Кіріспе

Керни - АҚШ-тың Небраска штатындағы Баффало округінің орталығы. 2020 жылғы халық санағы бойынша халық саны 33 790 адамды құрады, бұл Небраска штатындағы ең көп халқы бар 5-ші қала. Бұл қалада Небраска университетінің Кернидегі филиалы орналасқан. Азамат соғысы аяқталғаннан кейін темір жолдың батысқа қарай кеңеюі осы қаланың дамуына жаңа серпіліс берді.

Тарих

1840-шы жылдардың соңында батысқа қарай саяхаттап бара жатқан американдық қоныс аударушылар Мормон жолы мен Оверленд жолы арқылы көптеп келді. Бұл Кернидің маңызды шығыс-батыс көлік артерияларының тоғысқан жері ретіндегі рөлінің басталуын білдірді. 1848 жылы, аймақ арқылы батысқа қарай жол тартқан қоныс аударушыларды қорғау үшін АҚШ армиясы қазіргі қаладан оңтүстік-шығысқа қарай бірнеше шақырым жерде әскери бекініс құрды. Атақты шекаралық әскери офицер Стивен У. Кирнидің есімімен аталған Форт Кирни, қазіргі қаланың атына ие болды және 1871 жылға дейін алтын іздеушілер, «Пони Экспресс» аттылары мен «Юнион Пасифик» темір жолының жұмысшылары үшін тоқтау орны қызметін атқарды. Аймақтағы алғашқы тұрақты қоныс қазіргі Керниден оңтүстік-шығысқа қарай 3 шақырым жерде орналасқан Добитаун қаласы болды. Кейіннен пошта тасмелдері қала атын дұрыс жаза алмағандықтан, Кернидегі «e» әрпін қатемен қосты, және ақырында бұл жазу тәртібі қалыптасты. 1866 жылы «Юнион Пасифик» темір жолының келуімен аймақ кеңейді. 1871 жылы «Берлингтон және Миссури өзені» темір жолымен қосылатын нүктенің бекітілуі сол жылдың жазында қала құрылысын дайындады. Керни қаласы 1873 жылдың 3 желтоқсанында құрылды, ал қала орналасқан жері Платт өзенінен солтүстікке қарай бір шақырым жерге белгіленді. 1874 жылы Керни Буффало округінің орталығы болып таңдалды, содан кейін халық саны, экономика және инфрақұрылымдық жағдайлардың үлкен өсуіне ұшырады, нәтижесінде жаңа қала жергілікті бизнес, білім беру және көлік орталығына айналды. Бұл өсім келесі жиырма жыл бойына сақталды, Азамат соғысынан кейінгі қарбалас экономикалық өркендеу және байлық құру кезеңі (Алтын ғасыр) бүкіл елді өзгертіп жатты. Шығыстан және басқа жерлерден кәсіпкер инвесторлар осы өркендеген қауымдастыққа ағылып келіп, амбициялық даму жобалары арқылы байымақ болды, бірақ көбінесе олар дұрыс емес және экономикалық тұрғыдан тұрақсыз болып шықты. Суару каналы, электрлі көше теміржолы және бес қабатты опера театры – жобалардың кейбірі ғана іске асырылды. Бұл гүлдену кезеңі 1890 жылдардың басындағы ауыл шаруашылығының дағдарысы мен экономикалық қиындықтардың салдарынан күрт тоқтады. 1912 жылы Керни католик діни орталығы осы жерде орналасты. Діни орталық 1917 жылы Гранд-Айленд діни орталығы құрылғаннан кейін таратылды. 1997 жылы Кернидің тарихи діни орталығы Католик шіркеуімен титулдық орын ретінде қолданыла бастады.

География

Кирни I-80 магистралінде орналасқан және Омаха, Линкольн, Денвер, Канзас-Сити, Де-Мойн, Уичита және Шайенн сияқты ірі нарықтарға қолжетімді. Кирни жеті штаттан тұратын аймақтың орталығында және 20 миллион адам тұрады. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 34 шаршы километрді құрайды, оның ішінде 33 шаршы километр құрлық және 1 шаршы километр су.

Демография

Керни – Буффало және Керни округтарын қамтитын Керни, Небраска микрополитендік статистикалық аймағының бас қаласы.

2020 жылғы халық санағы

2020 жылғы АҚШ халық санағында Керни қаласында 33 790 адам, 13 361 үй шаруашылығы және 7 772 отбасы тіркелді. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 2270,8 адамды (877,0/км²) құрады. 14 370 тұрғын үй бірлігінің орташа тығыздығы 965,7 бірлік бір шаршы мильге (373,0/км²) тең болды. Халықтың этникалық құрамы: 85,04% (28 734) ақ нәсілді, 1,63% (551) қара немесе афроамерикалық, 0,58% (196) американдық үндістер, 1,88% (634) азиялық, 0,09% (30) Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 4,63% (1 563) басқа нәсілдер және 6,16% (2 082) екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 9,0% (3 200) құрады. 13 361 үй шаруашылығының 26,6%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 44,2%-ында бірге тұратын жұбайлар, ал 29,2%-ында күйеуі жоқ әйелдер тұрады. Үй шаруашылықтарының 32,3%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 12,5%-ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,4 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,9 адамды құрады. Халықтың 20,9%-ы 18 жасқа дейінгілер, 19,4%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 25,6%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 19,3%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 14,7%-ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен адамдарды құрайды. Орташа жас 32,1 жасқа тең. Әр 100 әйелге 97,2 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 94,1 еркек сәйкес келеді. 2016-2020 жылдарға арналған Америкалық қоғамдық сауалнаманың бағалауынша, үй шаруашылығының орташа табысы 60 755 долларды (+/- 4 444 доллар қателік шегімен) және отбасының орташа табысы 85 444 долларды (+/- 4 564 доллар) құрады. Ер адамдардың орташа табысы 36 227 долларды (+/- 3 446 доллар) құрады, ал әйелдердің орташа табысы 23 904 долларды (+/- 2 231 доллар) құрады. 16 жастан асқандардың орташа табысы 29 317 долларды (+/- 3 191 доллар) құрады. Шамамен 7,5% отбасы және халықтың 14,7%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 13,6%-ы және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 10,1%-ы.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 30 787 адам, 12 201 үй шаруашылығы және 7015 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 12 738 тұрғынжай бірлігін құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 92,3% ақ нәсілді, 1,0% афроамерикалық, 0,3% американдық үндістер, 1,8% азиялық, 3,1% басқа нәсілдерден және 1,4% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтар халықтың 7,3% құрады. 12 201 үй шаруашылығының 29,4% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 43,7% -ы бірге тұратын жұбайлар, 9,9% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 4,0% -ы күйеуі жоқ ерлер, ал 42,5% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 30,4% жеке тұлғалардан тұрады, ал 9% -ында 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,36 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,96 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 29 жасқа тең. Тұрғындардың 22,2% 18 жасқа дейін, 20,5% 18 мен 24 жас аралығында, 25,6% 25 мен 44 жас аралығында, 20,6% 45 пен 64 жас аралығында және 11,1% 65 жасқа толған немесе одан асқан. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 48,9% ер адам және 51,1% әйел адам.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 29 952 адам, 10 549 үй шаруашылығы және 6 160 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 11 099 тұрғын үй бірлігін құрады. Қала халқының этникалық құрамы: 95,18% ақ нәсілді, 0,63% афроамерикалық, 0,38% американдық үндістер, 0,92% азиялық, 0,04% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,68% басқа нәсілдерден және 1,17% екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 4,08% құрады. 10 549 үй шаруашылығының 30,3%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 45,7%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,7%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 41,6%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 28,7%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 9,5%-ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын адамдардан құралды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,37 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,96 адамды құрады.

Қала халқы жас бойынша таралып, 22,2%-ы 18 жасқа дейінгілер, 23,9%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 26,2%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 17,1%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 10,6%-ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендерді құрады. Орташа жас 27 жас болды. Әр 100 әйелге 92,6 еркек шақ келді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 89,7 еркек шақ келді. Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 34 829 доллар, ал отбасының орташа табысы 46 650 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 30 150 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 22 366 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 17 713 долларға тең. Отбасылардың 7,4%-ы және халықтың 13,4%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 11,8%-ы және 65 жастан асқандардың 8,9%-ы.

Өнер және мәдениет

Керниде бірнеше мұражай бар, олардың көптегені Калифорния, Мормон, Орегон және Пони Экспресс жолдарымен, сондай-ақ Линкольн тас жолымен байланысты. Great Platte River Road Archway Monument Interstate 80 тас жолының 274 шақырымдық белгісінде орналасқан және Орегон жолынан бастап бүгінгі күнге дейінгі Great Platte River Road тарихын көрсететін экспонаттарды қамтиды. Президент Билл Клинтон 2000 жылдың 8 желтоқсанында Керниге сапармен келген кезде Great Platte River Road Archway монументін аралады. Джек Николсон «Шмидт туралы» фильмі үшін Арквейдегі сахнада түсірілді. Небраска өнер мұражайы, штаттың ресми өнер жинағы, 19 ғасырдан бастап қазіргі уақытқа дейінгі 175 жылдық өнер туындыларын сақтайды. Джордж В. Франк үйі – 1890 жылдардағы тарихи сарай, ол Небраска университетінің Керни қаласындағы кампусының жанында орналасқан. Роберт М. Мерриман атты өнер орталығы қаланың Орталық бастауыш мектебінде орналасқан, 750 орындық театр 2006 жылы құрылысын аяқтады. Trails & Rails мұражайында 1800 жылдардың соңынан 1900 жылдардың ортасына дейінгі округтың көптеген тарихи құрылыстары сақталған. 5500 орындық Viaero Event Center концерттер, іс-шаралар мен қойылымдарға арналған, сонымен қатар Tri City Storm командасының үйі болып табылады (бұл команда АҚШ Хоккей лигасының құрамында). 2013 жылы Shrine Bowl штатының жоғары мектептер арасындағы футбол ойыны Линкольннен Керниге көшірілді. Керни қаласының орталығында Thunderhead Brewing және Platte Valley Brewery деген екі микро сырахана орналасқан. Классикалық автомобильдер жинағы – 210-нан астам автомобильді қамтитын автомобиль мұражайы.

Үкімет

Кеңес басқарушысы жүйесі Керни қаласында қолданылады. Қалалық кеңес заң шығару және саясат қабылдау бойынша шешімдер қабылдайды. Қала бойынша сайланатын, төрт жылдық мерзімге ие бес мүше бар, олардың сайлау мерзімі кезең-кезеңмен алмасады. Кеңес басқарушысы үкіметінің түрі 1950 жылы қабылданған. Майкл В. Морган қазіргі таңда қалалық басқарушы болып қызмет етеді. Кеңес саясатты іске асыру, бюджет дайындау, бөлім басшыларын тағайындау және кеңес назар аударуы тиіс мәселелерді ұсыну үшін қалалық басқарушыны тағайындайды. Қала бойынша сайланатын бес мүше бар, олардың қызмет мерзімі төрт жылды құрайды және кезең-кезеңмен алмасады. Қалалық кеңес мүшелерінің бірі кеңес шешімімен қала әкімі болып тағайындалады. Стенли Клауз – қала әкімі.

Орта білімнен кейінгі мектептер

Орталық қоғамдық колледжінің Кэрниде филиалы бар. Небраска университеті (UNK) қалада орналасқан. Кампус 37-ден астам ғимараттан тұратын жатақ кампусы болып табылады. Ол 1905 жылы Небраска штатының мұғалімдер даярлайтын нормальдық мектебі ретінде құрылды және 1921 жылы Небраска штатының мұғалімдер колледжіне айналды. 1963 жылдан 1991 жылға дейін мектеп Кирни мемлекеттік колледжі деп аталды. Колледждің атауы 1991 жылы Небраска университеті жүйесіне қосылғанда Небраска университеті болып өзгертілді.

Көлік

Қаланың шығысында Кеарни өңірлік әуежайы орналасқан және ол жұмыс істейді. United Express арқылы коммерциялық әуе тасымалы қызметі күніне екі рет Денвер халықаралық әуежайына, сондай-ақ Чикаго қаласындағы О'Хар әуежайына тікелей рейстерді ұсынады. Юнион Пасифик темір жолының негізгі бағыты Кэрни қаласынан өтеді. Greyhound Bus Lines 112 W. Talmadge Rd мекенжайындағы аялдамада жолаушыларды мінгізіп, түсіреді.

Танымал мәдениетте

Декстер (6 маусым), 7-ші бөлім ("Небраска", 2011 жылдың 13 қарашасында көрсетілді) Небраска штатының Керни қаласында болды. Ричард Пауэрстің "Эхо жасаушы" кітабы. Кітаптағы оқиғалардың бір бөлігі Небраска штатының Керни қаласында орын алады.