Шри-Ланкалық құқық қорғаушы Сунила Абейсекераның өмірі мен қызметі

Кіріспе

Сюнила Абейсекера (4 қыркүйек 1952 – 9 қыркүйек 2013) – шри-ланкалық адам құқықтарын қорғаушы. Ол Шри-Ланкада және Оңтүстік Азия аймағында әйелдер құқықтары үшін белсенді және ғалым ретінде ондаған жылдар бойы жұмыс істеді. Әнші мамандығынан бас тартып, Абейсекера қысқа мерзімге "Жанаты Вимукти Перамуна" қозғалысына қосылып, 1984 жылы "Әйелдер мен БАҚ" ұжымын құрды. INFORM адам құқықтарын құжаттау орталығының жетекшісі ретінде, ол азаматтық соғыстағы барлық тараптардың адам құқықтарын бұзуын қадағалады. 1999 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары сыйлығымен, ал 2013 жылы Диди Нармала Дешпанде Оңтүстік Азия бейбітшілік және әділдік сыйлығымен марапатталды.

Ерте өмір

Сюнила 1952 жылғы 4 қыркүйекте Турин мен Шри-Ланканың мемлекеттік қызметкері және азаматтық қоғамның белгілі бір тұлғасы Чарльз Абейсекера отбасында дүниеге келді. Ол алғаш рет 1970 жылдары Азаматтық құқық қозғалысының (CRM) мүшесі ретінде саясатқа қатысты, бұл қозғалыс 1971 жылғы "Жаннатха Вимукти Пермуна" (JVP) жастар көтерілісіне қатысқан саяси тұтқындар үшін күресті. 1978 жылы ол қысқа мерзімге JVP-ге қосылып, олардың "Red Power" газетін редакциялады, бірақ 1980 жылы келіспеушіліктер туындаған соң оны тастап кетті. Сунила саяси қызметін JVP-нің әйелдер бөлімі "Социалистік әйелдер фронты" арқылы бастады.

Кино және театрдағы еңбектері

Сюниланың өмірінің басында театр, кино, ән және өнерге деген сүйіспеншілігі оянды. Сюнила сонымен қатар мәдени сыншы болды және жергілікті және халықаралық фильмдерге сын-пікірлер жариялады, оның ішінде Cinesith, 14 Prakashanayata Avakashayak, Chitrapata сияқты кино журналдарында. Ол Сингала киносы туралы ең ұзақ уақыт жарияланған феминистік фильмді шолу бағанын жазды; «Біздің көздерімізбен» (Ape Esin) деген тақырыптағы бағананы Вишваприя псевдонімімен Сингала тіліндегі «Ея» журналында жариялады, бұл журналды Әйелдер мен Медиа ұжымы шығарды. Ол 2009 және 2010 жылдар аралығында Әлеуметтік зерттеулер институтының қолдауымен «Қауіптегі ғалым» бағдарламасы аясында елден шеттесті. 1990 жылдары ол «Азат және әділ сайлау қозғалысы» атқару комитетіне қатысып, Шри-Ланкадағы нәсілдер аралық әділдік және теңдік қозғалысының президенті болды. 1992 жылдан бастап ол әйелдердің адам құқықтары жөніндегі жаһандық науқанмен жұмыс істеді және 1993 жылы Венада өткен адам құқықтары жөніндегі әлемдік конференцияға және 1995 жылы Пекинде өткен әйелдер жөніндегі төртінші әлемдік конференцияға қатысты. Оның белсенділігі 2000-ші жылдары да жалғасты, ол әйелдердің адам құқықтарын қорғаушылардың халықаралық коалициясын құруда маңызды рөл атқарды. 2002 жылы Абейсекера 2002 жылғы Гуджарат қақтығысында құрбан болған мұсылман әйелдеріне әділдік іздеу жөніндегі феминистік халықаралық бастамаға қосылды. 2004 жылы Үнді мұхитында болған жер сілкінісі мен цунамиден кейін әйелдердің қажеттіліктерін қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарды. Әбекейкера сондай-ақ әйелдердің адам құқықтары үшін шұғыл іс-қимыл қорының төрағасы болды. Белсенділігімен қатар, Әбекейкера танымал феминист ғалым болды. Ол әйелдердің адам құқықтары мәселесін халықаралық адам құқықтары жүйесіне енгізуге баса назар аударды. Әйелдердің саяси қатысуы және әйелдерге қарсы зорлық-зомбылықты тоқтату оның жұмысының екі маңызды бағыты болды. Ол сондай-ақ мәдениет қайырмандарымен және мәдени топтармен жұмыс істеп, БАҚ және өнер арқылы өзін-өзі білдірудің жаңа тәсілдерін дамытуға және құруға көмектесті, соның ішінде сындық мәдени теория бойынша жұмыстар жасады. С. Абейсекераның жұмысының негізгі тақырыптары: әйелдердің адам құқықтарын түсінудегі теңдік және кемсітушілікке жол бермеу мәселелері, сондай-ақ әйелдерге тең қарауды қолдау; феминистік тұрғыдан ұлттық мемлекетті және жақсы басқару принциптерін қайта қарастыру мәселелері; өнер мен мәдениетте әйелдердің бейнеленуі мәселелері; және феминистік киносын. Абейсекера лесбиянка және алты баланың асырап алған жалғыз анасы болды, олар елден қашуға мәжбүр болған тамил достарынан алынған. Ол 2013 жылдың 9 қыркүйегінде 61 жасында рактан қайтыс болды. Оның қоштасу рәсіміне мыңдаған адам қатысты. 2007 жылы Human Rights Watch оның еңбегін «Global Human Rights Defender Award» сыйлығымен марапаттады. 2013 жылы оған алғашқы Диди Нармала Дешпанде Оңтүстік Азия бейбітшілік және әділдік сыйлығы табысталды.

Sunila developed a love for theater, film, song and art early in life. Sunila was also a cultural critic, and published reviews of local and international films, including in cinema journals such as Cinesith, 14 Prakashanayata Avakashayak, Chitrapata. She penned the longest running feminist film review column on Sinhala cinema; a column titled ‘Ape Esin’ through our eyes) under the pen name Vishwapriya, in the Sinhala language magazine Eya published by Women and Media Collective. She went back into exile between 2009 and 2010, supported by the Institute for Social Studies as part of their "Scholar At Risk". In the 1990s, she participated in the executive committee of the Movement for Free and Fair Elections and became president of the Movement for Interracial Justice and Equality in Sri Lanka. From 1992 onwards, she worked with the Global Campaign for Women's Human Rights and attended the World Conference on Human Rights in Vienna (1993) and Fourth World Conference on Women in Beijing (1995). Her activism continued in the 2000s, when she formed an important role in setting up the international coalition of women human rights defenders. In 2002, Abeysekera joined the feminist International Initiative on Justice for Muslim women who were victims during the 2002 Gujarat riots. She played an important role in ensuring that women's needs were addressed in the aftermath of the 2004 Indian Ocean earthquake and tsunami. Abeysekera also served as chair of the Urgent Action Fund for Women's Human Rights. Alongside her activism, Abeysekera was a noted feminist scholar. She focused on the issue of mainstreaming women's human rights concerns within the international human rights system. The political participation of women and ending violence against women were two key areas of her work. She also worked with cultural workers and cultural groups to develop and create new ways of expressing themselves through the media and the arts, including work on critical cultural theory. The major themes of Sunila Abeysekera's work include issues of equality and non discrimination in understanding women's human rights and in promoting equal treatment for women; problems of re conceptualising the nation state and principles of good governance from a feminist perspective; problems of representation of women in art and culture; and feminist film criticism. Abeysekera was a lesbian and single mother of six children, who she adopted from Tamil friends forced to flee the country. She died from cancer at the age of 61 on September 9, 2013. Her funeral was attended by thousands of people. Human Rights Watch recognised her work with a Global Human Rights Defender Award in 2007. In 2013, she was given the inaugural Didi Nirmala Deshpande South Asian Peace and Justice Award.