Кіріспе

CDC 3000 сериясы ("отыз алты жүз" немесе "отыз бір жүз") – Control Data Corporation (CDC) компаниясының негізгі компьютерлер отбасы. Алғашқы мүшесі, CDC 3600, 1963 жылы ұсынылған 48 биттік жүйе болды. Сол негізгі конструкция 1964 жылы CDC 3400 моделінің жасалуына, содан кейін 1964 және 1965 жылдар аралығында 24 биттік CDC 3300, 3200 және 3100 модельдерінің ұсынылуына әкелді. 3000 сериясы бұрынғы CDC 1604 және CDC 924 жүйелерін ығыстырды. Бұл модельдер қатары үлкен сәттілікке ие болды және 1960 жылдары CDC компаниясының табыс көзіне айналды. 714 кГц (1.4 мкс цикл) | 1.536 мегабайт (262144 x 48 бит) көлемінде өндірілген CDC 3600 алғаш рет 1963 жылдың маусым айында жеткізілді. CDC 3400 және CDC 3800 модельдерінің алғашқы партиялары 1965 жылдың желтоқсан айында жеткізілді. Бұл машиналар ғылыми есептеулерге арналған, және CDC 1604 машиналарын пайдаланушылар үшін жаңарту мүмкіндігін ұсынды. Дегенмен, CDC 6600 1964 жылдың желтоқсан айында ұсынылып, 1965 жылы жеткізілген 60 биттік CDC 6000 сериясының пайда болуымен бұл модельдер көлеңкеде қалды. Кейбір жоғары деңгейдегі компьютерлік зертханалар 6600 машинасының жеткізілуін күтіп тұрғанда, уақытша шешім ретінде осы машиналарды сатып алды. (CDC 6600 машинасының құрастыру тілінің сол тілмен үйлесімді болатынын мәлімдеді.)

Төменгі 3000 сериясы

Төменгі 3000 сериясы 24 биттік сөз өлшемін қолданады. Олар ертерек шыққан CDC 924 машинасының негізінде жасалған, ол (48 биттік) CDC 1604 машинасының 24 биттік нұсқасы еді. Алғашқы төменгі 3000 сериясынан шығарылған машинасы – CDC 3200 (1964 жылдың мамыры), одан кейін кішігірім CDC 3100 машинасы шықты, және ол FORTRAN мен COBOL компиляторларын қамтыды. Оның консолі осылай көрінетін.

Нұсқаулар жинағы

3000-серияның жоғарғы нұсқама жиынтығы көбінесе 24 биттік нұсқаулардан (бір сөзге екіден жиналған) құралған, бірақ сонымен қатар 48 биттік нұсқаулар да болған. Төменгі 3000 жоғары 3000 жүйелеріндегі мүмкіндіктердің 24 биттік жиынтығының негізінде жасалған. Сондықтан барлық 3000 жүйесінде орындалатын бағдарламаларды жазу мүмкін. Бұл жүйелер бұрынғы 1604 және 924 нұсқама жиынтықтарына негізделгендіктен, кері үйлесімділік де сақталады. Дегенмен, жүйелер орналасу және ЖӨБ нұсқаулары сияқты салаларда бір-бірінен өзгешеленеді.

Жады

3000 сериялы компьютерлердің бәрі магниттік ядролық жадты қолданады. CDC 3500 машинасы CDC 6000 / Cyber 70 сериялы компьютерлерде пайдаланылған сол ядролық жад модульдерін пайдаланады.

Сәулет

Төменгі 3000 процессоры 24 биттік архитектураны қолданады: нұсқаулар 24 бит ұзындығында, А және Q екі операнд регистрі сияқты. 15 биттік төрт индекстік регистр бар, B0-ден B3-ге дейін, бірақ B0 әрқашан нөлге тең (оқығанда нөл; жазулар мәнге әсер етпейді). Статус (белгілер немесе жағдай коды) тіркелімі жоқ. 32 768 сөз көлеміндегі негізгі жад, әр сөзге 24 бит, тікелей адрестеуге болады, және бірнеше жад банктерін қосуға болады. Екі немесе үш жад банкінің конфигурациясы ең көп таралған. Әрбір нұсқаулықта алты бит опкод, бір бит жанама адрестеу қолданылғандығын, екі бит индекстік регистр адресін және он бес бит адресті анықтайды. Арифметикалық операциялар бірліктердің толықтырғышын пайдаланады, сондықтан нөлдің екі түрі бар: оң нөл және теріс нөл. А және Q регистрлері белгілі бір арифметикалық нұсқаулар үшін біріктірілген 48 биттік регистр ретінде жұмыс істей алады. E регистрі 48 биттік. 3600 процессоры секундына шамамен бір миллион нұсқауды орындай алады (1 МИПС), бұл оған 1965 жылы суперкомпьютер мәртебесін берді. FORTRAN, COBOL және ALGOL қолжетімді болды. Жиынтық тілі COMPASS деп аталды. Бұл CDC компаниясынан алынды. Массачусетс Амхерст университетінде жоғарғы 3000 сериялы компьютерлер үшін APL жүйесі әзірленді. Бұл жүйе жоғарғы 3000 сериясын пайдаланушылардың барлығына қолжетімді болды.

Океания

Австралияда көптеген CDC 3000 сериялы машиналар болды. CSIRO 1964 жылы Канберрада 3600 машинасын орнатты, ал Мельбурн, Сидней және, мүмкін, Брисбен мен Аделаидада 3200 спутниктік машиналары болды. Халық санағы және статистика бюросы Канберрада 3600, 3300 және 3500 машиналарына ие болды, ал алты штаттың әрқайсысында 3200 машинасы болды, олардың бірнешеуі 1970 жылға қарай 3300-ге жаңартылды. Монаш университеті 1964 жылы 3200 машинасын алды. Қорғаныс сигналдары дирекциясының кем дегенде біреуі болды. BHP компаниясы Ньюкасл мен Порт Кембладагы дерек орталықтарында екі 3300 машинасына ие болды. Олар 1977 жылы 3500 машиналарымен ауыстырылды және 1980-жылдардың ортасына дейін пайдалануда болды.