Кіріспе

15 қабатты ерте көкжиек (Торонтодағы алғашқысы), 1906 жылы Торонто, Онтариода аяқталған.

«Trader's Bank Building» ғимараты – 15 қабатты, ерте көкжиек (Торонтодағы алғашқысы), 1906 жылы Канаданың Онтарио штатындағы Торонто қаласындағы 67 Йонге көшесінде аяқталған. Ғимаратты Каррер мен Гастингс жобалаған, құрылысы 1905 жылы басталған. 1911 жылы «Royal Liver Building» салынып біткенге дейін ол Британ Достастығындағы ең биік ғимарат болды. Бүгінде ол Канадада ХХ ғасыр басында сақталған көкжиектердің санатындағы сирек мысалдардың бірі.

Тарих

Ғимарат екі миллион кірпіш және 1700 тонна болат арқалықтан (миллиондаған тігістермен қысылған ауа арқылы біріктірілген) құрастырылды; іргетасы біткен соң, аптасына шамамен бір қабаттан тұрғызылды. Темір қаңқасының арқасында ғимарат өртке төзімді болу үшін жобаланған. Өрт жағдайында өрт сөндіру есіктері лифттер мен баспалдақтарды жабып, арт жағында екі үлкен өрттен шығу жолы болды. Вакуумдық жүйедегі бу жылыту арқылы ішкі кеңістікті жылытты. Электр шамдары барлық қабаттарда орнатылды, ал телефон кабельдері әр қабатта орналасқан – бұл мүмкіндіктер мақтан тұтатын жайттар еді. Газет бетінде сипатталғанда, ғимаратта көшеден 200 фут биіктікте ту тіккен бағана және 187 футқа дейін көтерілетін төрт жоғары жылдамдықты лифт болатыны айтылды. Ол 1500 адамға арналған деп жоспарланған. Сыртқы жағы тас, кірпіш және терракоттадан (Перт-Амбойдан алынған және төменгі үш қабатта қолданылған) әктаспен қапталған. Қабаттар канадалық портланд цементінен жасалған. Ағаш тек терезелерде, есіктерде және жақтауларда қолданылды. Шатырда серуендеуге арналған алаң болуы керек еді, бірақ иесі оның жұртшылыққа ашылатынына көз жеткізбеді. Ғимарат жалға беру шарттары бойынша инновациялық болды. Бұл Нью-Йорк жүйесі бойынша шаршы футпен жалға беруді енгізген алғашқы ірі Торонто ғимараты еді. Құрылыс 1906 жылдың желтоқсан айының басында аяқталды, ал банк көп ұзамай жаңа кеңсесіне көшіп кірді. Саудагерлер банкі Торонтода, Онтарионың ауылдық аймақтарында мықты тамырларымен құрылды; кейіннен ол Канада Корольдік банкінің бөлігіне айналды, 1912 жылы RBC Саудагерлер банкін сатып алды. Ғимараттың биіктігі сол кезде көп дау тудырды. Қаланың көптеген зиялылары мен сәулетшілері көк үйлердің салынуына алаңдаушылық білдірді. Олар мүліктің құнын арттырып, көшелерді көлеңкелеп, ауруды тудыратын "миазманы" құлыпқа тікейді деп қорқады, ол әлі де халықтың санасында жасырынып жатқан. "Globe" газеті шағымданып жазды: "Келесі он-он бес жылда қаланың негізгі сауда көшелері Колорадо каньонына ұқсап кетеді". Көк үйлер тақырыбына арналған басқа да редакциялық мақалалар Торонтоны Нью-Йоркпен салыстырды: бірақ егер көк үйлер салу әдетіне айналса, барлық белгілері сондай болса, Йонге көшесінің төменгі жағы мен Кинг көшесінің орталық бөлігі Нью-Йорктің қаржы орталығындағыдай, күн сәулесіз каньонға айналады. Биік ғимарат Йонге және Колборн көшелеріндегі желдің әдеттегі бағыттарын өзгертті. 1909 жылдың көктемінде қалалық каньон эффектісінен туындаған желдің белгілері байқалды. 1907 жылдың қараша айында қалалық сәулетші бұл үрдісті бастамайтынына уәде берді: ғимараттың өзінен де биік болатын 200 фут (61 м) биіктік шегі қатаң сақталады. Бірақ шындығында, қалалық кеңес көбінесе қала орталығында биіктік шектеулерінен бас тартуға көндірілді, ал Саудагерлер банкі көп ұзамай одан да биік ғимараттармен басып өтілді.

Мұраны қорғау

Мүлік 1976 жылдан бері Онтарио мұра туралы заңының IV бөлігіне сәйкес белгіленген. Қалалық әкімдік бұл ғимараттың алғаш Трейдерс Банкі ғимараты, кейін Монреаль Траст деп аталғанын хабарлайды. Ол 1905-06 жылдары Каррере & Гастингс компаниясы Ф. С. Бейкермен бірлесіп жобалаған. Кейін 6-8 Колборн көшесі деп аталған мүліктің бір бөлігі 1999 жылы архитектуралық құндылығы болмағандықтан, белгіленген мүліктен алынып тасталды. Белгілемеде былай делінген: "Монреаль Траст ғимараты, бастапқыда Трейдерс Банкі ғимараты, Йонге көшесі, 61-67 нөмірлер, 4 Колборн көшесі (NE), 1905 жылы Каррере & Гастингс; Ф. С. Бейкер, серіктес, француздық әдемі өнер классицизмінің көрнекті мысалы ретінде, Нью-Йорктің өте маңызды сәулет фирмасы болып архитектуралық негізде белгіленген. Ғимарат аяқталған кезде Британ империясындағы ең биік ғимарат болды (Торонтодағы алғашқы көкжиек) және ол әлі күнге дейін Йонге көшесінің көше көрінісінде маңызды рөл атқарады."