Кіріспе

1980 жылғы ай

1980 жылдың 1 мамыры (сәрсенбі)

АҚШ-тың бірінші үкіметтік жабылуы қаржы жетіспеушілігіне байланысты АҚШ Федералды сауда комиссиясы жұмысын тоқтатқан кезде болды. Барлығы 1600 жұмысшы уақытша жұмыстан босатылды, ал кездесулер мен сот отырыстары жойылды. Жабылу сол күні кешке аяқталды, Өкілдер палатасы 7.6 миллион долларлық қаржыландыруды 284–96 дауыспен, ал Сенат 71–10 дауыспен мақұлдады. Жабылудың құны 700 000 долларға бағаланды, оның 600 000 доллары жалақы төлеуге кетті. «Қалалық қайта жандануға сәл кешігу болады», – деп жазды журналист Дэн Роттенберг Чикаго журналында, «жас қалалық маман» деген мағынада «юппи» сөзінің алғашқы қолданылуын тіркеді. Чикагоға және оның айналасына көшіп келген жалдаушылар мен сатып алушылар туралы айта отырып, Роттенберг: «Соңғы он жылда ата-аналарының қала маңындағы тұрақсыз өмір салтына қарсы тұратын «жас қалалық мамандар» – «юппилер» үшін Loop-тың маңында екі мильдік шеңберде шамамен 20 000 жаңа тұрғын үй салынды» деді. Pacific Southwest Airlines рейсі 818 Калифорния штатының Стоктон қаласынан Лос-Анджелеске ұшып кеткеннен кейін көп ұзамай қашқындардың қолына түсті. Қашқын Ceres қаласынан Стоктон қалалық әуежайының қоршауын асып өтіп, содан кейін Боинг 727 ұшағына сырттан көтерілуге тіреулер түсірілген жерге қарай жүгірді. Ол PSA ұшу инженері Алан Роматовскині алты сағат бойы қарумен ұстап, Роматовски оны жеңіп, қаруын тартып алғанша босата алмады. Қашқынның әкесі 25 жастағы ұлының «жас жігіт ұшақты қашқындап, сенаторды ұрлап, Иранға ұшып барып, аятолланы ұрлап, кешірілгендерді АҚШ-қа қауіпсіз жеткізу» туралы сценарий жазғанын айтты. Қараша айында қазылар алқасы оның уақытша ақылсыздық қорғанысын қабылдамағаннан кейін, қашқын 15 жылға бас бостандығынан айырылды, сонымен қатар федералдық шартты түрде босату қызметкерлері оны босатуға болатынын анықтағанша психиатриялық ем алуы керек болды. «Пик Сикс» ставкасы – АҚШ-тағы алғашқы ірі джекпотты ұтып алу ойыны, Калифорния штатының Инглвуд қаласындағы Голливуд Парк жарыс жолындағы күнделікті жарыстарға негізделген жылқы жарыстарында ставкалар үшін енгізілді. Тихуанадағы Мексиканың Агуа Калиенте жарыс жолында ұзақ уақыттан бері қолданылып келе жатқан бағдарламаға ұқсас форматта, ойыншы екі доллар төлеп, алты жарыстың жеңімпаздарын (Холлипарктегі үшінші мен сегізінші жарыстар) таңдауға арналған «Пик Сикс» ставка картасын сатып ала алатын немесе алты жарыстың жеңімпаздарының екі мүмкіндігін таңдау үшін 128 доллар төлей алатын, барлық комбинациялардың құны 2$ x n формуласымен есептелетін, мұнда n – мүмкіндіктер саны. Алты жарыстың ең көп жеңімпаздарын таңдаған адамдар «Пик Сикс» сатып алудан түскен соманың 75% бөлісін алатын. «Пик Сикс» ойынының бірінші күнінде барлық алты жеңімпазды таңдаған 17 ойыншы әрқайсысы 8 491 доллар ұтып алды. Қайтыс болды: 70 жастағы Генри Левин, американдық кинорежиссер, «Скауттың құрметі» телефильмін түсіріп жатқанда жүрек талмасынан қайтыс болды.

1980 жыл 2 мамыр (жұма)

Непалда 22 жылдан бері алғаш рет үкімет жүйесі бойынша референдум өтті. Сайлаушылар 1962 жылдан бері сақталып келген панчаят саяси жүйесін сақтап қалуға шешім қабылдады, ол кезде король Махендраға кеңес беру үшін жанама сайлау арқылы құрылған Растрия Панчаят заң шығару органы құрылған болатын. Дауыс беру бюллетеньдерге көк түспен (саяси партияларды қайта жаңарту үшін) немесе сары түспен (панчаят жүйесін сақтау үшін) мөр басылып жүзеге асырылды. АҚШ-тың 5-ші апелляциялық соты Amstar Corp. v. Domino's Pizza, Inc, 617 F.2d 295 ісі бойынша шешім шығарды, бұл шешім Domino's Pizza компаниясының Domino Sugar тауарлық белгісін бұзу үшін атауын өзгертуі керек деген төменгі сот шешімін жойды. Сот процесі кезінде пицца ресторанының жаңа франшизалары "Pizza Dispatch" деген атпен таныстырылды. Швеция жұмысшыларының төрттен бірі ереуілге шықты немесе жұмыс берушілер оларды жұмыстан шығарды, себебі 2,2 миллион мүшесі бар Кәсіподақтар конфедерациясы (Landsorganisationen i Sverige немесе LO) швед жұмыс берушілер қауымдастығымен (Svenska Arbetsgivareföreningen) жалақыны көтеру мәселесі бойынша келісімге келе алмады. Уақытша Ирландия Республикалық Армиясының төрт мүшесі – Роберт Кэмпбелл, Джо Догерти, Анджело Фуско және Пол Маги – Антрим-Жолындағы үйді басып алды. Ұлыбритания армиясының Арнайы Әуе Қызметінен (SAS) сегіз адамнан тұратын топ үйді қоршауға тырысқанда, ИРА бөлімшесі SAS капитаны Герберт Уэстмакотты, 28 жаста, атқылап өлтірді.

1980 жылдың 3 мамыры (сенбі)

Genuine Risk Кентукки Дербиі тарихындағы екінші әйел жеңімпазы болды және 1915 жылы Regret жеңгеннен кейін алғашқысы болды, өйткені бұл тайынша 12 аттан тұратын қатысушылардың ішінде бірінші орынды жеңіп алды. Үндістанның Мадхья-Прадеш штатындағы Мандир Хасод қаласындағы фейерверк зауытында болған жарылыстан кем дегенде 40 жұмысшы, олардың көп бөлігі әйелдер мен балалар қаза тауып, тағы 11 адам ауыр жарақат алды. 13 жасар қыз Сансет бульвары мен Нью-Йорк даңғылы бойындағы велосипед жолында келе жатқанда маскүнем жүргізушінің соқтығысынан қаза тапты. Жүргізуші көп ұзамай босатылды, бұл оның анасын "Маскүнемдікке қарсы аналар" қозғалысын құруға итермеледі. 46 жастағы жүргізуші, жақында тағы бір маскүнемдікке байланысты апат жасап, оқиға орнынан қашып кеткені үшін ұсталған, Каридің денесін оқиға орнында қалдырған. Каридің анасы, Кэндис (Кэнди) Лайтнер, "Маскүнемдікке қарсы аналар" ұйымын құрып, кейіннен оның алғашқы президенті болды. Лайтнер туралы 1983 жылғы телефильм ұйымға кең танымалдылық әкелді, ол осыдан кейін тез өркендеді. 1980 жылдың 5 қыркүйегінде Техас штатының Ирвинг қаласында құрылған бұл ұйым. 1974 жылы қол қойылған Балтық теңізінің теңіз ортасын қорғау жөніндегі Хельсинки конвенциясы (Шығыс Германия, Польша, Финляндия, Дания, Швеция қол қойғаннан кейін) Балтық теңізін ластауға жол бермеу туралы келісімге қол жеткізіп күшіне енді. Энни Ву Сукчинг 1954 жылдан бері Қытай Халық Республикасында құрылған алғашқы бірлескен кәсіпорын – Beijing Air Catering Ltd компаниясын құрды. 3000 наразыдан тұратын топ ядролық қалдықтарды сақтау орынын салуға қарсылық білдіру үшін Батыс Германияның Төменгі Саксония штатындағы Люхов-Данненберг (Вендланд) аймағындағы Горлебенде лагерь құрып, басып алынған аумақты Вендланд еркін республикасы (Freie Republik Wendland) деп жариялады. "Еркін республика" 32 күнге созылды, содан кейін 4 маусымда полиция наразылық білдірушілерді таратып жіберді. Қайтыс болды: Джордж П. Эллиотт, 61 жас, американдық ақын және романист.

1980 жылдың 4 мамыры (жексенбі)

Югославия президенті Иосип Броз Тито түстен кейін сағат 3:05-те Любляна университетінің медициналық орталығында қайтыс болды. Югославияның Македония республикасының коммунистік көшбасшысы, вице-президент Лазар Колишевский 15 мамырда оның бір жылдық вице-президенттік мерзімі аяқталғанға дейін уақытша президент міндетін атқарды. Рим папасы Иоанн Павел II Рим католик дін қызметкерлерінің саяси лауазымдарда жұмыс істеуіне тыйым салатын жарлық шығарды. Бұл шешімге Массачусетс штатынан АҚШ Конгресінің өкілі Роберт Ф. Дринан да ілікті, ол иезуит дін қызметкері және «Конгрестегі жалғыз Рим католик дін қызметкері» болды. Демократ Дринан алтыншы мерзімге сайлануға үміткер болған, бірақ папаның бұйрығына бағынып, сайлаудан бас тартты. Папаның Заирге сапары барысында онымен кездесуге асыққанда Киншасада тоғыз адам қаза тауып, 72 адам жарақат алды. АҚШ Білім департаменті Денсаулық сақтау, білім және әлеуметтік қамсыздандыру департаментінен бөлініп, Вашингтон қаласында жұмысын бастады. Ширли Хафстедлер бірінші министрлік деңгейдегі Білім министрі қызметіне тағайындалды.

1980 жыл 7 мамыр (сәрсенбі)

1911 жылы екінші дәрежелі кісі өлтіргені үшін сотталған Пол Гайдель 68 жыл 245 күннен кейін Нью-Йорк штатының Бикон қаласындағы Фишкуилл түзеу мекемесінен босатылды. Бұл американдық тұтқынның ең ұзақ мерзімге сотталғандығын білдірді. Нью-Йорктегі Ирокез қонақ үйінде қақпашы болып жұмыс істеген Гайдель 1911 жылғы 28 шілдеде 17 жасында зейнеткер биржа брокері және қонақ үй қонағы Уильям Генри Джексонды өлтіргені үшін тұтқындалған болатын. 1926 жылдан 1972 жылға дейін ол Деннемора психиатриялық ауруханасында ұсталды. 1974 жылы шартты түрде босатылған ол тағы алты жыл түрмеде қалуды жөн көрді. 1987 жылы ол қарттар үйінде қайтыс болды. Мейн штатынан сенатор Эдмунд Маскидің АҚШ-тың жаңа Мемлекеттік хатшысы болып тағайындалуы оның әріптестерімен 94 дауысқа 2 қарсы дауыспен бекітілді. Оған қарсы дауыс бергендер – Нью-Гэмпшир сенаторы Гордон Хэмфри және Солтүстік Каролина сенаторы Джесси Хелмс. Маски өзі «қатыспаймын» деп дауыс берді. Ол содан кейін отставкаға келіп, келесі күні кабинет хатшысы ретінде қызметке кірісті. Архиепископ Оскар Ромероны өлтіруге бұйрық берген деп күдіктелген сальвадорлық саясаткер Роберто Д'Аубуссон фермада тұтқындалып, биліктегі хунтаны құлату үшін төңкеріс жоспарлаған деген айып тағылды. Бірақ ол көп ұзамай босатылып, лаңкестік әрекеттерін қайта бастады.

1980 жылдың 8 мамыры (сәрсенбі)

Франк Феннер Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) атынан шешек ауруының бүкіләлемдік жойылуын жариялады. Тарихтағы ең ірі мемлекеттік жерлеу рәсімі БҰҰ-ның 154 мүшесінің 128-інен келген әлемдік көшбасшылардың қатысуымен, марқұм Югославия президенті Иосип Броз Титоның есіміне арналды. Филиппиннің бұрынғы сенаторы, бір кездегі оппозиция жетекшісі және президент Фердинанд Маркостың сыншысы Бениньо Акино 1972 жылдан бері қамауда болғаннан кейін Маниланың Форт-Бонифасио түрмесінен босатылды. Маркос оның келісімін берді, ал Филиппиннің Жоғарғы соты Акиноның жүрек айналма операциясы үшін АҚШ-қа сапар шегуіне келісім білдірді. Акино келесі күні, төрт апта ішінде түрмеге қайта оралатынына уәде беріп, кетіп қалды. Ол 1983 жылға дейін қайтып оралмауды жөн көрді, ал Манилаға оралғаннан кейін қанымен сөйледі. Қайтыс болды: 58 жастағы доктор Фаррохру Парса, Иранның алғашқы әйел министрі және бұрынғы білім министрі, ату арқылы жазаланды.

1980 жылдың 10 мамыры (сенбі)

Сегіз кубалық МиГ әскери ұшағы Багам аралдарының теңіз күштеріне қарасты HMBS Flamingo патрульдік қайығына шабуыл жасап, батырды. Flamingo қайығы Раггед аралының жанындағы Багам суларына кірген Ferrocem 165 және Ferrocem 54 есімді екі кубалық балық аулау кемесін тәркілеуге тырысқаннан кейін осы оқиға болды. Багамдық теңіз жаяу әскерлерінің төртеуі қаза тапты, ал Flamingo қайығының командирі мен қалған 15 экипаж мүшесі кемелермен құтқарылды. Chrysler корпорациясының басқарма төрағасы Ли Якокка, АҚШ Қаржы министрлігінен 1,5 миллиард долларлық федералды кепілдікпен берілетін несиеге үш мүшелі U.S. Chrysler Loan Guarantee Board-тан соңғы келісім алды. 27 мамырдан бастап Chrysler-ге қолжетімді болған қаржы компанияны банкроттықтан құтқаруға жеткілікті болды. Қаржы министрі Г. Уильям Миллер федералды көмек болмаса, "шын айтқанда, Chrysler-дің ресурстары осы айда таусылып қалар еді" деп мойындады. Грекия премьер-министрі Константинос Караманлис Грекияның жаңа президенті болып ант берді, ол Христос Сарцетакистің орнын басты. Георгиос Раллис Грекияның жаңа премьер-министрі болды. Еркіндік мүсінінің тарихында алғаш рет 94 жылдық құрылысқа альпинистер шықты. Таушылар Кевин Драммонд пен Стивен Рутерфорд 1972 жылы Қара пантералардың жетекшісі Джеронимо Пратты өлтіргені үшін сотталғанына наразылық білдіру мақсатында бұл шараны ұйымдастырды. Осы процесте олар "бостандық мүсінінің алып аяғында" түнді өткізгенге дейін, мүсіннің жұқа мыс қаптамасына шамамен 80 000 долларлық зиян келтірді.

1980 жылдың 13 мамыры (сексенбі)

Изобретательдер Мишель Мировски, Мортон М. Мовер, Алоис А. Лангер және Марлин С. Хейлманға ICD үшін 4,202,340 АҚШ патенті берілді, бұл хирургиялық жолмен имплантацияланатын алғашқы жүрек дефибрилляторы. 1978 жылдың 15 ақпанынан бастап күтіліп келген патенттік өтінім "Жүрек қызметін бақылау, аномалияларды анықтау және қате жұмыс істеп тұрған жүректі түзету әдісі және құрылғысы" деп аталды.
АҚШ-тың импорттық мұнай алымы конституциялық емес деп жарияланды.

1980 жылдың 14 мамыры (сәрсенбі)

Сумпул өзеніндегі қырғын Сальвадордың Чалатенанго қаласында болды. Сальвадор армиясы Гондурасқа қашуға тырысқан 300-ден астам босқынды өлтірді. Бұл оқиға үкіметтің Фарабундо Марти Ұлттық Азаттық фронты (FMLN) партизандық тобына қарсы науқаны кезінде болды. АҚШ Денсаулық сақтау, білім және әл-ауқат департаменті (HEW) жаңа АҚШ Білім департаментінің ашылуы алдында АҚШ Денсаулық сақтау және халыққа қызмет көрсету департаменті (HHS) деп қайта аталды. HEW хатшысы Патриция Робертс Харрис, 4 мамырда АҚШ Білім департаменті құрылғаннан кейін де қызметін жалғастырып, HHS хатшысы болып тағайындалды. Оңтүстік Кореяда кем дегенде 50 мың университет студенті алты қалада полиция және әскер күштерімен қақтығысты, президент Чун Ду Хванның отставкаға кетуін және әскери жағдайдың жойылуын талап етті. Сеулде тәртіпсіздікке қарсы полиция ұлттық капитолийге жақындаған студенттерді тарату үшін көз жасы шығаратын газ қолданды, ал үкіметке қарсы наразылар полицияның кедергілерін бұзу үшін үш қалалық автобусты ұрлап алды. Гванджу қаласында тағы 10 000 адам наразылық білдірді. Даэгу, Чжонжу, Сувон және Инчхон қалаларында да наразылық акциялары өтті. Әскери жағдай бүкіл елге таратылғаннан кейін, үкімет студенттік қозғалыстың көшбасшыларын қамауға алды, наразылықтар күшейіп, ақырында жаппай қырғынға ұшырады.

1980 жылдың 15 мамыры (сәрсенбі)

Ливия президенті Муамар Каддафи валюта алмасу бағдарламасын және бес және он динарлық жаңа ливия динары банкноттарын енгізуді жариялады (сол кезде олардың құны шамамен 16 және 32 доллар болатын). Ол азаматтарға Орталық Мемлекеттік Банктің бөлімшелерінде қолдағы банкноттарын алмастыруға бір апта уақыт берілді, содан кейін ескі 5 және 10 динарлық банкноттар құндылығын жояды деп бұйырды. Бірақ, ақша алмастыруға келгендерге әрбір клиентке жаңа банкноттардан тек 1000 динар ғана беріледі деп хабарланды. Бұл "орта таптың жинаған ақшасын, сондай-ақ қара нарықтағы сақтауларын жойды" және "қазынаға 1,5 миллиард фунт стерлинг түсім әкелді, ол ақша тапшылығын сезініп отырған". Халықтың наразылығынан кейін, 11 маусымда Ливиядағы 167 жергілікті "Халық Конгресімен" толық кеңеспей, тәркіленген ақша конфискацияланбайды немесе инвестицияланбайды деп мәлімдеді. Цвијетин Миятович Югославияның жаңа мемлекет басшысы болды, ол алты құраушы республика мен екі автономиялық провинция басшылары арасында жыл сайын алмасатын Ұжымдық Президенттіктің төрағасы қызметін атқарды. Босния және Герцеговинаның жетекшісі Миятович президент Титоның қайтысынан кейін 11 күн бұрын қызметке кірген Лазар Колишевскийдің орнын басып, 1981 жылдың 15 мамырына дейін бір жылдай қызмет етті. Батыс Германияның Олимпиада комитеті Ауғанстанға жасалған шабуыл үшін Кеңес Одағын жазалау мақсатында, 59-40 дауыспен шешім қабылдап, 1980 жылғы Мәскеудегі жазғы Олимпиада ойындарын бойкоттаған елдер қатарына қосылды. АҚШ сенаторы Эдвард М. Кеннеди, Демократиялық партияның президенттікке кандидаттығы үшін жүргізіліп жатқан науқанында делегаттар саны бойынша президент Картерден қалып қойды, егер Картер ұлттық телеарнадағы пікірсайысқа келіссе, жарыстан шығуға дайын екенін мәлімдеді. Картер бұл шақыруды қабылдамады.

1980 жылдың 16 мамыры (жұма)

Жапонияның премьер-министрі Масаёши Охира мен оның үкіметі 243 дауысқа қарсы, 187 дауыс қолдау көрсеткенімен, екі палаталы парламенттің төменгі палатасы – Ұлттық диетадағы Шугиинде сенімсіздік дауысынан өтті. Охира өзінің Либералды-демократиялық партиясының (ЛДП) мүшелері қарапайым көпшілікпен жеңіске жетеді деп күткен резолюция бойынша оған дауыс берудің орнына дауыс беруден бас тартқандықтан, қатты таңқалды. Бұл 27 жыл ішінде биліктегі премьер-министрдің сенімсіздік дауысынан жеңіліске ұшыраған алғашқы жағдайы болды. Охира отставкаға кету немесе жаңа сайлау тағайындау арасында таңдау жасады және науқан кезінде бірнеше аптадан кейін қайтыс болды. Жаңадан келген Эрвин "Магик" Джонсон 42 ұпай жинап, Лос-Анджелес Лейкерсін Филадельфия 76ers командасынан 123:107 есебімен жеңіске жеткізіп, Лейкерстер үшін 7 ойындық серияның 6-шы матчында Ұлттық баскетбол қауымдастығының (НБА) чемпионы атанды. Лейкерс екі күн бұрын білезігін бұрап алған Карим Абдул-Жаббардың қатысуына қарамастан жеңіске жетті. Бірінші жартылайда есеп тең болғанымен (50:50), үшінші тоқсаннан кейін Лейкерс 83:73 есебімен көшбасшылыққа шықты. "Сиксерс" командасының ең көп ұпай жинаған ойыншысы – 27 ұпай жинаған Джулиус "Доктор Дж" Эрвинг болды.

1980 жылдың 17 мамыры (сенбі)

АҚШ-тың Флорида штатының Тампа қаласындағы федералды сот төрешілер алқасы Майамиде Артур Макдаффиді өлтіргені үшін Майами-Дейд полиция департаментінің төрт қызметкерін азаматтық құқықтарды бұзды деген айыптан босатты. Бұл шешім Майамиде үш күнге созылған тәртіпсіздікке алып келді, нәтижесінде 19 адам қаза тауып, 350-і жараланды. Барлығы ақ нәсілді ер адамдардан құралған 12 мүшелі төрешілер алқасы үш сағаттық кеңес соң, сағат 14:36-да үкім шығарды. Үкім жарияланғаннан кейін төрт сағаттан аспаған уақыт ішінде, шамамен 5000 ашулы афроамерикалық Майами тұрғыны Майамидің Метро Әділет орталығына жиналды және зорлық-зомбылық басталды. Күн ортасына дейін Либерти-Сити ауданында, негізінен афроамерикалықтар тұратын жерде үш адам қаза тапты. 17 желтоқсанда Макдаффи төрт күдіктілер тарапынан ұрып-сапаланды, олар оны мотоциклімен қызыл шамға өткені үшін қуған, ол төрт күннен кейін көз жұмды. Кінәсінен ақталғаннан кейін төрт полиция қызметкері және бір уақытша жұмыстан шеттетілген полицей қызметіне қайта орналастырылды. Мариэль кемесімен көші-қон басталғаннан бергі ең ауыр апатта, 52 кубалық босқынды тасыған яхта Кариб теңізінде, Кубадан 45 шақырым (28 миль) солтүстікке қарай айналып кетті. Он адам суға батып, тағы төрт адамның орны белгісіз. АҚШ Жағалау күзетінің екі кемесі – USCGC Courageous және USCGC Vigorous 38 жолаушыны құтқарып алды, олардың жартысына ғана құтқару жилеттері болды. "Оло Юми" кемесінің экипажының екі мүшесі ешқандай дабыл сигналы жібермеді, ал құтқару жұмыстары Жағалау күзетінің тікұшағы патрульдеу кезінде оны байқағанға дейін басталмады. Қытайдың соңғы президенті Лю Шаоцидің 1969 жылы абыройсыз қаза болғаннан кейін он жылдан астам уақыт өткен соң, оның есіне арналған кең ауқымды ұлттық еске алу рәсімі өтті. Людің күлі оның соңғы тілегіне сәйкес Циндао қаласының жанындағы теңізге шашылды.

1980 жылдың 19 мамыры (сегізінші)

Оңтүстік Кореяның әскери басшылары жаңа сессиясын бастауға бір күн қалғанда 300 мүшесі бар бірпалаталы парламент – Ұлттық Ассамблеяны (Даеханмингук Гукхое) жабуға бұйрық берді және екі ірі саяси партияның – Демократиялық-республикалық партия мен оппозициялық Жаңа Демократиялық партияның кеңселерін жапты. Жаңа демократтар бұрын әскери жағдайды заңмен тоқтатуға бағытталған қаулы ұсынатындарын мәлімдеген еді. American Airlines рейсінің 71 капитаны Уильям Вольц Чикагодағы О’Хара халықаралық әуежайында 261 адамды құтқарып, қону кезінде соңғы сәтте Braniff International рейсінің 231-імен соқтығысу қаупін болдырды. Екі ұшақ та Boeing 727 авиалайнерлері болды. Ньюарктан келген американдық рейсте 128 адам болды, ал оларға О’Хараның 9-шы сол жаққа қараған қону жолағына қонуға рұқсат берілді, ол 4-ші сол жаққа қараған қону жолағымен қиылысты, онда Бранифф ұшағы (бортында 133 адам) Канзас-Ситиге ұшуға дайындалып тұрды. Вольц ұшағын көтеріп, Бранифф 727 ұшағынан 30 метр ғана қашықтықта қалды.

1980 жылдың 20 мамыры (сексенбі)

Квебек сайлаушылары Канададан тәуелсіздік алуды 60%-қа 40% қарсылықпен қабылдамады. Сайлау бюллетенінде Канада провинциясына «өз заңдарын шығару, салық салу және шетелмен қарым-қатынас орнату – яғни, егемендік – және сонымен бірге Канадамен экономикалық қауымдастықты, ортақ валютамен қоса сақтау» мүмкіндігі туралы сұрақ қойылды. (Квебек заңдарын шығарудың, салық жинаудың және сыртқы қатынастарды орнатудың, яғни егемендікті алудың және сонымен бірге Канадамен экономикалық қауымдастықты сақтаудың жалғыз өкілеттігін иеленуі) Ямайканың Кингстон қаласындағы Eventide қарттар үйінде 157 қарт әйел өрттен қаза тапты. Үйге келген телефон сымдары кесілген еді, ал өрт сағат 1-де басталғанға дейін төрт ер адам ғимараттан қашып кеткені көрінді, бірақ өрт сөндірушілер табылған жоқ немесе анықталған жоқ. Шин Хён Хук Оңтүстік Корея премьер-министрі лауазымынан бес айдан кейін, барлық 18 министрімен бірге, әскери жағдай орнатуға наразылық білдіріп отставкаға кетті. Гванджудағы наразылықтар азаматтық көтеріліске ұласқанда, Оңтүстік Корея Әуе күштерінің генерал-майоры Пак Чун Хун келесі күні жаңа премьер-министр болып тағайындалды, ал премьер-министр Шиннің көптеген министрлері өз лауазымдарына оралды. Х-80 «Метеорит» советтік крейсерлік зымыранының алғашқы сынақ ұшырылымы жасалды, бірақ зымыран жылжымалы жер үстіндегі ұшыру қондырғысындағы контейнерден шыға алмады және оның орнына механизмді өртеп жіберді. Зымыран 1981 жылдың 16 желтоқсанында сәтті ұшырылып, ұшқанға дейін тағы үш рет сәтсіз ұшырылды. Ол ең жоғарғы ұшу қашықтығына ие болды. Польшалық Генрих Яскула әлемді тоқтаусыз және жалғыз өзі айналып шыққан үшінші адам болды, ол «Дар Пшемыски» яхтасымен 1979 жылдың 12 маусымында шыққан Гдыня портына қайтып келді. Яскула круизінің 40 жылдығына жетпей бір апта бұрын 96 жасында қайтыс болды.

1980 жылдың 21 мамыры (сәрсенбі)

1977 жылы жарық көрген "Жұлдыздар соғысының" ұзақ күтілген жалғасы "Империя кері соққы береді" Мемориал күніне дейін АҚШ пен Канаданың 126 қаласында көрсетілді және жылдың ең көп табыс әкелген фильмі болды. Ол 17 мамырда Вашингтон қаласындағы Кеннеди орталығында таныстырылды. Оңтүстік Дакота штатының Дедвуд қаласында округтік, штаттық және федералдық агенттердің рейдтері 1870 жылдардағы Дедвудтың "Жабайы Батыс" дәуірінен бері бір ғасырдан астам уақыт бойы жұмыс істеуге рұқсат етілген проституция орындарын жапты. Дедвудтың қалған үш проституция ошағы – "Ақ есік", "Памның күлгін есігі" және "Диксидің жасыл есігі" – жаңа жергілікті билік жасағандай жабылды, бір тілші айтқандай, "маршал Хикок ешқашан істемейтін нәрсе". "Айнтрахт Франкфурт" 1980 жылғы УЕФА кубогының финалында өз алаңында "Боруссия Мёнхенгладбахты" 1:0 есебімен ұтты. Екі ойынның жалпы есебі 3:3 болғанымен, Франкфурт көптеген сыртқы ойындардағы голдарының арқасында кубокты жеңіп алды. УЕФА кубогының жартылай финалға өткен төрт команданың барлығы Батыс Германиядан болды, ал "Бавария Мюнхен" мен "Штутгарт" наурыз айында ширек финалда жеңіске жеткен еді.

1980 жылғы 22 мамыр (сәрсенбі)

Pac Man, барлық уақыттағы ең табысты аркадтық ойын, Namco компаниясы Жапонияда Токионың Шибуя ауданындағы орындарда сынақтан өткізді. Оны Тору Иватани басқаратын команда ойлап тапты және ол шілде айында Жапонияда таралған кезде "Пук-мен" деп аталды. Мысырлық сайлаушылар алты конституциялық түзетуді мақұлдады, оның ішінде Мысырдың бұрынғы бірпалаталы Парламенті үшін екінші палата ретінде Шура кеңесін құру; жаңа заңнаманың негізі ретінде ислам принциптерін қабылдау; және көппартиялық сайлау жүйесін құру. Тағы бір түзету президенттің қызмет мерзімін екі алты жылдық мерзіммен шектеу талабын жойды, бұл президент Анвар Садатты 1982 жылы үшінші мерзімге кандидат болуға мүмкіндік берді, бұл "Анвар Садатқа өмір бойы президент болып қалуға жол ашты". Садат өмірінің соңына дейін президент болып қызмет етті, 17 айдан кейін 1981 жылғы 6 қазанда қаныпешене өлтірілді. Оның ізбасары Хосни Мубарак төрт рет қатарынан сайланды, бірақ 2011 жылы қызметтен алынды. Густав Хусак коммунистік елдің Федералдық жиналысында (Federální shromáždění (чех тілінде) немесе Federálne zhromaždenie (словак тілінде)) 343 дауысқа 0 дауыспен Чехословакия президенті лауазымына тағы бір мерзімге сайланды. Чехословакия Коммунистік партиясының (KSČ) төрағасы Хусак 150 мүшелі Ұлттар палатасы (75 чех және 75 словак депутаттарынан тұратын Sněmovna národů) және 200 мүшелі Халық палатасы (Sněmovna lidu) қараған жалғыз кандидат болды. Танымал ток-шоу жүргізушісі Фил Донахью және телеактриса Марло Томас үйленді.

1980 жылдың 24 мамыры (сенбі)

Халықаралық сот АҚШ-қа қарсы Иран ісінде АҚШ елшілігінің 50 қызметкерін кепілге алған милитанттардың Иран үкіметінің "агенттері" екендігін айырып, Иран үкіметіне елшіліктегі кепілге алынғандарды босатуға және өтемақы төлеуге бұйрық берді. Иран Халықаралық соттың шешімін орындамады, ал кепілге алынғандар 1981 жылдың 20 қаңтарына дейін босатылмады. 26 қазанда Оңтүстік Корея президенті Пак Чун Хиді өлтірген жеті адамның бесеуі дарға асылды. Пак Чун Хиді кешкі ас дастарқанындағы даудан кейін басына оқ атқан Корея Орталық барлау агенттігінің бұрынғы директоры Ким Чжэ Гю, таңғы сағат 7:30-да Сеул түрмесінде төрт бірлескен қылмыскермен бірге өлім жазасына кесілді. «Нью-Йорк Айлендс» командасы Стэнли кубогының 6-шы матчында қосымша уақытқа өткеннен кейін алғашқы Стэнли кубогын жеңіп алды. Бобби Найстром 7 минут 11 секундтық қосымша ойыннан кейін «Филадельфия Флайерс» командасына қарсы 4:3 есебімен гол соғып, 14 495 жанкүйердің алдында команда тарихында алғаш рет Стэнли кубогын жеңді. Бірінші маусымда, Нью-Йорктің Лонг-Айленд аймағында орналасқан және екі жыл бұрын құрылған команда банкроттыққа өтініш берген, бірақ кейін өзінің тағдырын өзгерте алды.

1980 жылдың 25 мамыры (жексенбі)

Жаңа Гебридтерде (қазіргі Вануату) Эспириту Санто аралында Джими Стивенс премьер-министр ретінде Вемерана Республикасы жарияланды. Колониялық үкіметтегі дереккөздер сепаратистерді Карсон-Ситиде (Невада штаты) орналасқан американдық бизнесмендер тобы – «Феникс» қоры қаржыландырғанын, олардың мақсаты «салықтар мен үкіметтік шектеулерден еркін тәуелсіз мемлекет құру» болғанын мәлімдеді. Жаңа Гебридтер шілдеде Вануату ретінде тәуелсіздік алғаннан кейін, тамыз айында Вемерана көтерілісі тоқтатылды. Джонни Резерфорд, Джон Бернард жобалаған және Боб Спаршот жасаған Джим Холлдың революциялық жер әсеріне негізделген Chaparral машинасын басқарып, үшінші рет Индианаполис 500 жүлдесін жеңіп алды. Бұл жарыс 18 жыл ішіндегі ең баяу жарыс болды, жеңімпаздың орташа жылдамдығы төмен болды. Әлемнің жартылай ауыр салмақ дәрежесіндегі титулға таласқан боксшы Джеймс Скотт, Нью-Джерси штатындағы Рахвей мемлекеттік түрмесінде өтетін жекпе-жектерге қарамастан, өз кәсіби мансабындағы алғашқы жеңілісін Джерри «Булл» Мартинге ұшырады. Эверетт Расске қастандық жасады деген айыппен сотталған Скотттың үкімі қайта қаралып, жаңа сот процесі тағайындалды, бірақ ол қаңтар айында кінәлі деп танылып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Мартиннің жеңілісі және одан кейін сотталуы оның әлем чемпионы атағына деген үмітін жойды.

1980 жыл 26 мамыр (сегізінші)

Венгриядан шыққан алғашқы ғарышкер Берталан Фаркас, Валери Кубасовпен бірге "Союз-36" ғарыш кемесімен Мәскеу уақытымен сағат 21:21-де (1821 UTC) Қазақ КСР-індегі Байқоңыр ғарыш айлағынан "Салют-6" ғарыш станциясына ұшырылды. Фаркас пен Кубасов 31 шілдеде Жерге оралды. Бұрынғы БҰҰ елшісі және конгрессмен Джордж Буш, Рональд Рейганның республикалық номинация үшін соңғы қарсыласы, жеңілгенін мойындап, жақтастарын Рейганды қолдауға шақырды. Хьюстон қаласындағы сайлау штабынан сөйлеген сөзінде Буш: "Мен әлемді қалағандай емес, қандай болса сондай көремін" деді. Алты күн бұрын Буш өзінің сайлауалды кампаниясындағы ең үлкен жеңіске жеткен болатын – Мичиган штатындағы алғашқы сайлауда Рейганды 2:1 есебімен жеңді. Бірақ Рейган сол күні кешке өткен басқа алғашқы сайлаулардың нәтижесінде номинацияға қажетті делегаттар санын жинады. Рейганның вице-президенттікке үміткері ретінде Буш қараша айында АҚШ вице-президенті болып сайланды және 1988 жылы АҚШ-тың 41-ші президенті болып сайланды. Калифорния штатының Блумингтон қаласында сериялық кісі өлтіруші Стивен Уэйн Андерсон 81 жастағы Элизабет Лайманның үйіне қарақшылық жасап, оны өлтіріп, үйін тонап, содан кейін оның ас үйінде өзіне тамақ дайындады. 12 қарашада Юта штатының түрмесінен қашып шыққан Андерсон тамақ ішіп, теледидар көріп отырғанда, Сан-Бернардино округінің шериф орынбасарлары көршінің шақыруымен келді және оны тұтқындады. Андерсон Лайманды және тағы сегіз адамды өлтіргенін мойындады және 2002 жылдың 29 қаңтарында Калифорния штатының Сан-Квентин мемлекеттік түрмесінде өлім жазасына кесілді.

1980 жылдың 28 мамыры (сәрсенбі)

Бірінші рет әйелдер АҚШ-тың үш ірі әскери академиясынан офицерлер ретінде бітірді: 61-і – Нью-Йорк штатының Вест-Пойнт қаласындағы АҚШ Әскери академиясынан, 55-і – Мэриленд штатының Аннаполис қаласындағы АҚШ Әскери-теңіз академиясынан және 97-і – Колорадо штатының Колорадо-Спрингс қаласындағы АҚШ Әскери-әуе күштері академиясынан. Ең жоғары дәрежедегі әйел кадеттер: Андреа Холлен (Вест-Пойнттегі 870 студенттің арасында 8-ші орын), Кэтлин Конли (Әуе күштері академиясының 887 студентінен 8-ші орын) және Элизабет Белзер (Аннаполистегі 938 студенттің арасында 30-шы орын). Жан М. Батлер Коннектикут штатының Нью-Лондон қаласындағы АҚШ Жағалау күзет академиясындағы курста бірінші болды. Канадалық Тынық мұхиты темір жолының 23 жұмысшысы қаза тауып, 11-і жарақат алды, бұл Саскачеван провинциясының Вебб ауылының жанындағы қорқынышты автобус апатынан болды. АҚШ президенті Ричард М. Никсонның әкімшілігі кезінде Овалдық кеңселерде жасалған дыбыс жазбалары, «Никсонның Ақ үй кассеталары» АҚШ Ұлттық мұрағатында жалпы жұртшылықтың тыңдауына қолжетімді болды. Бірінші күні Ұлттық мұрағат 31 тарихи жазбаны ойнатты, олардың 30-ы 1974 жылы «Уотергейт» ісі бойынша үкім шығару комиссиясы тыңдаған болатын. «Лотте Орионс» командасының ойыншысы Исао Харимото мансабында 3000 соққы алған алғашқы (және жалғыз) жапон бейсболшысы атанды. Атом бомбасы тасталғанға дейін бес жыл бұрын Кореялық ата-аналардан дүниеге келген Харимото 1959 жылдан бері Тынық мұхиты лигасында ойнап келеді. Харимотоның 3000-шы соққысы – хоум-ран, «Кавасакиде» өткен ойында «Ханкью Брейвс» командасын 11:4 есебімен жеңіске жеткізді. Жапониялық Ичиро Судзуки АҚШ-тың Баскетболы лигасының ойындарында 3000 соққыдан асып түсті, бұған дейін Жапонияның Тынық мұхиты лигасында 1278 соққы алған еді. Ньюфаундленд (қазіргі Ньюфаундленд және Лабрадор) провинциясының туы провинциялық Ассамблеяда 22 дауысқа 10 дауыспен мақұлданды. Крис Пратт жасаған «алты үшбұрыш және бір жебе» геометриялық дизайны 29 сәуірде таныстырылды, бұл 1952 жылы Ньюфаундлендтің ресми провинциялық туы ретінде қабылданған бұрынғы британдық ту – «Юнион Джек» қолданылуын тоқтатты. Қайтыс болды: 33 жастағы итальяндық журналист және жазушы Вальтер Тобаги «XXVIII Март» бригадасы жасаған террористік шабуылда қаза тапты.

1980 жылдың 29 мамыры (сәрсенбі)

Америкалық азаматтық құқық қозғалысының желісі Вернон Джордан, Ұлттық қалалық лигасының президенті, Индиана штатының Форт-Уэйн қаласында көлігінен түсіп жатқанда снайпердің оғынан ауыр жарақат алды. Джордан күні бұрын "Марриотт" қонақ үйінде Ұлттық қалалық лигасы үшін ұйымдастырылған кешкі ас ісшарасында 450 адамға сөз сөйлеген еді және таңғы сағат 2:05-те қонақ үйдің тұрақ орнында болды. Қонақ үйдің көрінетін жерінде, 69-шы тас жолының шығу пандусында тоқтаған көлікпен жасалған қастандық әрекеті кейіннен Джозеф Пол Франклинге таңылды. АҚШ Федералды байланыс комиссиясы елдің 25 "ашық канал" станцияларына берілетін қорғауды таратушының айналасындағы 750 миль (1207 км) радиуспен шектеу туралы шешім қабылдады. Осы АМ радио жиіліктеріндегі станциялар, егер олар қорғау аймағынан тыс жерде орналасса, күн батқаннан кейін жұмысты тоқтатуға немесе қуатын азайтуға міндетті болмады.

1980 жылдың 30 мамыры (жұма)

Папа Иоанн Павел II 175 жылдан астам уақыттан бері Францияға сапармен келген алғашқы папа болды, ол Паристің жанындағы Орли әуежайына қонды, онда Францияның премьер-министрі Раймон Барре оны күтіп алды. Папа және оның сүйемелдеушілері президент Валери Жискар д'Эстенмен кездесуге тікұшақпен ұшып кетті. Папаның соңғы сапары 1804 жылғы 2 желтоқсанда Наполеон I-нің тәж кигізу рәсіміне төрағалық еткен Пий VII болды. Австралиядағы Тайнонг Норт және Франкстон қырқынында қаза болған алты әйелдің біріншісі Эллисон Рук машинасымен қиындыққа тап болғаннан кейін жоғалып кетті. Виктория штатының Франкстон қаласында тұратын 66 жастағы Рук көршілеріне Франкстон сауда орталығында азық-түлік сатып алу және жылжымайтын мүлік агентімен кездесу үшін автобусқа отыратынын айтқан. Оның шіріген денесі 5 шілдеде табылған. "Фрике Линчке қарсы" ісінде федералды сот гей мектеп оқушысының мектепке бір жынысты серігімен келуіне рұқсат берді. Сот Бірінші түзетудегі сөз бостандығы ережелері гей және лесбиянка оқушылардың өздері таңдаған серігімен мектеп шараларына қатысу құқығын қорғайтынын мәлімдеді. Қатты күзетте Аарон Фрике сол кешке Камберленд орта мектебінің бітіру кешіне Пол Гилберт атты еркек серігімен келді. Би Род-Айленд орта мектебінде емес, Массачусетс штатының Саттон қаласындағы Плезант-Вэлли кантри клубында өтті. Фрике шешімінен кейін американдық мемлекеттік мектептер гей және лесбиянка оқушыларына мектеп шараларына өздерінің бір жынысты серіктестерімен қатысуға көбірек мүмкіндік берді.

1980 жылдың 31 мамыры (сенбі)

Жапонияның премьер-министрі Масаёши Охира 22 маусымдағы жалпы сайлау науқаны басталғаннан кейін бір күн өткен соң, шаршаудан ауруханаға түсті. Охира науқанның бірінші күні Токиода сөз сөйлеуге бірнеше күн бұрын шаршағанын айтқан еді, ал үйде ауырып қалғаннан кейін жедел жәрдеммен Токиодағы Тораномон ауруханасына жеткізілді. Дәрігерлер оған стенокардия диагнозы қойып, ауруханада қалуын ұсынды. Охира 6 маусымда Либералды демократиялық партияның вице-төрағасы Эичи Нишимураға науқанды жүргізуді тапсырды. Ауруханада жатқанда Охираға жүрек ұстамасы келді және 12 маусымда қайтыс болды.