Кіріспе

Airbus компаниясының авиациялық мақсаттағы арнайы Ethernet физикалық қабаты, сондай-ақ ARINC 664 – халықаралық ұшақтар өндіруші Airbus компаниясы патенттеген, қауіпсіздік үшін маңызды қолданбаларға арналған, арнайы өткізу қабілетін пайдаланатын және анықталған қызмет көрсету сапасын (QoS) қамтамасыз ететін дерек желісі. AFDX – Airbus компаниясының бүкіл әлемде тіркелген тауарлық белгісі. AFDX дерек желісі коммерциялық (COTS) компоненттерді қолданатын Ethernet технологиясына негізделген. AFDX дерек желісі – ARINC 664 техникалық талаптар жинағының 7-бөлігінің нақты іске асырылуы болып табылады, ол IEEE 802.3 желісінің 1- және 2-бөліктеріне сәйкес профильделген нұсқасы, болашақ ұрпақтың Ұшақ дерек желілерін (ADN) құру үшін коммерциялық желілік компоненттердің қалай пайдаланылатынын анықтайды. AFDX дерек желісінің алты негізгі ерекшелігі: толық дуплекс, резервтік жүйе, детерминизм, жоғары жылдамдық, коммутацияланған және профильделген желі.

Тарих

Көптеген коммерциялық ұшақтар 1977 жылы қауіпсіздікке маңызды қолданбалар үшін әзірленген ARINC 429 стандартын қолданады. ARINC 429 бір бағыттық шинаны, бір хабар таратушыны және жиырмаға дейін қабылдағышты пайдаланады. Дерек сөзі 32 биттен тұрады және бұрмаланған жұп кабель арқылы екіполярлық нөлге қайту модуляциясымен беріледі. Екі таралу жылдамдығы бар: жоғары жылдамдық 100 кбит/с, ал төмен жылдамдық 12,5 кбит/с. ARINC 429 бір хабар таратушының нүктеден нүктеге байланыс арқылы жұмыс істеуіне мүмкіндік береді, бұл қосымша салмақты арттыратын көп мөлшерде сымдарды қажет етеді. Boeing компаниясы 777 ұшағы үшін ұсынған ARINC 629 стандарты 2 Мбит/с дейін жоғары жылдамдықтарды қамтамасыз етеді және ең көп дегенде 120 дерек терминалына қолдау көрсетеді. Бұл ADN автобус контроллерін пайдаланбастан жұмыс істейді, осылай желілік архитектураның сенімділігін арттырады. Алайда, бұл арнайы аппараттық құралдарды қажет етеді, бұл ұшақтың құнына қосымша шығын әкелуі мүмкін. Осы себепті, басқа өндірушілер ARINC 629 стандартын кеңінен қабылдаған жоқ. AFDX келесі буын әуе кемелерінің дерек желісі ретінде әзірленді. IEEE 802.3 комитетінің стандарттарына (көбінесе Ethernet деп аталады) негізделгендіктен, бұл коммерциялық аппараттық құралдарды пайдалану арқылы шығындарды және әзірлеу уақытын қысқартуға мүмкіндік береді. AFDX – ARINC 664 спецификациясының 7-бөлімінде анықталған детерминистік Ethernet-тің бір іске асырылуы. AFDX Airbus Industries компаниясы A380 үшін әзірленді, бастапқыда ұшуды басқару жүйесін әзірлеудегі уақтылы мәселелерді шешу үшін. Бірнеше коммутаторларды каскадты жұлдыз топологиясында біріктіруге болады. Мұндай желі сымдардың мөлшерін және ұшақтың салмағын айтарлықтай азайта алады. Сонымен қатар, AFDX қызмет сапасын және екі байланыс арнасының резервтеуін қамтамасыз етеді. A380 тәжірибесіне сүйене отырып, Airbus A350 да AFDX желісін пайдаланады, ал авиациялық және жүйелік құралдарды Rockwell Collins жеткізеді. Boeing 787 Dreamliner ұшағында мыс байланыстарының орнына оптикалық талшықтарды қолданатын AFDX жүйесі пайдаланылады. Airbus және оның EADS бас компаниясы AFDX лицензияларын EADS Technology Licensing бағдарламасы арқылы, соның ішінде Selex ES және Vector Informatik GmbH компанияларымен жасалған келісімдер арқылы қолжетімді етті.

Виртуалды сілтемелер

AFDX желісінің негізгі ерекшелігі – оның виртуалды байланыстары (VL). Бір түсінік бойынша, VL-ді бір көзден және бір немесе бірнеше бағыттан тұратын ARINC 429 үлгісіндегі желі ретінде қарастыруға болады. Виртуалды сілтемелер – бастапқы жүйеден барлық мақсатты жүйелерге дейінгі бір бағытты логикалық жолдар. Ethernet фреймдерін Ethernet мақсаты немесе MAC мекенжайы бойынша коммутациялайтын дәстүрлі Ethernet коммутаторларынан өзгеше, AFDX пакеттерді виртуалды сілтеме ID арқылы маршруттайды, ол AFDX фреймінде Ethernet фрейміндегі MAC мекенжайымен бірдей орында орналасқан. Алайда, AFDX жағдайында бұл виртуалды сілтеме ID физикалық бағытты емес, тасымалданатын деректерді анықтайды. Виртуалды сілтеме ID – тұрақты 32 биттік өрістен кейін орналасқан 16 биттік таңбаланбаған бүтін сан. Коммутаторлар бір және жалғыз соңғы жүйеден кіріс фреймді алдын ала анықталған соңғы жүйелер жиынтығына бағыттау үшін жасалған. Әрбір виртуалды сілтемеде бір немесе бірнеше қабылдаушы соңғы жүйелер болуы мүмкін. Әрбір виртуалды сілтемеге арналған жолақтың ені [барлық VL жолақты бөлу айырмашылығы (BAG) көрсеткіштерінің қосындысы x MTU] жүйе интеграторы анықтаған жалпы жолақтың енімен шектеледі. Дегенмен, жалпы жолақтың ені желідегі максималды қол жетімді жолақтың енінен аспауы керек. Сондықтан, екі бағытты байланыс үшін толықтыратын VL-ді көрсету қажет. Әр VL желінің жобаланған максималды трафигі болуын қамтамасыз ету үшін спецификациясында бекітіледі, демек, детерминизмді қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, VL конфигурациялық кестесі бар коммутатор желінің басқа тармақтарын толып кетуі мүмкін кез келген қате деректерді жіберуді қабылдамайды. Бұған қоса, аз маңызды деректерді тасымалдауға арналған қосалқы виртуалды сілтемелер (қосалқы VL) болуы мүмкін. Қосалқы виртуалды сілтемелер нақты виртуалды сілтемеге тағайындалады. Деректерді жіберуге болатын виртуалды сілтемелер арасында циклдық ретпен оқылады. Сонымен қатар, қосалқы виртуалды сілтемелер буферлеуге байланысты кепілді жолақтың енін немесе жауап уақытын қамтамасыз етпейді, бірақ AFDX жауап уақытын трафик реттегіші функциясы бойынша өлшенетінін көрсетеді.

BAG ставкасы

BAG – бұл жолақты бөлу аралығы, және ол AFDX протоколының басты ерекшеліктерінің бірі. Бұл деректерді жіберуге болатын ең жоғары жылдамдық, сонымен қатар осы интервалда жіберілуі кепілденеді. Әрбір VL үшін BAG жылдамдығын орнату кезінде басқа VL-дер үшін жеткілікті жолақты қамтамасыз етуге және жалпы жылдамдық 100 Мбит/с-тан аспауына көңіл бөлу қажет.

Виртуалды сілтемелерді ауыстыру

Әрбір коммутаторда кемінде 4096 VL-ді өңдеуге қабілетті сүзгілеу, қадағалау және жіберу функциялары бар. Сондықтан, бірнеше коммутатордан тұратын желіде (каскадты жұлдыз топологиясы) виртуалды сілтемелердің жалпы саны дерлік шексіз. Әрбір түнгі жүйемен жұмыс істей алатын виртуалды сілтемелердің санына нақты шектеу жоқ, бірақ бұл BAG жылдамдықтарымен және әрбір VL үшін көрсетілген максималды кадр мөлшерімен салыстырғанда Ethernet дерек жылдамдығымен анықталады. Дегенмен, бір виртуалды сілтемеде құрылатын кіші VL-дердің саны төртке дейін шектеледі. Коммутатор сондай-ақ жүйе интеграторы көрсеткен деректерді беру жылдамдықтарында кедергісіз жұмыс істеуі керек, ал практикалық тұрғыда бұл коммутатордың барлық физикалық порттарының жиынтығына тең коммутациялық сыйымдылығы болуын білдіреді. AFDX MAC қабатында Ethernet протоколын пайдаланатындықтан, сынау мақсатында AFDX коммутаторлары ретінде 2-деңгейлі маршрутизациялауы бар жоғары өнімді COTS коммутаторларын қолдануға болады, бұл шығындарды қысқартуға мүмкіндік береді. Алайда, нақты AFDX коммутаторында трафик қадағалау және резервтік функциялар сияқты кейбір мүмкіндіктер болмауы мүмкін.

Қолданылуы

AFDX автобусы Airbus A380, Boeing 787, Airbus A400M, Airbus A350, Sukhoi Superjet 100, ATR 42, ATR 72 (600), AgustaWestland AW101, AgustaWestland AW189, AgustaWestland AW169, Irkut MC 21, Bombardier Global Express, Bombardier CSeries, Learjet 85, Comac ARJ21, Comac C919 және AgustaWestland AW149 ұшақтарында пайдаланылады.