Марк Мангино: Американ футбол жаттықтырушысының өмірі мен мансабы

Кіріспе

Американдық футбол жаттықтырушысы (туған 1956)

Марк Томас Мангино (26 тамыз 1956 жылы туған) – бұрынғы американдық футбол жаттықтырушысы. 2002 жылдан 2009 жылға дейін Канзас университетінің бас жаттықтырушысы болды. 2007 жылы Мангино мектеп тарихындағы тұңғыш рет 12 жеңіске жеткізіп, Orange Bowl турнирінде жеңіске қол жеткізгені үшін бірнеше ұлттық жаттықтырушы сыйлығына ие болды. Бірақ екі маусымнан кейін ойыншыларға қатысты зәбір көрсеткені туралы айыптауларға байланысты Канзастағы жаттықтырушы лауазымынан кетті. Канзаста жұмыс істеген кезеңінде Мангино төрт турнирде жаттықтырды, нәтижесі 3–1 болды, ал жалғыз жеңіліс 2003 жылғы Tangerine Bowl турнирінде тіркелді. Сонымен қатар, Канзастағы сегіз маусымның бесеуінде «Джейхокс» командасы турнирге қатысуға лайық болды, ал бұрынғы отыз маусымда олар тек бес рет қана турнирге қатысқан. Канзаста бас жаттықтырушы болғанға дейін бірнеше көмекші жаттықтырушы қызметтерін атқарды, оның ішінде Канзас штатындағы сегіз маусымдық ең ұзақ қызметі жүгіру ойынын үйлестірушісі болып табылды.

Ерте өмір

Мангино Пенсильвания штатының Нью-Касл қаласында туып өскен. Орта мектепті бітіргеннен кейін, оған Янгстаун штатының футбол клубынан стипендия ұсынылды. Мангино Батыс Пенсильванияда жартылай кәсіби бейсболмен айналысып, жедел жәрдем фельдшеры болғанға дейін ойнады. 20 жасқа толған соң ол Янгстаун штатына оқуын аяқтау және диплом алу үшін қайта оралды.

Алғашқы позициялар

Мангино 1987 жылы Янгстаун мемлекеттік университетін бітірді, соңғы екі жылы сол кездегі бас жаттықтырушы Джим Трессельдің көмекшісі болып қызмет етті. Ол сонымен қатар Пенсильвания штатының Элвуд-Сити қаласындағы Линкольн орта мектебінде және Женева колледжінде жаттықтырды, ал 1991 жылы Канзас мемлекеттік университетіне көмекші жаттықтырушы болып жұмысқа қабылданды. 1999 жылғы маусымға дейін Мангино Канзас штатын тастап, Оклахома университетінде ассистенттік қызметке өтті. Ол онда 2000 жылғы ұлттық чемпионатта қолданыстағы ұлттық чемпион Флорида штатының «Семинолдерін» жеңген Оклахома командасының шабуыл үйлестірушісі болды. Осы маусымнан кейін ол елдегі үздік көмекші жаттықтырушыға берілетін Фрэнк Бройлс сыйлығымен марапатталды.

Канзас штаты

Мангино 2001 жылдың желтоқсан айында Канзастың бас футбол жаттықтырушысы болып тағайындалды. Оның келуіне дейінгі 6 маусымның ешқайсысында команда жеңіске жете алмады. 2003 жылы, екінші маусымында, Мангино «Джейхокс» командасын 2003 жылғы «Танжерин Боулға» (қазір «Кемпинг әлем кубогы» деп аталады) алып шықты. Бұл 1995 жылдан бері Канзас командасының алғашқы боул ойынына қатысуы болды. 2005 жылы, төртінші маусымында, команда тұрақты маусымды 6-5 есебімен аяқтады, Мангино басшылығымен алғашқы жеңіске жетті және «Форт-Уорт Боулға» қатысты, бұл үш маусым ішіндегі екінші боул ойыны болды. «Джейхокс» командасының жеңістерінің ішінде «Небрасканы» 40:15 есебімен жеңіп, 1969 жылдан бері жалғасқан «Корнхаскерс» командасына қарсы жеңіліс тізбегін үзді, бұл NCAA тарихындағы екінші ең ұзақ жеңіліс тізімі еді. Сол жылы Мангино ұлттық деңгейде 11-ші орын алған қорғаныс құрды (ойынға рұқсат етілген ярдтарға негізделген) және үшінші команданың All-American және Big 12 Конференциясының жылдың қорғаушы ойыншысы атанған «Ник Ридті» көрсетті. 2005 жылғы команда жалпы ұпай бойынша 6-шы орынға ие болды. 2007 жылы Мангино «Джейхокс» командасын мектеп тарихындағы ең сәтті маусымға жеткізді. «Джейхокс» 12-1 есебімен аяқтады және Big 12 North титулының иегері атанды, сонымен қатар екі ірі сауалнамада екінші орынға дейін көтерілді. Тек үшінші орындағы «Миссуриге» ұтылу ғана «Джейхокс» командасына Big 12 Чемпионат ойындарына қатысу мүмкіндігін бермеді. «Джейхокс» 2008 жылғы «Orange Bowl» турнирін жеңіп алды (олардың BCS турниріндегі алғашқы қатысуы және мектеп тарихындағы үшінші маңызды боул ойыны). 12 жеңіс – мектеп тарихындағы төртінші 10 жеңіске жеткен маусым. Мангиноның қорғанысы ұлттық деңгейде 12-ші орында, ал қорғанудағы ұпай саны бойынша 4-ші орында тұрды. Ал шабуылда «Джейхокс» ұпай жинауда екінші орынға шықты. «Айова штатының «Циклондарына» қарсы жеңістен кейін Мангино 1966 жылдан бері жеңіске жеткен алғашқы КU футбол жаттықтырушысы атанды. Мангиноның «Джейхокс» командасы 19 апта қатарынан AP және/немесе USA Today сауалнамаларында рейтингте болды (2007-08), мектеп тарихында алғаш рет 2 жыл ішінде 20 ойын жеңіп алды, соңғы 4 маусымның әрқайсысында үй стадионына келушілердің орташа саны бойынша рекорд орнатты (2004-08), 1996 жылдан бері ұлттық сауалнамаларда KU-ның алғашқы пайда болуын және мектептің ең жоғары рейтингін (#2 орын) көрсетті, мектеп тарихындағы ең жақсы 3 жалпы шабуыл маусымын, ең жақсы екі нәтижелі пастың маусымын және ең жақсы үш ұпай жинаған екі маусымын шығарды және үш боул ойынын жеңіп алды – олардың 102 жылдық футбол тарихында оған дейін жеңген боул ойындарының санымен тең. Мангиноның 50 жеңісі мектеп тарихындағы екінші ең көп жеңіс көрсеткіші. Сонымен қатар, ол – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Канзастан жеңіске жеткен жалғыз жаттықтырушы.

Mangino was hired as Kansas' head football coach in December 2001. The program had not posted a winning season in any of the 6 seasons prior to his arrival. In 2003, his second season at KU, Mangino led the Jayhawks to an appearance in the 2003 Tangerine Bowl (now known as the Camping World Bowl). This was the first bowl appearance for Kansas since 1995. In 2005, his fourth season at KU, the team finished the regular season 6–5, to post its first winning record under Mangino, and went on to the Fort Worth Bowl, its second bowl game in three seasons. Among the Jayhawks' wins was a 40–15 victory over Nebraska, breaking a losing streak against the Cornhuskers that had begun in 1969, which was the second longest such streak of consecutive losses in NCAA history. The same year Mangino also built a defense that ranked 11th nationally (based on yards allowed per game) and featured third team All American and Big 12 Conference Defensive Player of the Year linebacker Nick Reid. The 2005 team also ranked 6th nationally in total punts. In 2007, Mangino led the Jayhawks to arguably the greatest season in school history. The Jayhawks finished with a 12–1 record and a share of the Big 12 North title, rising as high as second in both major polls at one point. Only a loss to then third ranked Missouri cost the Jayhawks a berth in the Big 12 Championship Game. The Jayhawks won the 2008 Orange Bowl (their first ever BCS appearance, and only the third major bowl appearance in school history). The 12 wins are a school record for wins in a season; it was only the fourth 10 win season in school history. Mangino's defense was ranked 12th in the nation, and 4th in scoring defense. On the other side of the ball, the Jayhawks finished 2nd in scoring offense. Following the win against the Iowa State Cyclones, Mangino became the first KU football coach with a winning career record since Jack Mitchell in 1966. Mangino's Jayhawks spent 19 consecutive weeks ranked in the AP and/or USA Today polls (2007–08), won 20 games in a 2 year period for the first time in school history, set home attendance average records in each of the last 4 seasons (2004–2008), tallied KU's first appearance in national polls since 1996 and to the school’s highest ranking ever at #2, produced the top 3 total offense seasons in school history, the top two passing seasons and two of the top three scoring seasons and won three Bowl games—the same number they had won in their entire 102 year football history prior to his arrival. Mangino's 50 wins are the second most in school history. He is also the only coach since the end of World War II to leave Kansas with a winning record.

2007 жылғы жаттықтырушы

2007 жылы қол жеткізген жетістіктері үшін Мангино Ассошиэйтед Пресс, ESPN/ABC тарапынан 2007 жылғы Ұлттық жаттықтырушы деп танылды, сондай-ақ ол Вуди Хейс атындағы Ұлттық жаттықтырушы сыйлығының иегері атанды. Биг 12 жаттықтырушылары оны Биг 12 жылдың жаттықтырушысы деп таныды, ал Ассошиэйтед Пресс оны Биг 12 жылдың ко-жаттықтырушысы деп атады. Осы «Жыл жаттықтырушысы» сыйлықтарын жеңіп алғаннан кейін, ол елдегі ең үздік көмекші жаттықтырушы ретінде Франк Бройлс сыйлығын және барлық маңызды Ұлттық жаттықтырушы сыйлықтарын жеңіп алған тарихы бар жалғыз NCAA жаттықтырушысы болды.

Янгстаун штаты

2013 жылдың 1 наурызында Мангино өзі бітірген Янгстаун штаты университетіне команданың бас бапкерінің орынбасары және тар аяқтар жаттықтырушысы болып тағайындалды.

Айова штаты

2014 жылдың 6 қаңтарында Мангино Айова штаты командасының шабуылдық үйлестірушісі және тар аяқтар жаттықтырушысы лауазымына тағайындалды. Бапкерлік қызметінің алғашқы маусымында Мангино Лоренс қаласына оралып, 2009 жылғы маусымнан кейін отставкаға кеткен соң Канзас командасына қарсы тұңғыш рет ойын өткізді, бірақ «Циклондар» командасы 14–34 есебімен жеңіліске ұшырады. Бас бапкер Пол Роудспен шабуыл бағыты туралы пікір келіспеушіліктен кейін Мангино 2015 жылдың 26 қазанында лауазымынан босатылды. Мангино босатылғаннан кейін, Айова штаты бағдарламасына және Канзас штатынан алған жеңілісіне қатысты болған жағымсыз твит жариялады, оның ұлы Томми сол кезде Айова штатының қанатты шабуылшылар жаттықтырушысы болып жұмыс істеп тұрған болатын.

Линкольн орта мектебінің дау-дамайлары

Мангино Пенсильвания штатының Элвуд қаласындағы Линкольн орта мектебінің бас бапкері болған алғашқы маусымында 1–9 көрсеткішін көрсеткеннен кейін, ата-аналар тобы мектеп тақтасына шағымданып, оның "тілі мен адамдарға қатысты қатал мінез-құлқы" себепті жұмыстан босатылуын талап етті. Тақта Мангиноны жұмыстан босатпады, бірақ ол бір жылдан кейін мектепті тастап кетті және оқытушы ретінде жылды аяқтамады.

Орта мектеп төрешісінің оқиғасы

2002 жылдың 21 қыркүйегінде Мангино Лоуренс орта мектебі мен Олате-Ист командалары арасындағы футбол матчында, Мангиноның ұлы Томми ойнап тұрғанда төрешілер тобына айқайлады. Мангино Томмиге, Лоуренс орта мектебінің ойыншысына кешіккен соққы жасалғанын ойлап, төрешілер бұл жағдайды тіркемегеніне ашуланған. Ойыннан кейін Лоуренс орта мектебінің әкімшілігі Канзас орта мектебінің ережесін бұзғаны үшін Мангиноға қатысты құпия шара қолданды, бұл ереже жаттықтырушылардың, ойыншылардың және жанкүйерлердің ойын төрешілерін қорлауына тыйым салады.

2004 жылғы Канзас-Тексас ойыны

2004 жылы Мангино Техасқа қарсы өткен ойынның нәтижесіне әсер еткен күмәнді шабуылдаушы үндеуді тоқтату туралы шешімде әділетсіздік болғанын айтқандығы үшін 5000 доллар айыппұл төледі. Мангино ақшаның және "Big 12" конференциясына жолдама алу мүмкіндігінің төрешілерді Техасқа пайдалы шешім қабылдауға ықпал еткенін айтты. Ол және спорт директоры Лю Перкинс оқиғадан кейін бір күн өткен соң қоғам алдында кешірім сұрады.

NCAA жазалары мен сынақтан өту

2005 жылы Канзас университеті NCAA-ға футбол командасының студент-спортшылары тарапынан академиялық алаяқтық сияқты бес маңызды ереже бұзушылық жасалғанын өздігінен хабарлады. 2006 жылы осы маңызды бұзушылықтар, сондай-ақ басқа KU спорт бағдарламаларында орын алған деген күдік тудырған төрт басқа да бұзушылық, NCAA-ның жеңіл атлетика департаментін "институционалдық бақылаудың жетіспеушілігін" көрсеткені үшін айыптауына себеп болды. Бір аспирант-ассистенттің колледждерден келіп түскен болашақ студенттердің хат арқылы оқылатын кейбір курстарына жауаптар бергені анықталды. Соның салдарынан футбол бағдарламасы екі жылға колледждерден ауысып келген ойыншыларды қабылдау мүмкіндігінен айырылды; сонымен қатар бағдарлама 2007 және 2008 жылдары әрқайсысы үшін екі стипендиядан бас тартыуға мәжбүр болды.

Реймонд Пендлтон оқиғасы

2007 жылғы маусымның алғашқы ойынында Канзас университеті Орталық Мичиган университетін жеңген кезде, КУ-дың Раймонд Пендлтон CMU-дың допты ұзаққа лақтыруын 77 ярдқа қайтарып, тачдаун жасады; бірақ ол эндзонаға жақындағанда, оған драматикалық түрде секіру үшін жылдамдығын азайтты. Төрешілер "шамадан тыс тойлау" үшін жаза белгісін көрсетті және «спорттық емес мінез-құлық» үшін «Джейхокс» командасына 15 ярдтық айыппұл салды, бұл KU-ны өз эндзонасына 15 ярдқа жақын тұрып тепкілеуге мәжбүр етті. Пендлтон алаңға оралғанда, ашуланған Мангино оны жаққа алып, дөрекі тілмен сөккен. Оқиға бейнеге түсіріліп, Топека мен Канзас-Сити аймақтарындағы жергілікті телеарналар арқылы таратылды, содан кейін YouTube-қа жүктелгеннен кейін одан да көп көрерменге жетті.

Ішкі тергеулер

2009 жылдың қараша айында Мангиноның ойыншыларына қатысты үнемі қайталап тұратын, күдік тудыратын жаман мінез-құлқы Канзас университетінің спорт бөлімі тарапынан ішкі тергеуге алынды. Хабарға сәйкес, Мангино Аристо Райтті ұстап алып, оған айқай шағып, Колорадоға қарсы ойынға шығар алдында кеудесіне тығып жібергеннен кейін жағдай шиеленістің шегіне жетті. 2007 жылы жеке тергеу жүргізілді, ол Мангиноның кампуста бірнеше рет тұраққа қою ережесін бұзуымен және сол ережелерді сақтаған кампус қызметкерлеріне қатысты сөздік шабуылдарымен және жағымсыз мінез-құлқымен байланысты болды. 2009 жылы "Джейхокс" командасының көрсеткіштері күрт төмендеп, 5–7 есебіне жетті. Ұзақ келіссөздерден кейін университет пен Мангиноның адвокаттары 2009 жылдың желтоқсан айында оның тыныш отставкаға келуіне жеткілікті сомада өтемақы төлеу туралы келісімге келді. Мангино кеткеннен кейін Канзас 13 жыл өткен соң, 2022 жылғы маусымға дейін бір маусымда үш ойыннан артық жеңе алмады.

Жеке өмір

Мангино әйелімен бірге Пенсильвания штатының Нью-Касл қаласында тұрады. Оның әйеліне 2011 жылы сүт безі қатерлі ісігі диагнозы қойылған. Мангино 2012 және 2013 жылдар аралығында 125 фунттан астам салмақтан айырылды.