Кіріспе
Нью-Мадрид (['/m//æ//d//r//ɪ//d/]) – АҚШ, Миссури штатының Нью-Мадрид округіне қарасты қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 2787 адамды құрайды. Нью-Мадрид – Нью-Мадрид округінің орталығы. Қала Иллинойс штатындағы Каир қаласының оңтүстік-батысында 68 шақырым (42 миль) қашықтықта және Миссисипи өзені арқылы Кентукки штатының Фултон округіне қарасты анклавтың солтүстігінде орналасқан. Қала Миссисипи өзеніндегі Кентукки бұрылысының солтүстік жағында жатыр, бұл бұрылыс «Жаңа Мадрид бұрылысы» немесе «Мадрид бұрылысы» деп те аталады. Өзен Кентукки штатының Фултон округіне қарасты анклавтың айналасында шолақ ирек тәрізді қисыққа ие. Ғалымдар өзеннің болашақта жарты аралының тамырынан өтіп, Кентукки аумағын арал қылып, тікелей арна жасауын күтеді. Нью-Мадрид 1811–12 жылдарғы аса күшті жер сілкінісінің эпицентрі болған.
Тарих
Қазіргі кездегі Жаңа Мадридтегі алғашқы тұрақты қонысты Шонни, Делавэр, Крик және Чероки тайпалары құрды, олар АҚШ Тәуелсіздік соғысы салдарынан босқындарға айналды. Бұл босқын тайпалар 1780-жылдардың басында Миссисипи өзенінің батыс жағалауына қоныстану үшін испандықтардың ұсынысын қабылдады. Осы аралас тайпалар тобы Миссисипидің солтүстікке қарай иіліп тұратын жері мен Чепуза сағасында, қайықтарды тиеуге ыңғайлы болған жерде қонысқа жайланып, бейресми сауда орталығын құрды. Американың түпкі тұрғындары аңшылар мен еуропалық америкалық саудагерлер бұл елді мекенді аң аулаудан алынған өнімді өңдеу орталығына айналдырды, соның ішінде аюлар мен бизондардың құнды, бірақ қолайсыз майын, ол тері мен түк дайындау үшін қолданылды. Елді мекен тез арада L’Anse a la Graise – «Май шығанағы» немесе «Майлы шығанақ» деп атала бастады.
Еуропалық америкалықтар 1780 жылдары бұл елді мекенді испан губернаторы Бернардо де Гальвес басшылығымен Жаңа Мадрид деп атады, ол испан Луизианасын (Миссисипи өзенінің батысындағы жер) басқаруға тағайындалды, ал Сент-Луистегі Жоғарғы Луизиананың вице-губернаторы Мануэль Перес де осы процеске қатысты. Олар Америка Құрама Штаттарынан келген қоныс аударушыларды қабылдады, бірақ олардың испан тәжіне адал болуын (яғни, ант беруін) талап етті. Сонымен қатар, олар оның тағайындаған кәсіпкері, Нью-Джерсиден келген Америка революциялық соғысының ардагері полковник Джордж Морганның басшылығымен өмір сүруге келісуі керек болды. Морган Жаңа Мадридке қоныстану үшін бірнеше американдық отбасыны шақырып, аймаққа бірнеше жүз адамды тартты. 1790-жылдар мен 1800-жылдардың басында Жаңа Мадридтің және оның айналасындағы жерлердің физикалық ерекшеліктеріне байланысты қоныстану деңгейі салыстырмалы түрде төмен болды. Миссисипи өзені жиі қаланың жағалауларын шайып, испан бекінісін де қиратты. Төменгі, батпақты жерлермен қоршалған Жаңа Мадрид, әсіресе жаз және күз айларында ауру-сырқаптардың көп таралуымен белгілі болды. 1790-жылдардың соңындағы испандық халық санауы бойынша Жаңа Мадрид ауылында шамамен 800 тұрғын болған. Жаңа Мадрид Сент-Франциск өзені аңғарындағы түпкі тұрғындар мен Жаңа Мадридтен жұмыс істейтін еуропалық америкалық саудагерлер арасындағы сауда орталығы ретінде жұмыс істеуін жалғастырды. Жер сілкінісінің әсері шығыс жағалауына дейін сезілді. Азамат соғысы кезінде Миссисипи өзенінде Жаңа Мадридке жақын жерде 10-шы арал шайқасы болды. Соғысқа дейінгі кезеңде бұл құнарлы су тасқынына бейім аймақ, құлдықта ұсталған афроамерикалықтардың еңбегіне негізделген мақта плантациялары үшін дамыды. Олар Азамат соғысынан кейін босатылып, жаңа өмір құру үшін жұмыс істеді. Ақ адамдар Реконструкция кезеңінен кейін үстемдік орнатуға тырысқанда, Джим Кроу заңдарымен жамылып, қара адамдарды қорқытып, шабуылдап, олардың дауыс беру құқығын шектеуге және олардың қызметін бақылауға тырысты. Ғасырдың басында Жаңа Мадридте үш афроамерикалық ер адам ақ адамдар тарапынан линчпен өлтірілгені құжатталған: 1898 жылдың 29 қарашасында Белгісіз негр; 1902 жылдың 17 ақпанында ақ адамдармен жанжалға түскені үшін айыпталған музыкант Луис Райт; және 1910 жылдың 30 мамырында Белгісіз негр. ХХ ғасырдың басында Жаңа Мадридте екі ағаш өңдеу зауыты, астық өңдеу зауыты, шүберек және бау фабрикасы, мақта өңдеу зауыты сияқты өнеркәсіп орындары дамыды. Бұл қала қатал репутацияға ие болды.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 4,53 шаршы миль (12 км²), оның ішінде 4,49 шаршы миль (12 км²) құрлық және 0,04 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды.
Климат
Нью-Мадридтің ылғалды субтропикалық климаты (Köppen Cfa) бар, ыстық, ылғалды жаздары және суық, бірақ қатаң емес қыстары бар. Қысқы ауа райы Мексика шығанағынан келген ауа массалары басым болғанда өте жұмсақ және жаңбырлы, ал 1977 жылдың қаңтарындағыдай солтүстік немесе солтүстік-батыс бағытындағы ауа ағынымен өте суық, құрғақ және желді болуы мүмкін. Орташа есеп бойынша, 82 түнде температура нөлге немесе одан төмен түседі, ал бір түні нөлден де төмен түседі, ал ең төменгі температура 1982 жылдың 17 қаңтарында тіркелді. Ең жоғары температура 1964 жылдың 4 тамызында тіркелді, ал орташа есеппен 2,9 күнде температура артық болады. Жаңбыр жыл бойына Бермуда жоғары қысымының батыс жағынан ылғалды ауаның келуі және Миссисипи алқабы арқылы өтетін дауылдардың қалдықтарының әсерінен мол жауады. 1963 және 2012 жылдар аралығында ең жауынды жыл 1990 жыл болды, ал ең құрғақ жыл 2005 жыл болды. Ең жауынды күн 2006 жылдың 23 қыркүйегінде болды, бір күнде жауын шашын мөлшері болды, ал 2006 жылдың қыркүйегі ең жауынды ай болды, ал 1964 жылдың қазанында жауын-шашын жауған жоқ. Қар жауу өте сирек, өйткені суық ауа массалары Бутхилге жеткенде әдетте құрғақ болады, сондықтан орташа жылдық көрсеткіш шамамен, ал орташа көрсеткіш шамамен. Бір айдағы ең көп қар 1977 жылдың қаңтарында болды, ал ең қарлы маусым 1966 жылдың шілдесінен 1967 жылдың маусымына дейін болды.
Rainfall is fairly heavy throughout the year due to moist air from the Gulf being advected on the western side of the Bermuda High, plus occasional remnant depressions from hurricanes passing up the Mississippi Valley. Between 1963 and 2012, the wettest calendar year was 1990 with and the driest 2005 with The wettest day was September 23, 2006 with in one day, and September 2006 was also the wettest month with , whilst no precipitation fell during October 1964. Snowfall is very rare, as it is normally too dry to snow when cold air masses reach the Bootheel, so that the median is only per year and the mean just The most snow in one month was in January 1977 with , whilst the snowiest season was from July 1966 to June 1967 with .
Көмірмен ластану
Associated Electric Cooperative Inc. иелігіндегі Нью-Мадрид көмір электр станциясы Sierra Club ұйымы тарапынан АҚШ-тағы ең қауіпті 17 көмір электр станциясының бірі деп белгіленді, себебі оның шығарындылары мен көршілес аймақтардағы тұманға әсері бар екені айтылды. Бутхель аймағындағы күкірт диоксидінің ластану деңгейі Ұлттық қоршаған орта ауа сапасы стандарттарынан жоғары деп табылған.
2020 жылғы халық санағы
2020 жылғы АҚШ халық санағының мәліметтері бойынша, қалада 2787 адам, 1307 үй шаруашылығы және 711 отбасы болды. Халық тығыздығы анықталған жоқ. 1352 тұрғын үй бірлігі бар, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 70,30% ақ нәсілді, 28,10% қара немесе афроамерикалық, 0,30% американдық үндістер, 0,26% азиялық және 1,30% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 3,20% құрады. 1307 үй шаруашылығының 20,7% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 37,8% -ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 11,0% -ында күйеуі жоқ әйелдер, 5,5% -ында күйеуі жоқ ерлер және 45,6% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 40,5% жеке адамдардан тұрады, ал 17,2% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мүше саны 2,09, ал отбасының орташа мүше саны 2,73. Қаладағы орташа жас 47,2 жас. Тұрғындардың 14,9% -ы 18 жасқа дейін, 7,8% -ы 18 мен 24 жас аралығында, 24,6% -ы 25 пен 44 жас аралығында, 29,1% -ы 45 пен 64 жас аралығында және 23,6% -ы 65 жастан асқан. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 48,9% ерлер және 51,1% әйелдер. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 41 445 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 54 476 доллар. Жан басына шаққандағы орташа жылдық табыс 22 046 доллар. Отбасылардың 14,80% және халықтың 21,0% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 32,6% және 65 жастан асқандардың 19,3% кедейлікте.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша қалада 3116 адам, 1276 үй шаруашылығы және 809 отбасы болды. Халық тығыздығы көрсетілмеген, ал тұрғын үй бірлігінің орташа тығыздығы көрсетілмеген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 72,30% ақ нәсілді, 25,55% қара немесе афроамерикалық, 0,22% американдық индейлер, 0,26% азиялық, 0,13% басқа нәсілдер, және 1,54% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтар халықтың 0,80% құрады. 1276 үй шаруашылығының 32,3% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 39,9% -ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 18,2% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 5,3% -ы әйелі жоқ ерлер, ал 36,6% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 32,4% жеке адамдардан тұрады, ал 14% -ында 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,34 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,94 адам. Қаладағы орташа жас 39,8 жас. Тұрғындардың 24,1% 18 жасқа дейін, 7,8% 18 мен 24 жас аралығында, 23,6% 25 пен 44 жас аралығында, 28,3% 45 пен 64 жас аралығында және 16,1% 65 жасқа толған немесе одан асқан. Қаланың жыныстық құрамы: 47,9% ерлер және 52,1% әйелдер.
Үкімет
Нью-Мадрид қаласы Миссури штатының 8-ші конгресс округінде орналасқан. Қала әкіміКерек ақпаратДр. Welton Neville O'Bannon Jr. N/AN/AЖаңа Мадридтің алғашқы мэрі. Миссуридің Сикестон қаласындағы Миссури Дельта медициналық орталығындағы О'Бэннон отбасылық күтім орталығының акушерлік бөлімі оның ұлы мен әйелінің құрметіне аталып, немересі Welton Neville O'Bannon жасаған қайырымдылықтан кейін осылай аталды. (1854–1910) Милтон Г. Хатчер18761878Кентуккиде туған дәрігер және фармацевт, бір мерзім мэр болып қызмет етті. (1840–1892) Джон Уильям Брауннелл18781885Брауннелл 1878 жылы қала екінші дәрежелі қала ретінде тіркелген кезде мэр болды. Ол Конфедерация армиясының генералы Стерлинг Прайстің әскерінде бірінші лейтенант болып шайқасты. (1841–1924) N/A18851917D. Р. Хантер19171918N/A19181937Самуэль Латам Хантер19371946(1880–1962); 1937 жыл шамаменТомас Ф. Хантер19461958Роберт Райли аға19581960Оның мэрлік мерзімінде жаңа қалалық әкімдік, жаңа кәріздік және су тазарту стансасы салынды. (1915–2011) О. В. Льюис19601962Роберт Райли аға19621974Бұрын мэр болып қызмет атқарған. (1915–2011)Лоуренс Х. Рост19941996Марк Бейкер19962004Донни Браун20042016Ричард "Дикки" Боди20162022Донни Браун20222023Кевин Лайонс20232024Ник Уайт2024*1825 жылы Германияның Вюртемберг аймағында туған Филип Райт Нью-Мадрид округінде алғашқы тегін мектепті ұйымдастыруға көмектесті. 1884 жылдың сәуір айында ол Нью-Мадрид қаласының мэрі болып сайланды, бірақ қызметке кірген жоқ. 1884 жылдың күзінде ол округ судьялығына кандидат болып, осы лауазымға сайланды. 1937 жылдан 1994 жылға дейін Нью-Мадридтің барлық мэрлері демократиялық партияға жататын.
Philip Raidt, who was born in Württemberg, Germany in 1825, helped to organize the first free school in New Madrid County. In April 1884, he was elected mayor of the city of New Madrid, but he did not serve. In the fall of 1884, he became a candidate for county judge and was elected to this position. From 1937 to 1994, all mayors of New Madrid were affiliated with the democratic party.