Көп пайдаланушылық бағдарламалық қамтамасыз ету лицензиялауы

Кіріспе

Бірнеше пайдаланушы немесе компьютер үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді лицензиялау

Бағдарламалық қамтамасыз етуді лицензиялауда көлемді лицензиялау – көптеген компьютерлерде және/немесе көптеген пайдаланушылар үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалануға рұқсат беру үшін бір лицензияны қолдану тәжірибесі. Мұндай лицензиялау схемаларының клиенттері әдетте бизнес, мемлекеттік немесе білім беру ұйымдары болып табылады, ал көлемді лицензияның бағасы түріне, санына және қолданылатын жазылу мерзіміне байланысты өзгеріп отырады. Мысалы, Microsoft көлемді лицензиялау бағдарламалары арқылы қолжетімді бағдарламалық жасақтамаға Microsoft Windows және Microsoft Office кіреді. Дәстүрлі түрде көлемді лицензиялауда лицензиялық кілт (VLK) қолданылатын, ол лицензияланған бағдарламаның барлық нұсқаларына берілетін. Бағдарламалық қамтамасыз етуді қызмет ретінде пайдалану кеңінен таралғандықтан, көлемді лицензиялау клиенттері енді бағдарламалық жасақтаманы онлайн пайдаланушы тіркелгісіне тиесілі деректермен ғана қамтамасыз етеді, ол қызметтердің басқа да аспектілері мен қамтамасыз ету үшін қолданылады.

Шолу

Көбінесе, өнім кілті компьютерлік бағдарламалармен бірге келеді. Ол құпия сөз сияқты жұмыс істейді: Ескі компьютерлік бағдарламалар пайдаланушыдан оларға құқығын растауды сұрайды; жауап ретінде пайдаланушы осы кілтті енгізеді. Бірақ бұл кілтті тек бір рет, яғни бір компьютерде ғана қолдануға болады. Көлемдік лицензия кілті (VLK) болса, бірнеше компьютерде қолданылуы мүмкін. Өндірушілер өз өнімдерінің кілттерін белгіленген саны ғана пайдаланылуын қамтамасыз ету үшін қосымша шаралар қолдана алады. Бұл шаралар өнімді белсендіру деп аталады. Көлемдік лицензиялар әрқашан ауыстырыла бермейді. Мысалы, Microsoft-тың көлемдік лицензияларының тек кейбір түрлерін ғана ауыстыруға болады, егер ресми ауыстыру процесі аяқталса, бұл Microsoft-қа жаңа иесін тіркеуге мүмкіндік береді. Бағдарламалық қамтамасыз етуді сатушылардың өте аз саны мұндай ауыстыруларды делдалдық қызмет арқылы жүзеге асырып, көлемдік лицензиялар мен кілттерді сатуға мүмкіндік береді. Олардың ең танымал өкілі – Discount Licensing, осылайша Microsoft-тың көлемдік лицензияларын сатуды бастады.

Microsoft компаниясы

Microsoft компаниясы құрылғаннан бері көлемді лицензиялаумен айналысып келеді, себебі кәсіпорын секторы оның басты нарығы болып табылады. 2001 жылы Windows XP шығарғанда, Microsoft Microsoft Product Activation-ды енгізді – бұл тұтынушылар арасында бағдарламалық қамтамасыз етуді заңсыз көшіруді (пираттық) шектеуге бағытталған цифрлық құқықтарды басқару (DRM) жүйесі. Ол пайдаланушының өнім лицензиясына құқығын тексеру арқылы жұмыс істейді. Алайда, сол кезде Windows XP-нің көлемді лицензияланған нұсқалары осы шарадан босатылған еді. (Сілтеме .) Windows Vista-дан бастап, Microsoft Windows-ты ұйымдарда орнатуға жауапты IT-мамандар үшін екі көлемді лицензиялау әдісін енгізді, екеуі де Microsoft Product Activation арқылы қамтылған: Біріншісі – Multiple Activation Keys (MAK), ол Windows XP-нің көлемді лицензиялау кілттерімен бірдей, бірақ өнімді белсендіруді талап етеді. Екіншісі – Key Management Server (KMS) және оған сәйкес кілттер. KMS арқылы белсендірілген хосттар бағдарламалық лицензия серверіне 180 күн сайын хабар беруі керек. Осы схемаларды пайдаланатын лицензияларды Microsoft Software Assurance бағдарламасы арқылы алуға болады. Microsoft клиенттерінің көп бөлігі – OEM (Original Equipment Manufacturer) өндірушілер, олар десктоптық компьютерлер, ноутбуктер, планшеттік компьютерлер және мобильді құрылғылар сияқты компьютерлерді құрастырып, сатады. Бұл OEM-дер сатқан құрылғыларында Windows лицензиялық деректері компьютердің BIOS-ында "ACPI SLIC" деп аталатын бөлімде сақталады, соның арқасында KMS сақтау құрылғысы алынған немесе форматталған жағдайда да бұрынғы Microsoft өнімдерін пайдалануды анықтай алады. Windows Vista және Windows 7 үшін SLIC деректері толықтырады; Windows-ты қайта орнатқанда пайдаланушыға қажет болатын көлемді лицензиялық өнім кілті құрылғымен бірге беріледі. Алайда, Windows 8-ден бастап құрылғыны авторизациялау үшін қажетті барлық ақпарат SLIC деректерінде сақталады. 2010 жылы Microsoft Office 365 лицензиялық бағдарламасын ұсынды, онда Microsoft Office, Microsoft Exchange Server және Skype for Business Server өнімдері «қызмет ретінде бағдарламалық қамтамасыз ету» (SaaS) моделі бойынша лицензияланады: айлық төлем жасау арқылы бағдарламалық қамтамасыз ету, оның жаңартулары, қолдау көрсету, қамтамасыз ету, басқару, лицензиялау және қосымша қызметтер онлайн веб-панель арқылы ұсынылады. Бұл схемада лицензияланған қолданбалар Microsoft-пен интернет арқылы үнемі байланысады, сондықтан пайдаланушыға өнім кілті берілмейді. Оның орнына әкімшіге Microsoft тіркелгісіне тіркелу қажет, онда лицензияланған қолданбалар, олардың саны және төлем әдістері туралы ақпарат сақталады. Бұл тіркелгі пайдаланушы аты және пароль сияқты құпиялы ақпараттармен қорғалады.

Microsoft has been engaged in volume licensing since its inception, as the enterprise sector is its primary market. With the release of Windows XP in 2001, Microsoft introduced Microsoft Product Activation, a digital rights management (DRM) scheme to curb software piracy among consumers by verifying the user's entitlement to the product license. At the time, however, the volume licensed versions of Windows XP were exempt from this measure. (See .) Starting with Windows Vista, Microsoft introduced two volume licensing methods for IT professionals in charge of installing Windows in organizations, both of which are covered by Microsoft Product Activation: The first is Multiple Activation Keys (MAK), which are the same as Windows XP's volume licensing keys but require product activation. The second is Key Management Server (KMS) and its corresponding keys. Hosts activated via a KMS have to report back to a software license server once every 180 days. Licenses using these schemes can be procured via the Microsoft Software Assurance program. A large group of Microsoft customers are OEMs that assemble and sell computers, such as desktops, laptops, tablet computers and mobile device. In the devices sold by these OEMs, Windows license data is stored in the computer's BIOS in an area referred to as the "ACPI SLIC", so that KMS can detect the use of previous Microsoft products even with the storage device removed or erased. For Windows Vista and Windows 7, the SLIC data are complementary; a volume licensing product key is still supplied with the device, which the user needs in the event of reinstalling Windows. Starting with Windows 8, however, everything needed to authorize the device is stored with SLIC data. In 2010, Microsoft introduced the Office 365 licensing program. in which Microsoft Office, Microsoft Exchange Server and Skype for Business Server products are licensed based on the software as a service (SaaS) model: In exchange for a monthly subscription fee, software, its updates, support for them, provisioning, administration, licensing and additional services are all provided through an online web based dashboard. In this scheme, licensed apps communicate recurrently with Microsoft over the Internet; as such, a product key needs not be issued to the user. Instead the administrator needs to sign up for Microsoft account, which holds details such as licensed apps, their number, and payment methods. This account is protected by credentials such as a username and a password.

Adobe-тің

2011 жылы ұсынылған Adobe Creative Cloud – бұл SaaS (Қызмет ретінде бағдарламалық қамтамасыз ету) ұсынысы, онда Adobe компаниясының бағдарламалық өнімдері, олардың жаңартулары, техникалық қолдауы, қамтамасыз етілуі, басқарылуы, лицензиялауы және қосымша қызметтер ай сайынғы төлем жасау арқылы Интернет желісі арқылы ұсынылады. Office 365-тегідей, бағдарламалық жасақтаманы қолдануға рұқсат беру және төлем туралы мәліметтерді сақтау үшін тек Adobe тіркелгісі қажет.

Рұқсат етілмеген пайдалану

Microsoft Windows XP Service Pack 1-ден бастап, сервистік жинақтарда дұрыс пайдаланылмаған бірнеше көлемдік лицензиялық кілттерді тоқтатты. Microsoft тіпті Windows XP Service Pack 2 үшін заңсыз кілттерді, тіпті бұрын қолданылмағандарын да анықтай алатын жаңа кілтті тексеру қозғалысын жасады. Көптеген қауіпсіздік кеңесшілері Microsoft-тың бұл қадамына қарсы шығып, көптеген қауіпсіздік кемшіліктерімен қалған үлкен орнату базасын жаңартусыз қалдырудың жауапкершіліксіз екенін айтты, себебі бұл жаңартылмаған база кең ауқымды интернет шабуылдарында, мысалы, спам-хаттар жіберу үшін пайдаланылатын трояндық бағдарламалар үшін қолданылуы мүмкін. Басқалары Microsoft-ты қорғап, Microsoft заңсыз пайдаланушыларға қолдау көрсетуге міндетті емес деп мәлімдеді. Көптеген наразылықтардан кейін Microsoft жаңа кілтті тексеру қозғалысын өшіруге келісті. Service Pack 2 тек Service Pack 1-дегідей, жиі қолданылатын кілттердің шағын тізімін ғана тексереді. Windows XP-нің бар орнатуларын пайдаланушылар Microsoft-тың нұсқауларын орындау арқылы өнім кілттерін өзгерте алады.

Кілттердің ағуы

Windows XP-нің алғашқы нұсқаларында өнімді белсендіруден қашу үшін жиі қолданылатын көлемдік лицензия кілті FCKGW RHQQ2 YXRKT 8TG6W 2B7Q8 болды. Бұл кілт, devils0wn тобының Windows XP-нің соңғы нұсқасының алғашқы пираттық нұсқасының бір бөлігі болды және операциялық жүйенің 2001 жылғы 28 тамыздағы ресми сатылымына 35 күн бұрын пайда болды. Кілт қазір қолданыстан шықты, себебі Microsoft оны 2004 жылдың тамызынан бері қара тізімге енгізді, ал осы кілтті пайдаланған компьютерлер WGA ескертуін көрсетеді. Бұл кілт Windows XP сатылымға түспей тұрып, интернетте кең таралған бір сурет арқылы танымал болды. Суретте кілт, операциялық жүйе жазылған CD-R дискісінде көрсетілген және Windows XP-нің шығуына қалған күндерді санап тұрған Microsoft-тың цифрлық таблосының алдында ұсталып тұр. Осы кілттерді пайдаланатын қолданушылар ең соңғы қызметтік жинақты орнатқанда қате туралы хабарлама алады, сондай-ақ оларға заңды лицензия алу және өнім кілтін өзгерту ұсынылады.

Қоғамдық KMS серверлері

Кез келген клиент машинасы, егер оның KMS клиенттік орнату кілттері дұрыс болса, кез келген KMS серверімен аутентификациялана алады. KMS клиенттік кілттері Microsoft компаниясы үшін жақсы белгілі және олар туралы ашық түрде құжаттама бар. KMS серверлерінің дұрыс жұмыс істеуі үшін кемінде 25 клиент қажет, бірақ 50 лицензиядан артық қосымша лицензияларды санауды тоқтатады және 25 клиентке жеткеннен кейін кез келген клиенттік кілтін автоматты түрде қабылдайды. KMS серверлерін пайдаланатын ұйымдар KMS серверін өрт қабырғаларының артында тиісінше қорғауға міндетті, осылайша оған Интернеттен қол жеткізу мүмкін болмайды және жалпы жұртшылық заңсыз KMS клиенттік кілттерін авторизациялау үшін пайдалана алмайды. KMS серверінің ашық болуы Microsoft компаниясының серверлік кілтін жоюына және барлық қосылған клиенттерді істен шығаруына әкелуі мүмкін. Корпоративтік желіден ұзақ мерзімге шығарылған құрылғылар үшін сыртқы KMS серверіне қол жеткізу қажет, себебі KMS клиенттік белсендіруі KMS серверімен байланыса алмаған жағдайда алты айдан кейін тоқтатылады. Мұндай жағдайда, ұйым оны корпоративтік желіден тыс құрылғыларға ғана белгілі виртуалды жеке желі (VPN) арқылы қолжетімді ете алады.

KMS сервері мен клиент эмуляторлары

KMS серверінің ресми емес эмуляторы бар, ол Windows немесе Office бағдарламалық құралын лицензияламаған немесе төлем жасалмаған жағдайда да, желіде 25 немесе одан көп компьютер болса да болмаса да, алдыңғы Windows нұсқасы орнатылған-орнатылмаған десе де, оларды белсендіруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, заңды KMS серверін алдап, желіде 25 немесе одан көп компьютер бар екенін ойлатқызу үшін KMS сұрауларын жіберетін бағдарлама да бар. Microsoft мұндай екі тәсілдің екеуін де Шарттар мен Ережелерді бұзу деп есептейді.