Кіріспе

1995 жылғы мамыр Луизиана су тасқыны, сондай-ақ 1995 жылғы мамырдағы Оңтүстік-Шығыс Луизиана және Оңтүстік Миссисипи су тасқыны деп аталады, Нью-Орлеан қалалық аймағынан Миссисипи штатының оңтүстігіне дейінгі аумақта болған ауыр жаңбыр оқиғасы еді. Миссисипи штатының Некейз қаласының жанындағы жаңбырдың ең көп мөлшері тіркелді. Бұл жаңбырдың нәтижесінде су тасқыны болды, соның ішінде әсер еткен өзен жүйелерінде бірнеше рекордық су деңгейіне жетілді. Су тасқыны салдарынан алты адам қаза тауып, 3,1 миллиард доллардан астам зиян келтірді.

Метеорологиялық тұжырымдама

8 мамыр, дүйсенбі кешінен бастап 10 мамыр, сәрсенбі таңға дейін 40 сағатқа созылған оқиғада екі күшті жаңбыр жауды. Сәрсенбі таңына қарай Луизиана штатының оңтүстік-шығысы мен Миссисипи штатының оңтүстігіндегі аймақтарда жауын-шашынның жалпы мөлшері жоғары болды. Батыстан аймаққа суық фронт жақындады, оның алдында дауылдық желі болды. 8 мамырда батыс Луизианаға енген ауа массасы шығыс Луизиана мен Миссисипидің оңтүстік-шығысындағы тропикалық ауа массасына қарағанда ылғалдылығы айтарлықтай төмен болды. 9 мамыр кешінде суық фронт Батон-Руж маңында ыдырады. Фронттың қалдықтары 10 мамыр таңғы сағаттарға дейін жалғасқан қатты жауын-шашынның шоғырлану осі ретінде қызмет етті. Жоғары атмосферадағы ойыс жүйеге жоғарыдан қолдау көрсетуге көмектесті. Жер бетінде Мексика шығанағынан жылы және ылғалды ауа үздіксіз ағып келді. Жауын-шашынның ең көп мөлшері 850 гПа қысым деңгейіндегі тета-э жотасымен тығыз байланысты, ол Мексика шығанағының ортасынан Миссисипи өзенінің дельтасына дейін созылды. Жаңбырдың әрбір толқынында бірнеше сағат бойы бір және сол аймақтарда қатты, "тізбектес" дауылдар пайда болды. Жаңа Орлеан аймағында сорғы станцияларының қуаты жетпей, жауын-шашынды Пончартрейн көліне түсірілгеннен гөрі жылдам жауды. Сол кезде сорғы станцияларының қуаты сағатына тек белгілі бір көлемді соруға бағытталған.

Уақыт шкаласы

7 мамыр күні шамамен сағат 17:30-да Пончартрейн көлінің оңтүстігіндегі аймақтарда қатты жаңбыр басталып, 8 мамырдың таңертеңгі сағаттарына дейін жалғасты. 8 мамырдың таңертеңгісін Джефферсон және Орлеанс округтерінде, оның ішінде Нью-Орлеан, Метари, Кеннер, Ривер Ридж және Харахан қалаларында су тасқыны басталды. 9 мамырдың кешкі сағаттарында Луизиана штатының Сент-Таммани округіндегі Пончартрейн көлінің солтүстігіндегі аймақтарда, соның ішінде Слайделл, Ковингтон, Мандевилл және Абита Спрингс қалаларында қатты жаңбыр жауды. Сондай-ақ, оңтүстік Миссисипиде, әсіресе Перл-Ривер, Хэнкок және Харрисон округтерінде, оның ішінде Бей-Сент-Луис және Галфпорт қалаларында да қатты жаңбыр жауды. 9 мамырдың кешкісін Луизиананың Пончартрейн көлінің солтүстік жағалауында және Миссисипи жағалауында су тасқыны басталды. 10 мамырда Вольф, Чутакабуффа және Журдан өзендерінің бойындағы Миссисипи аймақтарындағы су тасқыны өте ауыр болды, олардың әрқайсысы жаңа рекордтық деңгейге жетті (2012 жылы «Исаак» дауылдан Вольф өзенінде болған су тасқыны бұл рекордты бұзды).

Жаңбыр жауған

Жаңбырдың бірінші толқынынан ең қатты жауын-шашын Нью-Орлеан қаласындағы Пончартрейн көлінің оңтүстік жағалауында болды, ал солтүстік жағалауда екінші деңгейлі жауын-шашын тіркелді. Екінші толқыннан кейін ең қатты жауын-шашын Пончартрейн көлінің солтүстік жағалауы мен Миссисипи штатының жағалау аймағында болды. 10 мамырға дейін жауын-шашынның жалпы сомасы 10-20 дюймді құрады. Ұлттық ауа райы қызметінің мұрағаттарынан және оқиғадан кейінгі сараптамалардан алынған екі күндік көрсеткіштер:

Некайс, Миссисипи: 27.50 дюйм
Абита Спрингс, Луизиана: 24.46 дюйм
Нью-Орлеан (Тюлейн университеті), Луизиана: 24.05 дюйм
Нью-Орлеан (Халықаралық әуежайы), Луизиана: 9.67 дюйм
Нью-Орлеан (Лейкфронт әуежайы), Луизиана: 15.44 дюйм
Слиделл, Луизиана: 19.09 дюйм

Жаңбырдың екі толқыны үшін бірнеше локацияда 24 сағат ішіндегі жауын-шашын мөлшері, NOAA Atlas 14 және Оңтүстік аймақтық климат орталығының есептері бойынша, бір жылда асып түру ықтималдығы 1% болатын деңгейге жетті немесе одан асты (орташа 100 жылдық қайталану аралығы). Некайс маңындағы жауын-шашынның ең жоғары мөлшері бір жылда асып түру ықтималдығы 0,1% ғана болатын (орташа 1000 жылдық қайталану аралығы) деп бағаланды.

Әсері

Осыған ұқсас су тасқыны 1979 жылғы қарашадағы Луизианадағы су тасқыны мен 1989 жылғы 7-8 қарашадағы Луизианадағы су тасқыны кезінде де болған. Алайда, 1995 жылғы мамырдағы оқиға екеуінен де ауқымдырақ және қымбатқа түсті. Бұл қала 1965 жылғы Бетси және 2005 жылғы Катрина дауылдары арасында бастан өткерген ең ауыр су тасқыны болды. Жаңбырдың нәтижесінен Нью-Орлеанда осындай су тасқыны бұрын тіркелген емес. Су тасқынынан алты адам қаза тапты. Нью-Орлеанс қаласы 360 миллион долларлық зиянға ұшырады, ал айналасындағы аймақтардағы залал осы соманы 3 миллиард доллардан асырды. 12 округте 56 мыңға жуық үй зардап шекті. Мыңдаған автомобильдер суға батты. Тек Джефферсон округінде ғана 14 600 үй мен пәтер су астында қалды.

Салдары

Жаңа сорғы станциялары салынды және одан әрі қатыгез жаңбыр су тасқынының алдын алу үшін арналар кеңейтілді. Кейбір саясаткерлер жаңбыр суын тікелей Миссисипи өзеніне құюды ұсынды, бірақ экологиялық ұйымдар бұл жоспарға қарсы шықты. Су тасқыны қаланың дренаж және сорғылау жүйесін кеңейтуге және жақсартуға себеп болды, әсіресе қаланың ең көп зардап шеккен аймақтарында, соның ішінде Бродмурдегі Наполеон және Клейборн даңғылдары астындағы жер асты каналдарын жақсарту, сондай-ақ 17-ші көше каналымен байланысты Холлигроувтағы дренажды жақсарту мақсатындағы SELA жобаларын жетілдіру қажет болды.