Кіріспе

Сызықтық емес оптикалық эффект

Толығу сіңіруі – материалдың жарық сіңіру қабілеті жарық интенсивтігінің артуымен төмендеуімен сипатталатын қасиет. Көптеген материалдар белгілі бір дәрежеде толығу сіңіруін көрсетеді, бірақ көбінесе бұл тек өте жоғары оптикалық интенсивтіліктерде (оптикалық зақымдануға жақын) байқалады. Жеткілікті жоғары жарық интенсивтігінде толығу сіңіруші материалдың негізгі күйі жоғары энергиялық күйге соншалықты жылдамдықпен өтеді, оның негізгі күйге қайта оралуына, сіңірудің толуына дейін жеткілікті уақыт болмайды. Толығу сіңірушінің негізгі параметрлері – оның толқын ұзындығы диапазоны (электромагниттік спектрде жарықты қайда сіңіреді), динамикалық жауабы (қаншалықты жылдам қалпына келеді) және толығу интенсивтігі мен флюенсі (қандай интенсивтілікте немесе импульстік энергияда толады). Толығу сіңіруші материалдар лазерлік резонаторларда пайдалы. Мысалы, олар жиі пассивті Q-переключательдер үшін қолданылады.

Механизмдер мен мысалдар

Абсорбция қанықтығы, жоғары жарық интенсивтілігінде сіңірудің азаюына себеп болады, басқа механизмдермен (мысалы, температураның көтерілуі, түс орталықтарының пайда болуы сияқты) бәсекелеседі, олар сіңіруді арттырады. Атап айтқанда, қанықтырылатын сіңіру – лазерлерде, әсіресе жартылай өткізгіш лазерлерде өзіндік пульсацияны тудыратын көптеген механизмдердің бірі ғана. Көміртектің бір атомдық қалыңдықтағы қабаты – графен, жалаң көзбен көруге болады, себебі ол ақ жарықтың шамамен 2,3%-ын сіңіреді, бұл π есе ұсақ құрылым тұрақтысына тең. Графеннің қанықтырылатын сіңіру жауабы, ультракөк түстен инфрақызылға, орташа инфрақызылға және тіпті ТГц жиіліктеріне дейін толқын ұзындығына тәуелсіз. Оралған графен парақтарында (көміртек нанотүтікшелерде) қанықтырылатын сіңіру диаметрі мен хиралдығына байланысты.

Микротолқынды және терагерцтік қанықтыратын сіңіру

Толығуды сіңіру микротолқындық және терагерцтік диапазонда да (толқын ұзындығы 30 мкм-ден 300 мкм-ге дейін) жүзеге асуы мүмкін. Мысалы, графен сияқты, өте әлсіз энергиялық аймақ шегі бар (бірнеше меВ) материалдар, интербірлік сіңіру арқасында микротолқындық және терагерцтік диапазонда фотондарды сіңіре алады. Бір есепте көрсетілгендей, графеннің микротолқынды сіңіру қабілеті қуаттың артуымен азаяды және белгілі бір шекті мәннен жоғары қуатта тұрақты деңгейге жетеді. Графендегі микротолқынды қанықтыратын сіңіру, түсетін жиілікке дерлік тәуелді емес, бұл графеннің микротолқындық фотоника құрылғыларында маңызды қолданылуы мүмкін екенін көрсетеді, мысалы: микротолқынды қанықтыратын сіңіруші, модулятор, поляризатор, микротолқынды сигналдарды өңдеу, кең жолақты сымсыз желілер, сенсорлық желілер, радар, спутниктік байланыс және тағы да басқалар.

Толыққан рентген сәулелерін сіңіру

Рентген сәулелері үшін қанықтыратын сіңіру анықталды. Бір зерттеуде алюминийдің жұқа қабаты жұмсақ рентгендік лазер сәулесімен (толқын ұзындығы 13,5 нм) сәулелендірілді. Ұзын лазерлік импульс металлдың кристалдық құрылымын бұзбай, ядролық L қабығындағы электрондарды шығарып, оны сол толқын ұзындығындағы жұмсақ рентген сәулелеріне шамамен 40 фемтосекундқа мөлдір етті.