Кіріспе

Австралияның көмірмен жұмыс істейтін электр станциясы

Yallourn электр станциясы, қазір Гонконгтағы CLP Group компаниясының толық меншігіндегі еншілес компаниясы EnergyAustralia иелігінде, Австралияның Виктория штатындағы Latrobe аңғарында, Latrobe өзенінің жанында, оңтүстік-батысында орналасқан Yallourn кентіне жақын орналасқан. Yallourn электр станциясы – 1920-1960 жылдар аралығында кезең-кезеңімен салынған алты қоңыр көмірмен жұмыс істейтін жылу электр станцияларының кешені; олардың барлығы, біреуін қоспағанда, қазір тоқтатылған. Бүгінде тек Yallourn W зауыты ғана жұмыс істейді. Бұл Виктория штатындағы екінші ірі электр станциясы, Викторияның электр энергиясының 22%-ын және Ұлттық электр нарығының 8%-ын қамтамасыз етеді. Ілесіп жатқан ашық карьерлік қоңыр көмір кеніші Австралиядағы ең ірі ашық карьерлік кеніш болып табылады, оның қоры 2028 жылға дейін электр станциясының күтілетін қажеттіліктерін қанағаттандыруға жеткілікті. 2021 жылдың 10 наурызында EnergyAustralia Yallourn электр станциясын 2028 жылдың ортасында, жоспарланған мерзімнен төрт жыл бұрын жабатынын және оның орнына 2026 жылдың соңына дейін Latrobe аңғарында 350 мегаватттық аккумуляторлық батарея құрылысын салуды жариялады. Сол кезде Yallourn Виктория штатының электр энергиясының шамамен 20%-ын өндірді.

Yallourn A, B, C, D және E

Яллоурн электр стансасында электр энергиясын өндіру алғаш рет 1919 жылы ұсынылды, осы кезде Виктория үкіметі Латроб аңғарынан көмірді пайдалануды зерттеу үшін комиссия тағайындады. Зауытты Виктория мемлекеттік электр энергиясы комиссиясы басқарды, ал Яллоурн электр стансасының құрылыс алаңында алғашқы қазылған топырақ 1921 жылы аударылды. Электр стансасымен бірге, зауыт қызметкерлерін орналастыру үшін Яллоурн қаласы жақын жерде салынды. Көмір ашық карьерден Yallourn 900mm темір жолы арқылы электр стансасына тасымалданды – бұл карьердегі уақытша жолдармен жүретін тар табанды электр темір жолы болды. Кейіннен Morwell Interconnecting темір жолы Morwell электр стансасы мен брикет зауытына Yallourn көмірін брикет зауытына беру үшін салынды, себебі Morwell шахтасынан (қазір Hazelwood шахтасы деп аталады) алынған көмір қанағаттанарлық брикетке айналмайтын еді. Yallourn A 1968 жылы, ал Yallourn B 1970-ші жылдардың басында бұзылды. Yallourn C, D және E станциялары 1954, 1957 және 1961 жылдары іске қосылды және Hazelwood электр стансасы 1960-шы жылдардың ортасында пайдалануға берілгенге дейін Викторияның электр қуатының басым бөлігін қамтамасыз етті. Yallourn A, B, C және D станциялары турбинаға қосылғанға дейін жеке қазандықтарды ортақ бу желісімен байланыстыратын «қатарлы» типтегі электр станциялары ретінде салынды. C станциясында 2 турбогенератор болды, олардың әрқайсысы 6 көмірмен жағатын су түтік қазандықтардан бу алды. Әр қазандық 645 фунт/сағат қысымда 200 000 фунт бу өндірді, ал D станциясы C станциясымен толық сәйкес келді. E станциясында 2 агрегат болды, олардың әрқайсысы сутекпен салқындатылатын генераторлармен жабдықталған, бірақ статор сумен салқындатылмады. Бу 2 PF қазандықтан келді, олардың әрқайсысы 1600 фунт/сағат қысымда 950 000 фунт бу өндірді, ал Yallourn E кешенде салынған алғашқы біріктірілген станция болды, себебі әр қазандық өзінің турбинасымен жұптастырылған. Yallourn E станциясы 1989 жылдың қаңтарында электр энергиясын өндіруді тоқтатты, ал C, D және E станциялары 1995 жылдан бастап бұзылды, ал алаң 1999 жылға дейін тазартылды. Зауыт 1970 жылы Викторияда табиғи газдың табылуы және таратылуынан кейін жабылды, бұл Морвеллдегі ірі Lurgi брикет газдау зауытының жабылуына әкелді. Брикеттерге қалған сұраныс 1959 жылы ашылған Morwell брикет зауытымен қанағаттандырылды. Ол 2014 жылы жабылды.

Yallourn W

Қазіргі Yallourn W электр станциясы 1970-ші жылдары Yallourn West-те салынған. Төрт блок – Toshiba компаниясының үш сатылы қайта қыздыру турбиналары, олар төрт «субкритикалық» ұнтақталған көмірмен жұмыс істейтін қазандықтардан алынған бумен жабдықталған. 1969 жылы Yallourn қаласын көмір шахтасын кеңейту үшін бұзу туралы хабарланды, бұзу жұмыстары 1970-ші жылдары басталды және 1982 жылы аяқталды. Yallourn W электр станциясы 1996 жылы жекешелендірілген екінші Викториялық электр өндіруші ұйым болды, ол PowerGen, Itochu, AMP, Hastings және NSW State Super консорциумына сатылды. Қазіргі уақытта зауыт Гонконгтағы CLP компаниясына тиесілі және EnergyAustralia брендімен (бұрынғы TRUenergy) жұмыс істейді. Yallourn-ның East Field кенішіндегі көмірдің 2007 жылы таусылатыны күтілуде, сондықтан 2002 жылы Maryvale көмір кен орнынан қосымша көмірге қол жеткізу үшін жақын орналасқан Morwell өзенін бұру жұмыстары басталды. Әйтпесе, электр станциясы айтарлықтай өзгерістерге ұшырауы немесе тіпті жабылуы мүмкін еді. Morwell өзенін бұру және оның көмірге қол жеткізуге мүмкіндік беруі Yallourn станциясының 2032 жылға дейін жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Бұл жоба бес жыл ішінде 122 миллион австралиялық долларға салынды және уақытылы және бюджетке сәйкес аяқталды. 2012 жылдың 6 маусымында бөгеттің бұзылуы салдарынан Yallourn көмір кенішінде су тасқыны болды, бұл оның инфрақұрылымына зақым келтіріп, электр станциясына отын жеткізілімін тоқтатты. 2007 жылы станцияның атауы «Yallourn электр станциясы» деп қысқартылды. 2007 жылдың соңында шахта қабырғасының құлауына байланысты Latrobe өзені жарылып, көмір тасымалдау жабдығына зақым келтіріп, шахтаның төменгі деңгейін су басты. Жедел жөндеу жұмыстары басқа электр өндірушілердің көмегімен жүргізілді. Көмір өндірісі бірнеше аптаға шектелді. Carbon Monitoring for Action ұйымының бағалауынша, бұл электр станциясы көмірді жағу нәтижесінде жыл сайын парниктік газдарды шығарады. Австралия үкіметі 2010 жылы климаттың өзгеруімен күресу үшін көміртегі ластануын азайту схемасын енгізу туралы хабарлады. Бұл электр станцияларының шығарындыларына әсер етуі күтілуде. Ұлттық ластаушы заттар тізімі басқа ластаушы заттардың шығарындылары туралы мәліметтер береді, бірақ CO2 туралы емес. 2018 және 2019 жылдары станция 37 рет тоқтады.

Өрт

2013 жылдың 21 маусымында басқару тақтасында өрт шығып, үш агрегат тоқтап қалды. Бұл көп бірліктерді қамтитын төтенше жағдай Ұлттық электр нарығында "Бағалық оқиғаға" әкеп соқты, ал нарық операторы бұл оқиғаны өндірістік наразылық акциясының бір бөлігі ретінде хабарлады. Кейін полиция бұл оқиғаның саботаж актісі екенін жариялады.

Жабу туралы хабарлама

2021 жылғы 10 наурызда Yallourn W электр стансасының жабылу мерзімінің 2032 жылдан 2028 жылға дейін шешілгені хабарланды. Бұл шешімге электр энергиясының оптомдық бағасының төмендеуі және пайдалану шығындарының артуы себеп болды. 2026 жылға дейін 350 МВт сыйымдылықтағы батарея құрылысын аяқтау жоспарлануда.

Танымал мәдениет

1934 жылы Джесси Дикин Брукс Викторияның жүз жылдығына арналған Ұлттар шеруі үшін Тельма Томас жасаған костюм киді. Костюмде үш Мельбурн ғимараты, Мюррей Дарлинг өзені және суару жүйесі бейнеленген, ал бас киімі Яллоурн электр станциясының тарату мұнарасының үлгісімен жасалған. Бұл 2019-2020 жылдары Виктория мемлекеттік кітапханасында өткен «Барқыт, темір, күл» көрмесіне түрткі болды.