Ханнес Валли: Финн гитарисінің өмір жолы

Кіріспе

Фин музыканты Ханнес Микаэль Вальдемар "Хассе" Валли (10 ақпан 1948 жылы туған) – фин гитарисі. Оның әкесі Арно Валли музыкант және оркестр жетекшісі, анасы Анна Мари Страндберг әнші болған. Хассе Валли шамамен он жасында барабан ойнауды бастады. Ол 1960-шы жылдардың басында The Islanders, The Electric Five және Nameless сияқты түрлі топтарда барабаншы болды. Бірте-бірте Валли барабаннан электр гитараға ауысты. Nameless тобы тарағаннан кейін, Валли The Typhoons тобында жеке гитарист ретінде жұмыс істеді. The Typhoons тобы мүшелері міндетті әскери қызметке шақырылғаннан кейін тарады.

Кәсіби мансап

1966 жылдың көктемінде Валли гитарист ретінде кәсіби музыкалық мансабын бастады, ол Финляндияда ғана емес, Скандинавияның басқа да аймақтарында өте танымал болған Jormas тобында ойнай бастады. Хассе Валлидің Jormas тобында өткізген жеті айында олар Финляндия, Швеция және Дания бойынша кең ауқымды гастрольдік сапарлар жасады. Валли сондай-ақ топтың альбомы мен синглдарында ойнады. Jormas тобы да мүшелері әскери қызметке шақырылғаннан кейін тарап кетті, ал Валли өзін Джонни Либкиндтің The Frankies тобында қысқа мерзімге тапты. Алайда, көп ұзамай Хассе Валли жұмсақ поп музыкасын ойнауға көңілі тоймады, өйткені 1960-шы жылдардың ортасында рок сахнасында жаңа толқын тудырған The Yardbirds және Джон Мейаллдің Bluesbreakers (әсіресе Валлиге шабыт берген) тобының күшті дыбыстары көтеріле бастады. Досы Måns Groundstroem, Эдвард Весала (топта ұзақ уақыт болмайтын) және британдық эмигрант Джим Пемброкпен бірге Валли осы дыбысқа арналған жаңа топ құрды, ол Blues Section деп аталды және фин рок сахнасында жаңашыл топқа айналды. Blues Section тобына үлкен әсер еткен оқиға – 1967 жылдың мамырында Хельсинкидегі Kulttuuritalo сарайында Джими Хендрикстің концерті болды. Blues Section 1968 жылдың соңына дейін өмір сүрді, осы кезеңде Валли топпен бірге олардың атақты альбомын, бірнеше синглдерді, фильмдерге жазылған музыканы және кейіннен әртүрлі жинақ альбомдарында естілген басқа материалдарды жазды, сонымен қатар 150-ден астам концерт берді. Осы жылдары Валли джаз тобында да гитарада ойнады – Otto Donner Treatment, ал композитор-музыкант Хенрик Отто Доннер Blues Section және олардың Love Records лейблінің маңызды және өте жаңашыл продюсері болды. Blues Section тобының тарап кеткеннен кейін Хассе Валли біраз уақыт Тапани Кансаның жеңіл поп әншісінің тобында және Фенния мейрамханасында музыкант ретінде жұмыс істеді. 1969 жылдың жазында Валли бұрынғы Jormas тобының мүшелері Пепе Уиллберг, Кикке Бергхолм және Матти Оилингпен бірге Paradise деп аталатын жаңа топ құруды жоспарлады, бірақ бұл жоспар іске аспады, алайда Уиллберг кейіннен Paradise атауын өзінің тобымен пайдаланды. 1969 жылдың 31 тамызында Хассе Валли автокөлік апатына ұшырады, ол концерттен қайтып келе жатқанда оның мансабы біраз уақытқа тоқтап қалды. Валлидің жарақат алған сол қолына операция жасалды және гитарист ойнаудан үзіліс жасауға мәжбүр болды, ол Копенгагеннің богемдік ортасында біраз уақыт өткізді, сонымен қатар Франция Ривьерасында көше музыканты ретінде босқындар өмірін өмір сүрді. Финляндияға оралғаннан кейін Хассе Валли біраз уақыт Kirka & D'Islanders тобында ойнады, Zeus тобында Vesa Matti Loiri-дің 4+20 атты алғашқы альбомын шығарды және джаз музыканты Make Lievonen-мен бірлесіп жұмыс істеді. Hasse Walli Eternal Band – 1968 жылдан 1971 жылға дейін әртүрлі құрамдарда жұмыс істеген джаз жобасы, 1970 жылы Түркудегі Ruisrock фестивалінде өнер көрсетті. Осы кезеңде Валли қатысқан басқа джаз жобалары: Ирина Милан & Tabu, Simo Big Band, Карита Холмстремнің қосалқы тобы, Paroni Paakkunainen & Unisono және неміс Хайнц Сауэр Гюнтер Ленц Квинтеті; сонымен қатар ол Эдвард Весаламен және Джунну Аалтоненмен, сондай-ақ поп әншісі Маариттің Afrikan Tähti тобында ойнады. Валлидің Punainen Lanka ансамблі, онда Эйя Ахво мен Хари Саксала ән шырқады және Финляндия мен Американың халық музыкасын зерттеді, 70-ші жылдардың солтүстік саяси ән қозғалысының бір бөлігі болды. 1975 жылдан бастап Хассе Валлидің ең танымал музыкалық жобаларының бірі болып табылатын Piirpauke тобы халық музыкасын, этникалық дыбыстарды (кейін әлем музыкасы деп аталатын) прогрессивті джаз-рокпен біріктірді. Топтың басты тұлғасы Сакари Кукко болды, ол саксафон, флейта және клавишада ойнайтын, Валлимен әртүрлі ансамбльдерде ойнаған, олардың ішінде Кукко Валли квартеті. Piirpauke-дің ең танымал тректерінің бірі – 1975 жылы шыққан, карелиялық халық әндеріне негізделген, гипноздық Konevitsan kirkonkellot. Топ үлкен табысқа ие болды және Хассе Валли Piirpauke тобында үш жылдай болды, кейін 1983 және 1994 жылдары гастрольдерге оралды. 1970-ші жылдардың соңында Хассе Валли 1978 жылы дискотека мен жазылған музыка жан-жақсы ойнайтын музыканттардың жұмыс мүмкіндіктерін азайтып жатқан кезде жан-жақсы музыканы насихаттау үшін құрылған ELMU қоғамында белсенді болды. Бұл Валлидің әлемдік музыкаға деген қызығушылығын арттырған кез еді. Оның реггиге деген құлшынысы 1977 жылы Стокгольмде Боб Марлидің концертін көргеннен кейін басталды. Хассе Валли Кубада Punainen Lanka және Sakari Kukko жастар фестиваліне барды, ал 1979 жылы куба музыкасы мен регги ырғақтарын ойнаған Hasse Walli Projekti-ді құрды. Хассе Валлидің алғашқы жеке альбомы 1981 жылы жарық көрді, сол жылы Валли Katso журналының "Жылдың Музыканты" деп танылды. Келесі жылы, ол Hasse Walli All Stars тобымен бірге Sounds Afro! атты екінші альбомын шығарды. Осы кезде Валли африкалық музыкаға қызығушылық танытты және 1982 жылдың қаңтарында Сенегалдің астанасы Дакарға сапар шекті, ол Mbalax, сенегалдық поп сияқты жергілікті дыбыстарды зерттеді. Жергілікті музыканттармен клубтарда бірге ойнап, Валли осы музыкалық стильдің мәніне ену үшін көп еңбек етті, ол ол бұрын үйренген рок, блюз және джаз жанрларынан өте ерекшеленді. Хассе Валли әйгілі Youssou N'Dour-мен бірге өнер көрсеткен музыканттармен бірге ойнады. Финляндияға оралғаннан кейін және Сенегалде алған тәжірибесімен байығаннан кейін Валли Dakar Sound деп аталатын топ құрды. Afro Line – Валли құрған тағы бір топ, ол конголық эмигрант Мари Альфонс Ливатамен бірге жұмыс істеді, 1983 жылы Viva Africa, 1985 жылы Dakar Nights және 1987 жылы Close to the Line атты альбомдарды шығарды. 1983–86 жылдары Хассе Валли Гамбия, Дакар және Финляндия арасында сапар шекті. 1988 жылға қарай Валли Mbalax музыкасын орындау және африкалық музыканттардан тұратын топ құру үшін жеткілікті білім алғанын сезінді (оның бұрынғы африкалық топтарында көбінесе фин музыканттары болған), ол осы мақсатта Дакарға оралды. Жақын арада Manel Diop, Yamar Thiam, Aladji Oumar Faye, Omar Cheikh Diene, Pape Sarr және Mousse Gueye сияқты музыканттармен бірге жаңа Asamaan тобы құрылды. Asamaan тобының алғашқы альбомы Modern Mbalax 1989 жылы жарық көрді, ол әлемдік музыка орталарында мақтауға ие болды. Валли және Asamaan халық музыкасы, джаз және рок фестивальдерінде өнер көрсетті, сонымен қатар Хельсинкиде көшеде де өнер көрсетті. Asamaan 1990 жылы African Sky және 1993 жылы жаңа құраммен Teranga атты тағы екі альбом шығарды. Суретші Кари Хаппонен 1991 жылы Mbalax! Rytmin lähteillä атты құжаттық фильмінде Дакардағы Mbalax музыкалық көрінісін және Asamaan тобын бейнеледі. Teranga Хассе Валлидің африкалық кезеңінің соңы болды. 1993 жылдың маусымында Сенегалден Финляндияға оралғаннан кейін, ол 1960-шы жылдардағы музыкалық тамырларына оралуға уақыты келді деп ойлады, содан кейін Suuret Setelit тобы құрылды, ол рок және ритм-блюз ойнады. Suuret Setelit тобының концерттерін Хассе Валлидің жаңа буын жанкүйерлері зейінмен қабылдады. Suuret Setelit 1995 жылға дейін өмір сүрді, сол жылы Валли 70-ші жылдардағы аңызға айналған Hurriganes тобының соңғы мүшесі Рему Аалтоненмен бірге өнер көрсетті. Хассе Валли сол кезеңдегі әріптестерімен бірге Back to the 60s сияқты концерттерде де өнер көрсетті, африкалық музыкаға деген сүйіспеншілігін ешқашан ұмытпады. Соңғы жылдары Валли өзінің қазіргі Hasse Walli Power Trio тобымен гастрольдік сапарлар жасап келеді. Сонымен қатар, ол гитарист және әнші Стив Веббпен бірге жұмыс істеді және олар бірге екі альбом шығарды.

In spring 1966 Walli launched his professional musical career as guitarist when he started playing with Jormas, a band which was extremely popular not only in Finland but in the rest of Scandinavia too. During the seven months Hasse Walli spent in Jormas, they toured expansively Finland, Sweden and Denmark, Walli also appearing on the band's album and singles. Again, Jormas split too when its members had to join military service; Walli finding soon himself doing a brief stint in The Frankies of Johnny Liebkind. However, soon Hasse Walli became frustrated in having to play soft pop, when the rawer sounds of The Yardbirds and John Mayall's Bluesbreakers (which especially inspired Walli) started to make waves in the mid 60s rock scene. With his friend Måns Groundstroem, Edward Vesala (who was not to spend a lot of time in the band) and British expatriate Jim Pembroke, Walli initiated a new band dedicated to this sound, which was baptized Blues Section, and which was to become a groundbreaking act in the whole Finnish rock scene. Another great inspiration to Blues Section was the Jimi Hendrix gig in May 1967 at Kulttuuritalo, Helsinki. Blues Section lasted until the late 1968, during which time Walli recorded with the band their seminal eponymous album, several singles, film music and other material later to be heard on various collection albums, and played over 150 live gigs. During this period Walli also played guitar in the jazz band Otto Donner Treatment, the composer musician Henrik Otto Donner being the essential and extremely innovative producer figure behind Blues Section and their record label Love Records. Following the split of Blues Section, Hasse Walli played for some time in the band of light pop singer Tapani Kansa and as a bar musician at the restaurant Fennia. In summer 1969 Walli was planning a new band called Paradise with the former Jormas members Pepe Willberg, Kikke Bergholm and Matti Oiling, which never came into being, though Willberg later on used the name Paradise with his own band. On 31 August 1969 Hasse Walli was involved in a car accident which interrupted his career for a while after when he was returning from a gig. Walli's injured left hand was operated and the guitarist, forced to take a break from playing, spent some time in the bohemian circles of Copenhagen, leading a vagrant life also as a street musician in French Riviera. After returning to Finland, Hasse Walli played for a while with Kirka & D'Islanders, in a band called Zeus producing Vesa Matti Loiri's first album 4+20 and collaborating with jazz musician Make Lievonen. Hasse Walli Eternal Band was a jazzy project which worked under different line ups from 1968 to 1971, playing among all at the first Ruisrock festival of Turku in 1970. Other jazz projects of this period where Walli contributed were Irina Milan & Tabu, Simo Big Band, Carita Holmström's backing band, Paroni Paakkunainen & Unisono and German Heinz Sauer Günther Lenz Quintet; furthermore, he played with Edward Vesala and Junnu Aaltonen, also at Afrikan Tähti band of pop singer Maarit. Walli's Punainen Lanka ensemble where Eija Ahvo and Harri Saksala sang and which explored folk music of Finland and America, was part of 70s leftist political song movement gaining strong foothold in Finland. The band Piirpauke, combining folk music, ethnic sounds (later to be known as world music) to progressive jazz rock, was one of Hasse Walli's best known musical projects, starting in 1975. The major figure in the band was Sakari Kukko, a multi instrumentalist playing saxophone, flute and keyboards, who had played with Walli in various ensembles, Kukko Walli Quartet among them. The best known Piirpauke track is the hypnotic Konevitsan kirkonkellot from the band's eponymous 1975 debut album, based on a traditional Karelian folk song. The band had an enormous live success and Hasse Walli stayed in Piirpauke about three years, later returning to the band for its tours in 1983 and 1994. In the late 1970s Hasse Walli was active in ELMU, a society established in 1978 to propagate live music in a time when disco and recorded music were worryingly diminishing the working opportunities of musicians playing live. This was also the time when Walli got more and more interested in world music. His enthusiasism for reggae started in 1977 after having seen Bob Marley performing live in Stockholm. Hasse Walli had visited a youth festival in Cuba with Punainen Lanka and Sakari Kukko, and he formed in 1979 Hasse Walli Projekti which played Cuban music and reggae rhythms. The first eponymous solo album of Hasse Walli was released in 1981, the year when Walli was also chosen the Musician of the Year by Katso magazine. The next year, when he had his band Hasse Walli All Stars, saw the second album, called Sounds Afro! By this time Walli had seriously gotten into African music, and he dissolved the band and travelled in January 1982 to Dakar, the capital of Senegal, to explore local sounds such as Mbalax, Senegalese pop. Jamming with local musicians at clubs, Walli practiced hard to get into the heart of this musical style quite differing from the Western genres of rock, blues and jazz he had already learned to master. Hasse Walli played with some musicians who had been performing with the legendary Youssou N'Dour. On returning to Finland and enriched by his experiences in Senegal, Walli started a band called Dakar Sound. Afro Line was another band of Walli he started with Congolese expatriate Marie Alphonse Liwata, releasing the albums Viva Africa (1983), Dakar Nights (1985) and Close to the Line (1987). During the years 1983–86 Hasse Walli shuttled between Gambia, Dakar and Finland. By 1988 Walli felt he had finally learned enough to compose and arrange Mbalax music and start an all African band for this (Walli's earlier Afro bands had mostly consisted of Finnish musicians), and he returned to Dakar for this purpose. Soon got together the new band, called Asamaan, with such musicians as Manel Diop, Yamar Thiam, Aladji Oumar Faye, Omar Cheikh Diene, Pape Sarr and Mousse Gueye. The first Asamaan album Modern Mbalax came out in 1989, receiving excellent reviews in world music circles. Walli and Asamaan played at folk music, jazz and rock festivals, doing also some street performances in Helsinki. Asamaan published two more albums, African Sky (1990) and, with a new line up, Teranga (1993). Film director Kari Happonen documented Mbalax music scene in Dakar and Asamaan in his 1991 documentary Mbalax! Rytmin lähteillä. Teranga marked the end of Hasse Walli's Afro period. When he returned from Senegal to Finland in June 1993, he thought the time might be now right to return to his 1960s musical roots, and the band Suuret Setelit was launched, playing rock and rhythm & blues. The gigs of Suuret Setelit were eagerly checked by a completely new generation of Hasse Walli fans. Suuret Setelit lasted until 1995, the year Walli also performed together with Remu Aaltonen, the last remaining member of the legendary 70s band Hurriganes. Hasse Walli also played several Back to the 60s type of concerts with some his peers from that period such as Danny; never forgetting his love of African music, either. In recent years Walli has been touring with his current band Hasse Walli Power Trio. Additionally, he has worked with guitarist and singer Steve Webb, and they have released two albums together.

Қызықты деректер

Хассе Валлидің кіші інісі Кингстон Валл тобынан Петри Валли болды.