Кіріспе
Норфолк ( /nɔːr//fɔːrk/ немесе /nɔːr//foʊk/) – АҚШ-тың Небраска штатындағы Мэдисон округіне қарасты қала. Омахадан солтүстік-батысқа қарай 113 миль, ал Сиу-Ситиден батысқа қарай 83 миль қашықтықта, 81 және 275 тас жолдарының қиылысында орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 24 955 адамды құрайды, бұл Небраска штатындағы ең көп халқы бар жетінші қала. Норфолк Микрополитендік статистикалық аймағының орталық қаласы болып табылады.
Елді мекендер мен ерте тарихы
1865 жылдың соңында Висконсин штатының Иксония қаласының жанындағы неміс лютерандық қонысынан үш барлаушы жіберілді. Олардың міндеті – Хоумстед заңы бойынша иеленуге болатын өнімді және арзан жер табу еді. Омаха аймағынан олар Елкхорн өзенінің ағысымен Уэст-Пойнтқа дейін жол жүрді. Ол аймақты тым көп қоныстанғандықтан, олар өзен бойымен жоғары қарай жалғастырды. 15 қыркүйекте олар Елкхорн мен оның Солтүстік саласының қосылған жеріне жетіп, сол жерді қоныстануға лайықты деп таңдады. 1866 жылдың 23 мамырында Иксония аймағынан шыққан 42 отбасыны құрайтын 124 қоныс аударушы үш керуенмен Солтүстік-Шығыс Небраскаға аттанды. Олар 15 шілдеде жаңа жерге келді. Қоныстың бастапқы аты "Солтүстік саласының" бір түрі болды, бірақ нақты аты туралы әртүрлі мәліметтер бар: "Солтүстік Форк" деген ұсыныстар да болды. Атау федералдық пошта органдарына жіберілді, кейіннен ол "Норфолк" деп өзгертілді. Небраскалықтар оны көбінесе "Норфорк" деп айтады. Солтүстік саласының қонысы 1867 жылы округ орталығы болып бекітілді. 1879 жылы Норфолкке келген бұл жол, қаланың Виснер арқылы Миссуридегі Блэрмен байланысын жасады. Ол 1880 жылы қалаға жетті. Чикаго, Сент-Пол, Миннеаполис және Омаха темір жолы 1882 жылы Норфолкке дейін салынды. Алғашқы науқастарын 1888 жылы қабылдады.
Автомобильдің жасы
1900 жылы қалада 3883 адам тұрды, бұл он жыл бұрынғы халық санынан шамамен еселік артық. 1910 жылы халық саны 6000-нан асты, бұл Мэдисон округінің 19101 тұрғынының үштен бірін құрады. 1910 жылдары АҚШ-та тікелей солтүстік-оңтүстік бағытта салынған «Меридиан» тас жолының құрылысы басталды; бұл тас жол Норфолк қаласынан өтті. 1924 жылы Миссури өзені арқылы Небраска және Оңтүстік Дакота штатының шекарасында «Меридиан» көпірі салынып аяқталды, соның арқасында тас жол жыл бойы үздіксіз пайдалануға берілді. 1926 жылы бұл тас жол 81-ші АҚШ тас жолы деп аталды. 1939 жылы тағы бір федералды тас жол, 275-ші АҚШ тас жолы ресми түрде тағайындалды; ол Омахадан Норфолк арқылы О’Ниллге дейін «Елкхорн» өзенінің бойымен созылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Норфолктан О’Ниллге дейінгі бөлік Стратегиялық тас жолдар желісіне кірді, сондықтан материалдық-техникалық жабдықтауға және күтімге қатысты федералдық қаражаттарға басымдық берілді. Норфолк қаласында 1928 жылы ұшқыштарды даярлайтын мектеп ашылуымен әуе қатынасы дами бастады. Мектептің алаңы біртіндеп кеңейтіліп, жақсартылды. 1942 жылы WPA (Жұмыс жобалары басқармасы) осы жерде қалалық әуежай құрылысын бастады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрылыс материалдары жетіспесе де, Норфолк бірнеше соғысқа байланысты әуежайларға, соның ішінде Сиу-Сити әуежайына қосалқы алаң ретінде басымдық алды. Соғыстан кейін Норфолктан сайланған конгрессмен, Авиация саясаты жөніндегі конгресс тақтасының мүшесі Карл Стефан әуежайды қаржыландыру үшін өзінің беделін пайдаланды. 1950 жылдардың басында әуежай арқылы коммерциялық жолаушылар тасымалы басталды. 1970 жылдары округ орталығын Мэдисоннан Норфолкқа көшіруге тағы бір әрекет жасалды. 1975 жылы өткен округ бойынша сайлауда бұл идеяны қолдаушылар қарапайым көпшіліктің дауысын ала алмады. Шешімнің қабылдануы үшін 60% көпшілік дауыс қажет болды. Хосе Сандовал, Хорхе Галиндо және Эрик Вела атты үш қарулы күш қолданған адам, сондай-ақ олардың серігі Габриэль Родригес сол күні тұтқындалды. Барлық төртеуі де қылмыстағы рөлдері үшін сотталып, жазаланды. Сандовал, Галиндо және Вела өлім жазасына кесілді, ал Родригес өмір бойына бас бостандығынан айырылды.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 10,78 шаршы миль (28 км²), оның ішінде 10,69 шаршы миль (28 км²) құрлық, ал 0,09 шаршы миль (0 км²) су.
2020 жылғы халық санағы
2020 жылғы АҚШ халық санағында Норфолк қаласында 24 955 адам, 10 240 үй шаруашылығы және 5 724 отбасы тіркелді. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 1 387,9 адамды (536,0/км²) құрады. 11 112 тұрғын үй бірлігінің орташа тығыздығы бір шаршы мильге 618,0 (238,7/км²) болды. Жыныстық құрамы: 80,34% (20 048) ақ нәсілді, 1,52% (380) қара немесе афроамерикалық, 1,82% (453) американдық үндістер, 1,13% (282) азиялық, 0,02% (4) Тынық мұхиты аралдарынан, 7,28% (1 816) басқа нәсілдерден және 7,9% (1 972) екі немесе одан көп нәсілділерден тұрады. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 14,0% құрады (3 522 адам). 10 240 үй шаруашылығының 26,4%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар; 41,6%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар; 30,6%-ы күйеуі жоқ әйелдер бастықтап отыр. Үй шаруашылықтарының 37,9%-ы жеке адамдардан, ал 12,1%-ы 65 жасқа толған жалғыз тұратын адамдардан тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,3 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,1 адамды құрайды. Халықтың 24,8%-ы 18 жасқа дейінгілер, 10,3%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 24,3%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 23,5%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 14,8%-ы 65 жасқа жоғары жастағылар. Орташа жас 35,6 жас. Әр 100 әйелге 95,7 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 92,0 еркек келеді. 2016-2020 жылдар аралығындағы 5 жылдық американдық қоғамдық сауалнамасының бағалауынша, орташа үй шаруашылығының табысы 49 280 доллар (+/- 3 354 доллар қателік шегімен) және орташа отбасы табысы 68 608 доллар (+/- 5 266 доллар) құрады. Ер адамдардың орташа табысы 39 418 доллар (+/- 2 586 доллар) ал әйелдердің орташа табысы 27 006 доллар (+/- 972 доллар) болды. 16 жастан асқандардың орташа табысы 32 637 долларды құрады (+/- 1 628 доллар). Шамамен отбасылардың 9,9%-ы және халықтың 16,0%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 18,9%-ы және 65 жастан асқандардың 13,4%-ы бар.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы санақ бойынша қалада 24 210 адам, 9910 үй шаруашылығы және 6005 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 10 625 тұрғын үй, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 88,0% ақ нәсілді, 1,6% афроамерикалық, 1,4% американдық үндістер, 0,6% азиялық, 6,3% басқа нәсілдерден және 2,0% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 12,1% құрады. 9910 үй шаруашылығының 31,0% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 46,3% – бірге тұратын жұбайлар, 10,6% – күйеуі жоқ әйелдер, 3,7% – күйеуі жоқ еркектер, ал 39,4% – отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 32,5% жеке адамдардан тұрады, ал 11,3% – 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын адамдардан. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,36 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,00 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 35,5 жасқа тең. Тұрғындардың 24,5% 18 жасқа дейін, 12,1% 18 мен 24 жас аралығында, 23,6% 25 пен 44 жас аралығында, 25,1% 45 пен 64 жас аралығында және 14,6% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен. Қаланың жыныстық құрамы: 49,0% еркек және 51,0% әйел.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 23 516 адам, 9 360 үй шаруашылығы және 5 868 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 10 072 тұрғын үйден құралды, орташа тығыздық – ... (мәлімет жоқ). Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 91,41% ақ нәсілді, 1,16% афроамерикалық, 1,53% американдық үндістер, 0,48% азиялық, 0,03% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 4,19% басқа нәсілдер және 1,19% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 7,61% құрады. 9 360 үй шаруашылығының 31,7% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 50,0% некеде тұрған жұбайлар, 9,7% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 37,3% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 30,1% жеке адамдардан тұрады, ал 12,8% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын азаматтардан құралды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,43 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,06 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер – 25,9%, 18-24 жас аралығындағылар – 13,4%, 25-44 жас аралығындағылар – 27,4%, 45-64 жас аралығындағылар – 19,0%, 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер – 14,2%. Орташа жас 34 жасқа тең. Әр 100 әйелге 94,5 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 90,2 еркек шақ келді. 2000 жылғы мәліметтер бойынша қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 34 609 доллар, ал отбасының орташа табысы 45 460 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 31 445 доллар, ал әйелдердің 21 397 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 16 990 долларға тең. Халықтың шамамен 7,0% және отбасылардың 11,0% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 11,6% және 65 жастан асқандардың 12,2% кірді.
Көлік
Қалаға қалааралық автобус тасымалын Express Arrow жүзеге асырады.