Кіріспе

Кениялық қашықтыққа жүгіруші Самуэль Камау Ванжиру (10 қараша 1986 жыл - 15 мамыр 2011 жыл) – кениялық қашықтыққа жүгіруші, 2008 жылғы Пекин Олимпиадасының марафонында 2:06:32 уақытпен жеңіске жетіп, марафонда Олимпиада алтын медалін ұтқан алғашқы кениялық атанды. Ол 1932 жылдан бері марафондағы ең жас алтын жүлдегер болды. 2005 жылы 10 000 метрлік қашыққа жасөспірімдер арасындағы әлемдік рекордты (2020 жылға дейін) орнатты және жартымарафонда 3 рет әлемдік рекордты жаңартты. 2009 жылы ол Лондон және Чикаго марафондарында жеңіске жетіп, Ұлыбритания мен АҚШ-тағы ең жылдам марафондық нәтижелерді көрсетті. 2010 жылы жарақаттармен күрескен маусымда Чикаго титулын сақтап қалды. 2011 жылы Ньяхурурудағы үйінде отбасылық жанжалдан кейін балкондан құлап қайтыс болды.

Ерте мансап

Сэмюэл Ванжиру Найробидің солтүстік-батысында орналасқан Рифт аңғарындағы Лайкипия округінің Ньяхуруру қаласында дүниеге келді. Ол ағасы Симон Ньорогемен бірге анасы Ханна Ванжирудың, Самуил Камаудың қызының тәрбиесінде өсті, олар кедейлікте өмір сүрді. Ванжиру анасының есімін тегі ретінде алды, себебі анасы жалғыз басты ана еді. Ол шамамен 12 жасында мектепті тастады, өйткені олар мектеп ақысын төлей алмады. Ванжиру 8 жасында жүгіруді бастады. 2002 жылы ол Жапонияға көшіп, Сендайдағы Икуэй Гакуэн орта мектебінде оқыды. Жапондық кросс-кантри жарыстарында ол табысқа жетті, 2003 жылы 16 жасында Фукуока халықаралық кросс-кантриде жеңіске жетті. Ол 2004 және 2005 жылдары Фукуокада және Чиба халықаралық кросс-кантриде де қатарынан жеңімпаз атанды. 2005 жылы бітіргеннен кейін, ол 1992 жылғы Олимпиаданың марафонда күміс жүлдегері Коичи Моришитаның баптауымен «Тойота Кюсю» атлетика командасына қосылды. Ванжиру 2004 жылғы сәуір айында Хиросимада 17 жасында 5000 метрге 13:12.40 уақыт көрсетті. 18 жасында Ванжиру 2005 жылдың 11 қыркүйегінде Роттердам жартылай марафонында 59:16 минут көрсетіп, жартылай марафон бойынша әлемдік рекордты жаңартты, бұл ресми түрде Пауль Тергаттың 59:17 минуттық рекордын еңсерді. Бұл жетістікке екі апта бұрын, 26 тамызда IAAF Алтын лигасының Ван Дамм мемориалдық жарысында 10 000 метрге жасөспірімдер арасындағы әлемдік рекордты шамамен 23 секундқа жақсартты. Оның 26:41.75 уақытындағы WJR көрсеткіші сол жарыста Кениса Бекеле (26:17.53) және Бонифас Кипроп (26:39.77) көрсеткен әлемдік рекордтардан кейін үшінші орынға жеткілікті болды. Кипроп өткен жылы осы жарыста бұрынғы жасөспірімдер арасындағы әлемдік рекордты (27:04.00 минут) ұстаған еді. Бұл жарыста 6 жүгіруші 27 минуттан кем уақыт көрсетті.

Әлемдік рекордтар мен Олимпиадалық алтын

Ванжиру 2006 жылдың басында Хайле Гебрселласи бұзған жарты марафон бойынша әлем рекордын қайтарып алды. Ол 2007 жылдың 9 ақпанында Рас Аль Хайма жарты марафонында 58:53 минут көрсетіп, ал 2007 жылдың 17 наурызында Гаагадағы Сити Пир Сити Лопта 58:33 минутқа жеткізіп рекордты жаңартты. Өз рекордын жақсарту барысында ол 20 км қашықтықты 55:31 минутта жүгіріп өтті, бұл Хайле Гебрселласидің әлемдік рекордынан жылдам болғанымен, жарыстағы уақытты өлшеу әдістеріне байланысты ресми түрде тіркелмеді. Ванжиру марафондағы алғашқы қатысуын 2007 жылдың 2 желтоқсанында Фукуока марафонында жасады, онда 2:06:39 уақытпен марафонды жеңіп, трасса рекордын жаңартты. 2008 жылды ол «Зайед» халықаралық жартылай марафонында жеңіске жетіп, 300 000 АҚШ доллары сыйлық алды. 2008 жылғы Лондон марафонында ол алғаш рет 2:06 сағатынан жылдам нәтиже көрсетіп, екінші орынды иеленді. 2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында Ванжиру марафонда 2:06:32 уақытпен алтын медальді жеңіп алды, бұл Португалиялық Карлос Лопестің 1984 жылғы Олимпиадада көрсеткен 2:09:21 рекордын жаңартты. Ол сол жылы өзінің жетістіктері үшін AIMS Жылдың үздік спортшысы сыйлығымен марапатталды.

Лондон мен Чикаго жеңіске жетті

2008 жылдың ақпан айында Ванжиру жеңіске жеткен Граноллерс жарты марафонында кениялық спортшы болашаққа қатысты ниеттерін білдірді: «Бес жыл ішінде марафонды 2 сағаттан кем уақытта аяқтауға қабілеттімін деп ойлаймын». 2009 жылдың сәуірінде Ванжиру Лондон марафонын 2:05:10 уақытта жеңіп алды, бұл оның жаңа жеке және трассалық рекорды болды. Ол осы жетістігіне ризашылық білдіріп, жақын арада Хайле Геберселассидің әлемдік рекордын жаңаруға үміттенедінін мәлімдеді. Роттердам жартылай марафонында Ванжиру 13 қыркүйекте 1:01:08 көрсетті, бірақ Сэмми Китвара 58:58 уақытпен жеңіске жетті. 2009 жылдың қазан айында Ванжиру Чикаго марафонын 2:05:41 уақытта жеңіп, қаланың жаңа рекордын орнатты және АҚШ-та тіркелген ең жылдам марафон уақытын көрсетті. Лондон мен Чикагодағы жеңістерінің арқасында ол 2009 жылғы World Marathon Majors рейтингісінде көшбасшылыққа ие болды және 500 000 АҚШ доллары көлемінде джекпот жеңіп алды. Ол 2010 жылғы Лондон марафонында титулын қорғауға тіркелді, бірақ жарыстың ортасында тізесіне ауру келді және одан әрі жарақат алу үшін жарыстан шығуға мәжбүр болды – ол алты марафондық жарысқа қатысып, алғаш рет финиш сызығына жетпеді. 2010 жылдың қазан айында Чикаго марафонында өнер таңдады, бірақ жарысқа дейін асқазан вирусы оның дайындығына кері әсер етті, сондықтан ол үштікке кіру мақсатымен жарысқа қатысты. Тсегае Кебеде көшбасшылыққа ұмтылды, бірақ Ванжиру (толық физикалық формада болмаса да) қарқынды сақтап, эфиопиялық спортшыға жете алды. Ол Чикагодағы титулын қорғау үшін соңғы 400 метрде көшбасшылыққа шығып, 2:06:24 уақыт көрсетті. «Бұл менің өмірімде көрген ең үлкен сенімсіздік болды», - деді оның жаттықтырушысы Федерико Роза.

Жеке өмір

Ванжиру 2009 жылы ұзақ қашықтыққа жүгіруші Мэри Вацерамен үйленді және екеуінің 2010 жылы қызы (Энн) дүниеге келді. Ол бұрын дәстүрлі жолмен Триза Нжериге үйленген және екі баласы болған, бірақ Ванжиру мен Вацераның некесі заңды түрде тіркелген. Ванжиру Жапонияға көшкеннен кейін арақ іше бастады, ол көбейіп, өмірінің маңызды бөлігіне айналды. Осыған қарамастан, оның марафондық карьерасы сәтті жалғасты, алайда жеке өмірі шатасқа басты. Ванжирудың үшінші әйелі Джуди Уамбуи Ваириму болды, ол қайтыс болған кезде жүкті болған және кейіннен ұлы дүниеге келді. Ванжирудың туысы Джозеф Рири – әлемдік деңгейдегі марафоншы, ал Ванжирудың інісі Саймон Ньороге де ұзақ қашықтыққа жүгіретін.