Кіріспе

Британдық музыкант (туған жылы 1986)

Александр Дэвид Тернер (6 қаңтар 1986 жылы туған) – ағылшын музыканты. Ол Arctic Monkeys рок-тобының фронтмені, жетекші әншісі және ән жазушысы. Тернер реалистік тұрмыстық суреттемелерден сюрреалистік сөз ойындарына дейінгі лирикасымен танымал, ол музыка сыншылары мен тыңдармандар тарапынан жоғары бағаланды. Тернердің студиялық альбомдарының біреуін қоспағанда, барлығы Ұлыбритания альбомдар тізілімінің төбесінде болды. Ол жеті рет «Брит» сыйлығын, «Айвор Новелло» сыйлығын және «Меркурий» сыйлығын, сондай-ақ тағы да басқа марапаттарды жеңіп алды. Тернер 15 жасында үш досымен 2002 жылы Arctic Monkeys тобын құрды. Олардың тұңғыш альбомы «Whatever People Say I Am, That's What I'm Not» (2006) британдық тарихындағы ең жылдам сатылған тұңғыш альбом атанды, ал топтың бесінші студиялық альбомы «AM» (2013) «Rolling Stone» журналының «Барлық уақыттың 500 үздік альбомы» және басқа да тізімдерге енді. Топ шөлдік рок, инди-поп, R&B және лаунж музыкасымен тәжірибе жасады. 2007 жылы Майлз Кейнмен бірлесіп The Last Shadow Puppets тобын құрды, олар екі оркестрлік поп-альбом шығарды: «The Age of the Understatement» (2008) және «Everything You've Come to Expect» (2016). Тернер «Submarine» (2010) көркем фильміне акустикалық саундтрек жазды, ол оның жеке дебюттік кеңейтілген ойнату тізімі (EP) ретінде де танылды. Ол Александра Савиордың «Belladonna of Sadness» (2017) тұңғыш альбомын бірлесіп жазып, продюсерлік етті.

Ерте өмір

Александр Дэвид Тернер 1986 жылғы 6 қаңтарда Шеффилд қаласында орта мектеп мұғалімдері Пеннидің (қызметтік аты Друс) жалғыз баласы ретінде дүниеге келді. Ол Шеффилдтің Хай Грин елді мекенінде өсті. Ол ата-анасының «мүлдем әртүрлі ортадан» екенін айтты; анасы, Букингемширдегі Амершам қаласынан, неміс тілін оқытқан және «тілге құмар» болған. Әкесі – Шеффилдтік, Тернердің ата-анасы екеуі де музыканы жақсы көретін, ал оның алғашқы музыкалық естеліктері The Beatles және The Beach Boys тобына байланысты. Көлікпен саяхат кезінде анасы Led Zeppelin, Дэвид Боуидің музыкасын қояр еді. Әкесі джаз және свинг музыкасының, әсіресе Фрэнк Синатраның жанкүйері болды, және ол үлкен ансамбльдерде саксофон, труба және фортепианода ойнаған. Тернердің өзі әкесінен үй клавиатурасында бірнеше гаммаларды үйреніп, сегіз жасқа дейін фортепиано сабақтарын алды. Бес жасынан бастап Тернер көршісі Мэтт Хелдерспен бірге өсті; олар бастауыш мектепте, орта мектепте және колледжде бірге оқыды. Бастауыш мектептің бітіру салтанатында Тернер мен Хелдерс басқа достарымен бірге Oasis тобының «Morning Glory» әнін пантомима арқылы орындады. Хелдерс Лиам Галлахердің рөлін сомдады, ал Тернер бас-гитарада ойнағандай болды, аспап ретінде теннис ракеткасын пайдаланды. Олар Энди Николсонмен орта мектепте танысты, және үш дос Dr. Dre, Wu-Tang Clan сияқты хип-хоп әртістерін ұнататынынан бірікті. Әкесі Тернер 15 жасқа келгенде оған мектеп гитарасын «бірнеше аккордтарды» үйрену үшін берді.

Тернер 1997 жылдан 2002 жылға дейін Стоксбридж орта мектебінде білім алды. Бұрынғы мұғалімі Марк Коулман оны «жарық» және «көпке таныс» студент ретінде сипаттады, ол музыкадан гөрі спортта жақсы нәтижелер көрсетті. Оның ағылшын тілі мен драма пәнінің мұғалімі Саймон Бейкер оны «өте тартымды» және «сәл ерекше» ақылды оқушы ретінде еске алды. Үйде кітаптар болғанымен, Тернер үнемі оқымайтын және өзінің жазғандарын басқалармен бөлісуге ұялатын. Дегенмен, оған ағылшын тілі сабақтары ұнады. Тернер 2002 жылдан 2004 жылға дейін Барнсли колледжінде оқыды. «Математикадан қашып құтылу» мүмкіндігін пайдаланып, ол университетке түсу үшін қажетті «маңызды» пәндерді көп таңдамады.

Алғашқы жылдары және құрылуы

15 жасында Тернердің демалыс күндері қыздармен және достарымен бірге сидр ішумен өтті. Мектептегі досы Джо Карналл Тернердің әлеуметтік ортада "әрқашан тыныш" болғанын айтады. Достары топтар құрып, тікелей эфирде ойнай бастағаннан кейін, Тернер, Хелдерс және Николсон 2002 жылдың ортасында Arctic Monkeys тобын құруға шешім қабылдады. Николсонның сөзіне қарағанда, Тернердің үйде музыкалық аспаптары болған және әкесі музыка мұғалімі болғандықтан, музыканың негіздерін жақсы білген. Хелдерс барабандық аспап жинағын сатып алды, ал Тернер Николсонға бас-гитара үйренуді ұсынды және басқа мектепке баратын көршісі Джейми Кукты гитарада ойнауға шақырды. Хелдерс Тернерді өлең жазуға ең лайықты кандидат деп есептеді – "Оның сөздерге құштарлығы бар екенін білдім" – және ол біртіндеп әндерін топтастарымен бөлісе бастады. Тірі концертке дейін топ бір жыл бойы Тернердің гаражында репетиция жасады. Концерттік бағдарламаның бір бөлігі жазылған, онда төрт авторлық ән мен The Beatles, The White Stripes, The Undertones және The Datsuns топтарының әндерінен төрт кавер нұсқасы болды. 2003 жылдың жазында Тернер Йорк және Ливерпульде жеті концертте фанк-тобы Judan Suki үшін ритм-гитарист ретінде өнер көрсетті, бұл топтың жетекші вокалисі Джон МакКлурмен автобуста танысқаннан кейін болды. Сол тамызда, Шеффилдтегі 2fly студиясында Judan Suki тобымен демо жазба жасаған кезде, Тернер Алан Смиттен Arctic Monkeys тобының демосын жазуға рұқсат сұрады. Смит келісіп, "олардың әлдебір ерекшелігі бар екенін ойлады. Мен Алексті алғашқы жазбада американдық акцентпен ән салғаны үшін сөктім". Смит арқылы танысқандардың нәтижесінде топқа менеджерлер – Джефф Баррадейл мен Ян МакЭндрю қосылды. Олар 2003 және 2004 жылдары Смит пен Arctic Monkeys тобына көптеген үш әндік демо жазбаларын жасауға қаржы жұмсады. Смит еске алады, Тернер студиялық сеанстар кезінде тыныш және байқағыш болды: "Студияға кім болса да, ол бірдеңе айтудан бұрын отырып, оларды тыңдайтын". Баррадейл топты Шотландия, Мидлендс және Англияның солтүстігіндегі концерт алаңдарымен таныстырып, олардың концерттік топ ретіндегі беделін қалыптастырды. Жастар "Beneath the Boardwalk" демо-жинағын онлайн режимінде бөлісе бастады. 2004 жылдың ортасында колледжді бітіргеннен кейін Тернер бір жылға тоқтап, барлық күшін топқа жұмсады. Ол Шеффилдтегі The Boardwalk музыкалық клубында бармен болып жұмыс істеді. Ол жерде ол музыкант Ричард Хоули және ақын Джон Купер Кларк сияқты белгілі тұлғалармен танысты. 2004 жылдың соңында Arctic Monkeys тобының тыңдаушылары олардың әндерін орындағанда бірге айта бастады, ал "I Bet You Look Good on The Dancefloor" (бұрын Bet You Look Good on The Dancefloor деп аталған, өйткені ол кезде Beneath the Boardwalk нұсқасы болды) әні BBC Radio 1 арнасында Зейн Лоудан ойнатылды.

Ұлттық атаққа көтерілу

Арктикалық маймылдар 2005 жылдың басында еліміздің назарына түсті. Олар алғаш рет сәуір айында ұлттық газетте есімдері тілінген, Daily Star газетінің тілшісі оларды «биылғы жылдың ең қызықты тобы» деп сипаттады. Мамыр айында «Fake Tales of San Francisco» синглі бар EP шығарды да, көп ұзамай бүкіл ел бойынша алғашқы гастрольдік сапарына шықты. Маусым айында сауда-саттық күресінің қалың бұлтында Arctic Monkeys Domino Recording Company тәуелсіз лейблімен келісім шарт жасасты. Джеймс Форд пен Майк Кроссимен алғашқы жұмыстардан кейін, олар Линкольнширдің ауылдық аймағында продюсер Джим Эббиспен бірге альбом жазды. Arctic Monkeys тобының тұңғыш альбомы «Whatever People Say I Am, That's What I'm Not» 2006 жылдың қаңтар айында жарық көрді және Ұлыбританиялық альбомдар тізімінде бірінші орынға шықты. Тернердің Шеффилдтегі жастардың түнгі өмірін суреттейтін өлеңдері жоғары бағаланды. The New York Times газетінен Келефа Саннех былай деп жазды: «Тернердің өлеңдерін күтуге және оларды жаттауға тұрарлық. Оның солтүстік Англия жастарының мәдениетін романтизацияламай немесе оларға немқұрайлы қарамай бейнелеу қабілеті таң қалдырады». Музыкалық жағынан, The Guardian газетінен Алексис Петридис альбомның соңғы бес жылдағы гитаралық топтардың ықпалында болғанын атап өтті. Бұл британдық музыка тарихында ең жылдам сатылған тұңғыш альбом болды және мәдени құбылысқа айналды. Тернер британдық баспасөздерде «бір буынның дауысы» деп мақталып, олардың мақтанышын жоққа шығарды. Кук олардың мақсаты «The Clash сияқты өсу» екенін айтты. Олардың бастапқы кезеңі өте қарапайым, панк-рок стилінде болды. Содан кейін олар дамып, көптеген бағыттарға бұрылды. Біз де осыны қалаймыз. Альбом шыққаннан кейін екі ай өткен соң, Тернер Шеффилдтен шабыт алған әндер жазу «жабық кітапқа» айналғанын мәлімдеді: «Біз алға жылжып, басқа нәрселер туралы ойлаймыз». Көп жылдар өткен соң Тернер сол кездегі назардың өзін «біршама қорқынышқа немесе күйбеңге» бітіргенін айтты: «Біз көптеген адамдарды сыртқа шығардық, тек біршама бақылауды сақтауға тырыстық». Топ көптеген жарнамалық мүмкіндіктерді қабылдамады және жаңа материалды тез шығарды – сәуір айында бес тректен тұратын «Who the Fuck Are Arctic Monkeys?» EP-і, ал тамыз айында «Leave Before the Lights Come On» жеке синглі жарық көрді. Сол жазда топ «шаршағандықтан» гастрольдік үзіліс жасаған Николсонды балалық шақтағы тағы бір досы Ник О’Мэллимен ауыстыру туралы шешім қабылдады. Николсонға топ отырысында хабарланды, онда «Ал сөйледі». Тернер мен Николсон екі жыл бойы сөйлеспеді, бірақ кейіннен достығын қалпына келтірді. Arctic Monkeys тобының екінші альбомы «Favourite Worst Nightmare» 2007 жылдың сәуірінде, дебютінен бір жылдан кейін жарық көрді. Оны Лондонда Майк Кросси мен Джеймс Форд өндірді. 2020 жылға қарай Форд Тернердің барлық келесі жобаларын өндірді. Әннің мәтіні атақ-даңқ, махаббат және қайғы-қасірет туралы. Тернердің сол кездегі әйелі Йоханна Беннетт «Fluorescent Adolescent» әнінің авторы ретінде көрсетілді. Pitchfork журналынан Марк Хоган атаққа қатысты әндерге қызығушылық танытпағанмен, альбомда Тернердің «көрнекті бейнелеуге арналған әдеттегі сыйы» көрсетілгенін және «жаңа эмоционалдық тереңдік» зерттелгенін айтты. Альбом коммерциялық сәттілікке жетіп, Ұлыбританияда бірінші орынға ие болды, ал Arctic Monkeys 2007 жылдың жазында Гластонбери фестивалінде бас орындаушы болды. Сол жылы Тернер басқа суретшілермен де жұмыс істей бастады. Ол рэпер Диззи Раскалмен Arctic Monkeys тобының «Temptation» B-жағында жұмыс істеді, оның нұсқасы Раскалдың «Maths and English» альбомында да болды. Ол Reverend and The Makers тобының тұңғыш альбомындағы үш әнді жазды «The State Of Things», қысқа уақыт бойы Шеффилдтегі пәтерде фронтмен Джон МакКлюрмен бірге болғаннан кейін. Шеффилдтің тағы бір әншісі Ричард Хоули «Арктикалық маймылдардың» «Bad Woman» B-жағында өнер көрсетті және Ричард Айоаде режиссерлік еткен концерттік фильмнің бөлігі ретінде Манчестер Аполлода топпен бірге өнер көрсетті. Тернер Arctic Monkeys тобының 2009 жылдың тамызында шыққан үшінші альбомы «Humbug»-ті топтың мансабындағы «маңызды бұрылыс нүктесі» деп сипаттады. Олар Джошуа Триге, Калифорнияға тас дәуірінің Куинз тобының продюсері Джош Хомммен жұмыс істеуге барды; бұл топтың студияда ұзақ уақыт жұмыс істеген алғашқы тәжірибесі болды. Хомм альбомның ауыр дыбысын топтың өздері бастағанын, ал Тернерді гитараның ұзын сололарын қабылдауға және өзінің жаңадан тапқан «crooning» ән салатын стилін дамытуға шақырды. The Guardian газетінен Алексис Петридис кейбір әндердің мәтіндерін «байланыс орнату үшін тым қиық» деп тапса да, ол топтың «өсуге деген ықыласына» таң қалды. Ол «Cornerstone» әнін «Тернердің не істей алатынын жарқыратып көрсетеді: жоғалған махаббаттың керемет тапқыр, әсерлі ескерткіші» деп сипаттады. Pitchfork журналынан Джо Тангари альбомды «топтың әндер жазу қабілетін заңды түрде кеңейту» деп бағалады және «Cornerstone» әнін басты жетістік деп атады. Ұлыбританиядағы «Humbug» турнесінен үзіліс жасаған кезде Тернер Ричард Хоулимен бірге Лондондық қайырымдылық концертінде сахнаға шығып, жеті әнді орындады. Хомм Арктикалық маймылдар тобымен Калифорниядағы Пионертаун қаласында тікелей өнер көрсетті. Тернер Arctic Monkeys тобының төртінші альбомын «Suck It and See» Нью-Йоркте жазды және оның әріптестерімен бірге Лос-Анджелесте Джеймс Фордпен бірге жазу сессияларына қатысты. Pitchfork журналынан Марк Хоган альбомның «қоңыр инди-поп балладаларын» және «бұлшық етті глэм-рок» стилін ұнатып қалды. The Guardian газетінен Алексис Петридис Тернердің жаңа лирикалық стилінің «тығыз, Диланеск тілдік ойындарына оңай жете бермейтінін» айтты. «Көп жағдайда ол оны орындай алады. Өте әдемі құрастырылған фразалар мен терең ойлар бар». Ричард Хоули «You and I» B-жағын бірлесіп жазып, әнмен бірге Париждегі Олимпияда өнер көрсетті. Тернер Нью-Йоркте Элвис Костелломен бірге сахнаға шығып, «Lipstick Vogue» әнін орындады.

Халықаралық жетістік

2012 жылы Arctic Monkeys Лос-Анджелесте орналасқан, Тернер мен Хелдерс бір үйде тұрды. Arctic Monkeys 2012 жылдың басында Black Keys тобының концертінде АҚШ-қа гастрольдік сапарға шықты. Бұрын олар Oasis және Queens of the Stone Age топтарының жекелеген концерттерінде құлпынай ретінде өнер көрсеткенімен, бұл топтың тұңғыш рет қолдаушы топ ретінде гастрольде болуы еді. Турнеге дайындық ретінде «R U Mine?» жеке синглын шығарды. Сол жылы Arctic Monkeys «I Bet You Look Good on the Dancefloor» әнін және The Beatles тобының «Come Together» әнін 2012 жылғы Лондон жазғы Олимпиадасының ашылу салтанатында орындады. 2013 жылдың басында Тернер Queens of the Stone Age тобының «If I Had a Tail» әніне қосымша вокалмен үн қосты және Miles Kane-нің «Get Right» әніне бас-гитарада ойнады. Arctic Monkeys маусым айында Гластонбери фестивалінде екінші рет бас рольде өнер көрсетті. «AM» альбомы 2013 жылдың қыркүйегінде жарық көрді. Pitchfork журналынан Райан Домбал альбомның «нашар 3-те түнгі ойлармен» айналысатынын, сондай-ақ «T. Rex-тің биі, Bee Gees-тің қосымша вокалы, Rolling Stones-тың R&B және Black Sabbath-тың монстр рифтерін» жаңғыртуға қол жеткізгенін айтты. The Guardian басылымынан Фил Монгредин оны «дебютінен бері олардың ең үйлесімді, ең қанағаттандырарлық альбомы» деп сипаттады: «Тернер өзінің терең мәнді лирика жазу қабілетін жоғалтпағанын дәлелдеді». Arctic Monkeys бұл альбомды АҚШ-та кеңінен насихаттады, бұл бұрынғы альбомдардың жарнамалық кампанияларынан өзгеше болды, өйткені Хелдерстің айтуынша, олар радиода жарнамалаудан бас тартқан: «Сол кезде неге екенін тіпті түсіндіре алмас едік. Жастардың жабайы мінезі». «Tranquility Base Hotel & Casino» альбомы, Arctic Monkeys-тің алтыншы альбомы, 2018 жылдың мамырында жарық көрді. Менеджерінен 30 жылдығына сыйлық ретінде Steinway Vertegrand фортепианосын алғаннан кейін Тернер ғарыш тақырыбындағы альбомды «лаунж кейіпкері» тұрғысынан жазды. Ол үйде, жалғыз және кейін Хелдерспен бірге демо жазбаларын жазды, ал 2017 жылдың басында оларды Кукпен бөлісті. Кук бастапқыда бағыттың өзгеруіне таңқалды, бірақ ол «оның тапқан нәрсесіне қатты қуанды». 2017 жылдың ортасына қарай барлық топ Тернер мен Джеймс Форд продюсерлік еткен жобаны Лос-Анджелесте және Францияда жазды. Альбом шыққаннан кейін, Rolling Stone журналынан Джона Вайнер «Tranquility Base» альбомын «әлеуметтік дүрбелең мен дағдарыс кезеңдерінде ойын-сауықтың рөлі туралы қызықты, ерекше альбом» деп сипаттады. Pitchfork журналынан Джаз Монро оны «қазіргі қоғамның негіздерін сынаған әуенді және шебер сатира» деп жариялады. Альбом Тернердің Ұлыбританиядағы мансабындағы сегізінші бірінші орынға ие болды. Топ 2018 жылдың мамырынан 2019 жылдың сәуіріне дейін альбомды гастрольде көрсетті. Келесі альбом үшін ауыр гитара рифтерін жазуға сәтсіз тырысқаннан кейін Тернердің ән жазу стилі 2022 жылдың қазан айында шыққан Arctic Monkeys-тің жетінші студиялық альбомы «The Car» альбомында ұқсас тыныш тонды қабылдады. Альбомда Тернердің бірлесіп ұйымдастырған скрипкалық секциясы бар, ал оның «There'd Better Be a Mirrorball» жетекші синглына Тернердің бірлесіп түсірген видеоклипі ілеседі. 2023 жылы топ үшінші рет Гластонбери фестивалінде бас рольде өнер көрсетті, өйткені Тернерге бірнеше күн бұрын жедел ларингит диагнозы қойылған.

Соңғы көлеңкелік қуыршақтар

Тернер 2007 жылы Форд пен Майлз Кейнмен бірге «Last Shadow Puppets» атты қосалқы жоба құратындығы туралы жоспарларын жариялады. «The Last Shadow Puppets» тобының тұңғыш альбомы «The Age of the Understatement» 2008 жылдың сәуір айында, Тернер Шеффилдтен шығыс Лондондағы жаңа тұрғын үйіне көшкеннен кейін жарық көрді. Тернер мен Кейн бірлесіп жазған бұл альбом Францияның Луара аймағында жазылып, Оуэн Паллетт аспаптармен аранжировка жасады. «Pitchfork» басылымының тілшісі Хоган Тернердің лирикасы «антропологиялық тұрғыдан толыққанды «Арктика» суреттемелерінен батыл, көркемдік бейнелерге ауысқанын» атап өтті. «The Guardian» газетінің Петридис «өз көзқарасын кеңейтетін суретшінің сезімтал қуанышын» байқап, «көрсетілген белгілі бір батылдығын» жоғары бағалады. Лондон филармониялық оркестрімен гастрольдік тур кезінде Тернер Кейннің сахнада «жасыруға орын» бергенін айтты. «The Last Shadow Puppets» тобы «Glastonbury» фестивалінде күтпеген өнер көрсетті, оған Мэтт Хелдерс пен Джек Уайт қонақ ретінде қатысты. Элисон Мосшарт Париждегі «Olympia» сарайында топпен бірге өнер көрсетті және B-жағына ән жазды. Сондай-ақ 2008 жылы Тернер Дев Хайнспен бірге Лондонда бір реттік концерттік шоу үшін кавер-топ құрды және Хелдерстің «Late Night Tales» жинақ альбомы үшін «A Choice of Three» атты сөздік трек жазды. «The Last Shadow Puppets» тобы 2016 жылдың сәуір айында «Everything You've Come to Expect» атты екінші альбомын шығарды. Тернерге, Кейнге және Фордқа 2015 жылы «Vertigo» және «I Love You All The Time» әндерінде бірге жұмыс істеген «Mini Mansions» тобының Зах Доуес қосылды. Оуэн Паллетт тағы да аспаптармен аранжировка жасады, бұл жолы топпен бірге студияда жұмыс істеді. Тернердің сөзіне сүйенсек, альбомда 2015 жылдан 2018 жылға дейін танысқан американдық модель Тейлор Бэглиге арналған «шынайы махаббат хаттары» жинақталған. «Pitchfork» басылымының Лора Снэпс альбомында «адамгершілікке қарсы көзқарас» сезімін байқады. Алайда, ол Тернердің «бұрынғыдан да жақсы лирик екенін» мойындады және кейбір әндерді «керемет, құрылымы ағыншақ және таң қалдыратын» деп сипаттады. «The Guardian» газетінің Алексис Петридис Тернердің «ерекше жарқын тіл қолданысын» және «мелодиялық шеберлігін» жоғары бағалады. Алайда, ол жұптың «бір-бірімен әзілдесуін» және Кейннің «Spin» журналының әйел тілшісімен болған «әдепсіз әрекетін» альбомның беделін түсірді деп санайды. 2016 жылдың наурыз айынан тамыз айына дейін олар Еуропа мен Солтүстік Америкада гастрольдік тур өткізді. Джонни Марр екі концертте топпен бірге гитарада ойнады, ал Тернердің әкесі Дэвид Берлиндегі концертте саксофонда орындады.