"Симпсон отбасысында дін және діни сатира"

Кіріспе

Америкалық анимациялық телесериал «Симпсондарда» дін тақырыбы

Дін – «Симпсондар» американдық анимациялық телесериалындағы көптеген қайта оралатын тақырыптардың бірі. Сериалдың көптеген діни әзіл-қалжыңдары христиандық пен дінның жалпы аспектілерін сатиралайды. Дегенмен, «Барт жанын сатады» және «Тағы да жалғыз, Натура Диддли» сияқты кейбір эпизодтарды рухани мазмұнды деп түсіндіруге болады. Бұл шоу дінге сенбейтін, агностиктер, либералдар, консерваторлар және жалпы діндар адамдар тарапынан қоғамдағы сенім мен дінді бейнелеуі үшін мақталып, сынға да ілінген. Шоу дінге сенбейтін жас көрермендердің арасында Киелі кітапты оқу мен түсінуге көмектесетін делдал ретінде танылуы мүмкін. Сериалда Симпсондар отбасы пастор Лавджой басқаратын құлшылыққа қатысады. «Әке, Ұл және қасиетті қонақ жұлдызы» атты эпизодта шіркеудің конфессиясы «Америкалық реформаланған пресвитериан-лютерандық шіркеудің батыс бөлімшесі» деп аталады. Бұл көбінесе американдық протестанттық дәстүрлердің көптеген түрлерін көрсетеді, бірақ нақты бір конфессияны емес.

Талдау

"Симпсондар" дінді жиі сынайтын болса да, кейбір діни топтардан қолдау алды. 2001 жылы The Christian Century журналында Джон Дарт: "Қазір 12-ші маусымында көрсетіліп жатқан "Симпсондар" сериалдарының үлкен танымалдылығы діндар адамдардың голливудтағы қалыпты болжамға қайшы, әзілге бейім екенін көрсетеді. Бұл бағдарлама басқа телешоуларға қарағанда рухани мәселелерді сатиралық тұрғыдан көбірек қамтиды, бірақ осы әуесқой мультфильм отбасы діндар адамдар мен дін талданғандар арасында кең аудиторияға ие. Мүмкін, себебі "Симпсондар" – тең мүмкіндік сатирасы: ол діни емес, барлық кемшіліктер мен екіжүзділікті шеберлікпен сынап көрсетеді. Сонымен қатар, шоу американдықтардың дінге деген қызығушылығын көрсетеді" деп жазды. Билли Грэмнің Christianity Today журналының 2001 жылғы 5 ақпандағы "Ағылшын Фландерс" санының мұқабасында Нед Фландерс, Гомер және Мардж суреті бейнеленген. Журналдағы бір мақалада Дарт, басқалармен қатар: "Үйде, дінге онша сенбеушілер, мүмкін, "Періштеге тиген" бағдарламасын тамашалайды" деді. 2007 жылғы шілдеде Christianity Today киносыншысы Расс Бреймейер "Симпсондар" фильміне оң баға берді: "Көп телешоулар үлкен экранға жақсы ауыспайды, әсіресе 15 немесе 30 минуттық мультфильмдерге қатысты, олар толық метражды фильмге кеңейту үшін жеткілікті тереңдікке ие емес. Бірақ "Симпсондар", оның кең ауқымындағы комедиялық және сатиралық элементтерімен, әдеттегі 22 минуттық эпизодтан төрт есе ұзағыраққа оңай созылады, мен көрген ең табысты телешоудың киноға ауысуының бірі: "Ең жақсы толық метражды эпизод" және "Егер сіз соңғы бес жылда "Симпсондар" сәл нашарлағанын мойындасаңыз, уайымдамаңыз. "Симпсондар" фильмі сериалдың алтын дәуіріне жауапты бірнеше ветерандарды біріктіреді, оның ішінде автор Мэтт Грейнинг, режиссер Дэвид Сильверман ("Корпорация монстрлар"), сондай-ақ Джеймс Л. Брукс, Ал Жан, Джон Свартцвелдер, Дэвид Миркин, Иан Макстон Грэм және басқалар – он бір сценарист, төрт кеңесші". 2009 жылғы желтоқсанда Ватиканның ресми газеті L'Osservatore Romano "Симпсондар" сериалын дінді бейнелеудегі "шындығына" бағалап, мақтады. "Гомер Құдайды соңғы панасы деп санайды, тіпті кейде Оның атын жаңылыс айтады. Бірақ бұл ұсақ қателіктер ғана, олар бір-бірін жақсы біледі", делінген мақалада. Симпсондар отбасының шіркеуге баруы, Дарттың айтуынша, "басқа телешоуларда сирек көрінетін немесе айтылатын" жайт. Бұл эпизод Коннектикут және Ұлыбританиядағы жан туралы шіркеу курстарында қолданылды және Шотландиядағы пастор бірінде уағызында көрсетті. 2005 жылғы Ұлыбританияның білімді бақылаушы тобы Office for Standards in Education, Children's Services and Skills (Ofsted) орта мектептердегі діни білім туралы есебінде бұл эпизод оқу құралы ретінде қолданылып жатқанын атап өтті. 2017 жылға қарай "Симпсондар" эпизодтарының 95%-дан астамы дінге тікелей сілтеме жасады. Шоу діни плюрализм идеяларын және рухани сенімдерді тәуелсіз зерттеуді қолдайды, сонымен қатар жауапкершіліктен қашу үшін дін мен руханилықты пайдалануды сынап көрсетеді.

Although The Simpsons often mocks religion, it has received support from some religious quarters. In a 2001 article for The Christian Century, John Dart argued that "[T]he enormous popularity of The Simpsons, now in its 12th television season, suggests that religious people have a sense of humor — contrary to the usual wisdom in Hollywood. The program takes more satirical jabs at spiritual matters than any other TV show, yet the erratic cartoon family has an appreciative audience among many people of faith and among many analysts of religion. The reason? Perhaps it’s because The Simpsons is an equal opportunity satire: it shrewdly targets all sorts of foibles and hypocrisies, not just religious ones. Perhaps it’s also because the show is exceptionally aware of the significant place religion has in the American landscape." The February 5, 2001 edition of Billy Graham's Christianity Today, titled Saint Flanders, featured Ned Flanders, Homer, and Marge on the cover and described Flanders as "the most visible evangelical to many Americans." In one of the issue's articles, Dart argued, among other things, that "At home, the less devout are probably tuned to the competition, Touched by an Angel." In July 2007, Christianity Today film reviewer Russ Breimeier gave The Simpsons Movie a positive review, stating "Most television shows don't translate well to the big screen, and that's especially true for 15 or 30 minute cartoons that don't have the depth or nuance to expand into feature length. But The Simpsons, with its broad range of slapstick and satire, effortlessly stretches to four times the usual length of a 22 minute episode, yielding one of the most successful television to cinema transplants I've ever seen: "Best feature length episode ever" and that "If you agree that The Simpsons has soured somewhat over the last five years, fear not. The Simpsons Movie reunites several of the veterans responsible for the golden age of the series, including creator Matt Groening, director David Silverman (Monsters, Inc.), and contributing writers James L. Brooks, Al Jean, John Swartzwelder, David Mirkin, Ian Maxtone Graham, among others—eleven writers, four consultants." In December 2009, an article published in L'Osservatore Romano, the Holy See's official newspaper, praised The Simpsons for its "realistic" way of dealing with religion. "Homer finds in God his last refuge, even though he sometimes gets His name sensationally wrong. But these are just minor mistakes, after all; the two know each other well", the article said. The Simpson family is often seen attending church, a practice described by Dart as "rarely seen or mentioned in other TV shows." The episode has been used in church courses about the nature of a soul in Connecticut and in the United Kingdom, and was shown by a minister in Scotland in one of his sermons. A 2005 report on religious education in secondary schools by the UK education watchdog group Office for Standards in Education, Children's Services and Skills (Ofsted) noted that the episode was being used as a teaching tool. As of 2017, more than 95% of The Simpsons episodes explicitly referenced religion. The show advocates ideas of religious pluralism and exploring spiritual beliefs independently, while it criticizes the use of religion and spirituality to avoid responsibility.

Діндер

Шоуда христиандар (бірақ христиандық діні емес) көптеп пародияланады және олар көбінесе діннің талаптарына сай келмейтіндей бейнеленеді. 4-маусымның "Гомер еретик" атты эпизоды, жақсы христиан болу үшін шіркеуге барудың қажеттігін күмәндандырады, діни жекелік және діни нақтылық тақырыптарын зерттейді. 13-ші маусымдағы "Аз сенімдісі" эпизоды, христиандық үйретімдерді ұстанудың орнына пайда табу үшін жұмыс істейтін шіркеулерді сынап көрсетеді. Нед Фландерс – шоудағы евангелистік христианның архетипі. Ол көбінесе евангелистік христиандықты жағымсыз жарықтан көрсетеді, шоу оның Киелі кітап шеңберінен тысқары ойлауға қабілетсіз екенін ұсынады. 12-ші маусымдағы "HOMR" эпизодында ол Құдайдың жоқ екенін дәлелдейтін құжатты өртеді. 17-ші маусымдағы "Маймыл костюмі" эпизодында ол Скопс процесін пародиялаған сотта қатесі анықталғанға дейін мектептерде жаратылыс теориясын оқытуды қолдайтын қозғалысты бастайды. 13-ші маусымдағы "Аз сенімдісі" эпизодында Лиза Симпсон, шіркеуінің тұтынушылыққа ұмтылуы оның сенімін жоғалтуына себеп болғаннан кейін буддизмге көшеді. Эпизод оның буддизмді қабылдауының рухани тұрғыдан толықтырғыш екенін көрсетеді, бұл шіркеудегі оның жағымсыз тәжірибесіне қарама-қайшы келеді, сондай-ақ діннің тұтынушылықты қалай қабылдап, оған бағынбауға болатынының мысалы болып табылады. Апу Нахасапеемапетилон – "Симпсондар" сериалындағы ең маңызды индуист кейіпкері. Ол дүкенінде, Квик-Э-Мартта Ганешаға арналған киелі орын сақтайды. 3-ші маусымның "Әкесі сияқты, клоун сияқты" эпизодында Клоун Крустидің еврей екені және әртүрлі мансап жоспарларына байланысты әкесімен қарым-қатынасының шиеленіскені айтылады. Соңында Барт пен Лиза Крустиді әкесімен қайта қосады, ол Крустимен келіседі. Кейінгі эпизодтарда Крустидің иудаизміне және оның жеке басының қиындықтарына назар аударылады. 10-шы маусымның "Лизаға орын жаса" эпизодында Гомер мен Лиза жаңа дәуірлік дүкенге барады, ол түрлі діни тәжірибелер мен мәдениеттердің жиынтығы ретінде бейнеленеді, бірақ Лиза соңында дүкенде өзі үшін мағына жасайды.

Christians (but not Christianity itself) are heavily parodied by the show, and are often portrayed as failing to meet the standards set by the faith. The season 4 episode "Homer the Heretic" challenges the necessity of attending church in order to be a good Christian, exploring topics of religious individualism and religious certainty. The season 13 episode "She of Little Faith" criticizes churches that operate for profit rather than practicing Christian teachings. Ned Flanders is the show's archetype of an evangelical Christian. He is often used to portray evangelical Christianity in a negative light, with the show suggesting that he is not capable of thinking outside of his Biblical framework. In the season 12 episode "HOMR", he burns a document proving that God does not exist. In the season 17 episode "The Monkey Suit", he leads a movement to teach creationism in schools before being proved wrong in a trial that parodied the Scopes trial. In the season 13 episode "She of Little Faith", Lisa Simpson converts to Buddhism after her church's consumerism causes her to lose faith. The episode portrays her adoption of Buddhism as spiritually fulfilling in contrast to her poor experience in church, and it serves as an example of how religion can accept consumerism without being overtaken by it. Apu Nahasapeemapetilon is the most significant Hindu character on The Simpsons. He keeps a shrine to Ganesha in his store, the Kwik E Mart. In the season 3 episode Like Father, Like Clown, it is revealed that Krusty the Clown is Jewish and has had a strained relationship with his father due to differing career plans. At the end, Bart and Lisa reunite Krusty with his father, who makes amends with Krusty. Later episodes mention Krusty's Judaism and focus on his struggling identity. In the season 10 episode "Make Room for Lisa", Homer and Lisa visit a New Age store that is portrayed as a compilation of appropriated religious practices and cultures, though Lisa ultimately creates meaning for herself while in the store.