға Джалор аймағын сыйлады. Бұл Бхинмал үстінен Пратихарлардың шамамен 250 жылдық билігін аяқтады, оның ішінде Раджа Ман Пратихар Бхинмалмен биледі. Әбудың Раджа Махипал Пармар (1000-1014 жж.) Бхинмалдың оңтүстік-батысындағы аумақтарды басқарды, олар төрт төбеден тұрды: Додаса, Надвана, Кала Пахад және Сунда. Пармар раджпуттары біртіндеп 52 ауылдан тұратын жагирді құрды, олар қазіргі Джалор ауданының маңында орналасқан. Әбудың Раджа Махипал Пармар Раджа Ман Пратихардың ұлы Девалсимханың замандасы болды. Пратихарлар Бхинмалды қайта басып алуға көптеген әрекеттер жасады, бірақ Лохиянаны (қазіргі Жасвантпура) өзінің астанасы етіп алуға қол жеткізе алмады, соның нәтижесінде Девал Пратихарлар пайда болды. Пармар раджпуттары, Джалордың Чаухан Кенхаддеосы, девалдар Аллауддин Хилджи мен Моғол әскерлерінің шабуылына қарсы тұрды. Лохиянаның Тхакур Дхавалсимха Девал Махарана Пратапқа әскер жинап берді және оның қызын Махаранаға үйлендірді, ал Махарана оған «Рана» атағын берді, ол осы күнге дейін олармен бірге сақталды. Джалорды 10-ғасырда Парамаралар биледі, ал Парамаралар 1181 жылы Надолдың Чахамана билеушісі, Альхананың кіші ұлы Киртипаланың қолдауымен Джалорда билік құрды және Джалордегі Чаухан әулетін құрды. Оның ұлы Самарасимха 1182 жылы оның орнын басты. Самарасимхадан кейін Удайасимха патшалық құрды және түріктерден Надол мен Мандорды қайтарып алып, мемлекетті кеңейтті. Джалор Удайасимханың Дели сұлтандығына қарсы билігімен мақтанды. Удайасимхадан кейін Чачигадева мен Самантисимха биледі. Самантисимханың орнын оның ұлы Канхададева басты. Канхададеваның тұсында 1311 жылы Делидің афған сұлтаны Алауддин Халджи Джалорға шабуыл жасап, басып алды. Канхададева мен оның ұлы Вирамадева Джалорды қорғау кезінде қаза тапты. Джалор Махарана Пратаптың (1572-1597) анасы Жайванта Байдың туған жері болды. Ол Ақхей Радж Сонгараның қызы еді. Ратламның Ратхор билеушілері өздерінің қазыналарын сақтау үшін Джалор қамалын пайдаланды. Гуджараттың Паланпур мемлекетінің түрік билеушілері 16-ғасырда Джалорды қысқа мерзімге биледі, ол Моғол империясының бір бөлігіне айналды. 1704 жылы ол Марварға қайтарылды және 1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алғанға дейін патшалықтың бір бөлігі болып қала берді. Гуджараттағы Амблиара ханшайымы Джалор Махарани Попадевидің ұрпағы. Амблиара Махи Канта агенттігінде шағын княздік мемлекетке ие. Қазіргі кезде Гуджараттың Аравалли ауданының Баяд талукасының жанында орналасқан. Мұнда 12 Махат (ірі индуисттік монастырлар) және 13 Такия (мешіттер) бар. Джалор «Марвари жылқысының бесігі» деп белгілі – әдемілігімен, төзімділігімен және ат үстінде соғысқан атты әскерге деген адалдығымен танымал жергілікті жылқы тұқымы.

Maharaja of Parmar Rajputs, founded Jalore city, and constructed town known as Suvarngiri or Songir, the Golden Mount, on which the fort stands. In ancient city Jalore was known as Jabalipura named after the Hindu saint Jabali. It was a flourishing town in the 8th century and according to some historical sources, in the 8th 9th centuries, accommodation was provided to one branch of the Pratihara empire at Jablipur (Jalore). Uddyotana sūri composed Kuvalaya mālā at Jabalipura in 779 CE, during the reign of the Gurjara Pratihara king Vatsaraja. Parmara Emperor Vakpati Munja(972 990 CE) ruled the region — after this conquest he divided these conquered territories among his Parmara princes his son Aranyaraj Parmar was granted Abu region, his son and his nephew Chandan Parmar, Dharnivarah Parmar was given Jalore region. This ended almost 250 years Pratihar rule over Bhinmal, which included Raja Man Pratihar was ruled Bhinmal. Abu's Raja Mahipal Parmar (1000 1014 CE) also ruled territories in Southwest of Bhinmal, comprising four hills Dodasa, Nadwana, Kala Pahad and Sundha, and Parmar Rajputs gradually built jagir included 52 villages in and around modern Jalore district. Abu's Raja Mahipal Parmar was a contemporary of Raja Man Pratihar's son Dewalsimha Pratihar made many invasion attempts re establish Pratihar hold onto Bhinmal and failed to make Lohiyana (present Jaswantpura) his capital, along with subclan became Dewal Pratihars. Parmar Rajputs, Jalore's Chauhan Kanhaddeo, the dewals resisted invasion from Allauddin Khilji, and Mughal army. Thakur Dhawalsimha Dewal of Lohiyana supplied manpower to Maharana Pratap and married his daughter to the Maharana, in return Maharana gave him the title of “Rana” which has stayed with them till this day

Jalore was ruled by the Paramaras in the 10th century, and Paramaras ruled in Jalore with support of the Chahamana ruler of Nadol, Kirtipala, the youngest son of Alhana in 1181, and founded the Jalore line of Chauhans. His son Samarasimha succeeded him in 1182. Samarasimha was succeeded by Udayasimha, who expanded the kingdom by recapturing Nadol and Mandor from the Turks. Jalore was commending of Udayasimha's reign against the Delhi Sultanate. Udayasimha was succeeded by Chachigadeva and Samantasimha. Samantasimha was succeeded by his son Kanhadadeva. During the reign of Kanhadadeva, Jalor was attacked and captured in 1311 by the Delhi's Afghan Sultan Alauddin Khalji. Kanhadadeva and his son Viramadeva died defending Jalore. Jalore was the hometown of Jaiwanta Bai, mother of Maharana Pratap (1572–1597). She was the daughter of Akhey Raj Songara. Rathore rulers of Ratlam used the Jalore fort to safe keep their treasure. The Turkic rulers of Palanpur State of Gujarat briefly ruled Jalor in the 16th century and it became part of the Mughal Empire. It was restored to Marwar in 1704, and remained part of the kingdom until shortly after Indian Independence in 1947. Ambliara princely state in Gujarat are the pedigree of Jalore Maharani Popadevi. Ambliara has a small princely state in Mahi Kantha Agency Present days near Bayad taluka of Aravalli District Gujarat. There are 12 Math (Big Hindu monasteries) and 13 Takiya (Masjid). Jalore is known as the "Cradle of the Marwari horse" an indigenous horse breed famed for its beauty, endurance and loyalty to the horsemen who fought interminable wars on horseback.