Кіріспе
Nashua (['/n//æ//ʃ//ə//w//ʌ/]) – АҚШ-тың Нью-Гэмпшир штатының оңтүстігінде орналасқан қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 91 322 адамды құрайды, бұл жақын орналасқан Манчестерден кейін Солтүстік Жаңа Англиядағы екінші ірі қала. Манчестермен бірге, Нашуа Нью-Гэмпшир штатының ең көп халқы бар Хиллсбороу округінің орталығы болып табылады. Бұрын дамыған тоқыма өнеркәсібіне негізделген Нашуа қаласының экономикасы соңғы онжылдықтарда қаржылық қызметтер, жоғары технологиялар және қорғаныс өнеркәсібіне қарай өзгерді, бұл 1980-ші жылдарда Үлкен Бостон аймағында басталған экономикалық жаңарудың бір бөлігі болды. Қаланың ірі жеке жұмыс берушілеріне Nashua Corporation, BAE Systems және Teradyne кіреді. Сонымен қатар, қалада екі ірі аймақтық медициналық орталық – Оңтүстік Нью-Гэмпшир медициналық орталығы және Сент-Джозеф ауруханасы орналасқан. Оңтүстік Нашуа сауда аймағы – Массачусетс штатымен шекаралас орналасқан және Нью-Гэмпширде сату салығының болмауының артықшылығын пайдаланатын маңызды аймақтық сауда орталығы. Оның негізгі нысандары Pheasant Lane Mall және көптеген кішігірім сауда орталықтары болып табылады. Нашуа – Бостон аймағы мен Нью-Гэмпшир арасындағы саяхатқа қолайлы қала ретінде танылған, «Gate City» деген лақап аты бар АҚШ-тың бірнеше қаласының бірі. Көптеген қоғамдық ұйымдар мен мекемелер бұл атауды қабылдаған.
Тарих
Бұл аймақ Массачусетс штатындағы "Данстабл" деп аталатын 518 шаршы шақырымдық жердің бір бөлігі болды, ол Англиядағы Данстабл қаласының тұрғыны Эдуард Тингтің құрметіне аталған. Нашуа және Мерримак өзендерінің қосылған жерінде орналасқан Данстабл алғаш рет 1654 жылы тері саудасымен айналысатын қала ретінде құрылды. Нашуа 1673 жылғы бастапқы жер бөлімінің шамамен ортасында жатыр. 1836 жылы Нью-Гэмпширдің Данстабл бөлігі Нашуа өзенінің атымен "Нашуа" деп өзгертілді, ал "Данстабл" атауы Массачусетс штатының ар жағында сақталды. Нашуа өзеніне Нашавей тайпасы ат берген, ал Пенакук тілінде ол "тасты түбі бар әдемі ағыс" немесе "екі өзен арасындағы жер" деген мағынаны білдіреді. 1842 жылы қала екіге бөлінді. Манчестердегі бәсекелес Amoskeag Manufacturing Company сияқты, Нашуа зауыттары Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін гүлденді, содан кейін бірте-бірте құлдырауға түсті. Су энергиясы зауыттарды іске қосу үшін көмір сияқты жаңа энергия түрлерімен алмастырылды, ал мақта өскен жерде-ақ матаға айналдырылып, тасымалдау шығындары үнемделді. 1922 жылы қала 1922 жылғы Жаңа Англия тоқыма жұмысшыларының ереуіліне қатысты, осы ереуілдің салдарынан жалақыны төмендету және жұмыс уақытын ұзарту әрекетінен қаладағы зауыттар жабылды. Ұлы депрессия кезінде тоқыма бизнесі оңтүстікке қарай көшті, ал Нашуа маңындағы соңғы зауыт 1949 жылы жабылды. Бірақ кейін жаңадан құрылған қорғаныс компаниясы – Sanders Associates (қазір BAE Systems құрамында) жабық зауыттардың біріне көшіп келіп, қала экономикасын қайта жандандыруға көмектесті. Sanders Associates үй видео ойындары нарығының дамуында да маңызды рөл атқарды. Sanders компаниясының қызметкері Ральф Х. Бейр алғашқы коммерциялық үй видео ойыны жүйесі – Magnavox Odyssey-ді жасады. 1970 жылдары Digital Equipment Corp. (қазір Hewlett Packard компаниясының бөлігі) қаланың Бостон аймағының жоғары технологиялық дәлізінің бір бөлігіне айналуына ықпал етті.
География
Нашуа Хиллсбороу округінің оңтүстік-шығысында орналасқан. Ол оңтүстік жағынан Массачусетс штатының Миддлсекс округімен шектеседі. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы құрайды, оның ішінде жер – , ал су – , бұл қаланың 2,84% құрайды. Нашуаның шығыс шекарасын Мерримак өзені құрайды, ал қала Нашуа өзені және Салмон бұлағы арқылы суға толы, олар Мерримак өзенінің салалары. Нашуа өзені шамамен қаланы екіге бөледі. Пенничак бұлағы қаланың солтүстік шекарасын құрайды. Нашуадағы ең биік нүкте – қаланың оңтүстік бөлігіндегі Гилбоа төбесі, теңіз деңгейінен 426 фут (130 м) биіктікте орналасқан.
Климат
Нашуада төрт маусымдық ылғалды континенттік климат басым, ол 1991-2020 жылдар аралығындағы нормативтерге сәйкес ыстық жаздық нұсқаға (Кёппен Dfa) көшті. Көктем мен күздің қысқа мерзімдік өтулері, ұзақ ылғалды, жылыдан ыстыққа дейін жаз және қарлы суық қысқа сипатталады. Күнделікті орташа температура қаңтарда ең төмен, шілдеде ең жоғары болады. Орташа есеп бойынша, 9,4 күн температура нөлден жоғары, ал 8,7 күн нөлден төмен болады. Жауын-шашын жыл бойына біркелкі таралады, бірақ қыс айларында ең құрғақ болады. Қар жаууы, көбінесе солтүстік-шығыстан келген қыраулардың әсерінен, маусым бойынша шамамен, бірақ жылдан жылға айтарлықтай өзгеруі мүмкін. Нашуа қаласында 1911 жылғы қатыгез ыстық толқыны кезінде Нью-Гэмпшир штатының ең жоғары температурасы тіркелді.
Экономика
Нашуада үш негізгі сауда ауданы бар. Қаланың географиялық орталығына жақын, Басты көшеде орналасқан Даунтаун Нашуа – ең көне сауда ауданы, онда сауда, ойын-сауық және тамақтану орындары, сондай-ақ тарихи сауда ғимараттары мен үйлер орналасқан. Жақындағы жоспарлар Nashua өзенін жаяу жүргіншілерге қолайлы жолдың дизайнына енгізуді көздейді. Нашуаның орталық өзен бойындағы жолы – салықтық ұлғаюды қаржыландыру (TIF) арқылы қаржыландырылатын ірі мемлекеттік-жеке кәсіпорын. Амхерст көшесі (101A тас жолы) қаланың солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан және екі жағында сауда орталықтары бар үлкен магистраль. Массачусетс штатының шекарасына жақын, Дэниел Вебстер тас жолынан бастау алатын Оңтүстік Нашуа сауда ауданының негізгі орталығы – «Фазант-Лейн» сауда орталығы. Нью-Гэмпширде сату салығының болмауы арқасында ол Массачусетс штатынан көптеген адамдарды тартады. Қалада «Нашуа Корпорациясы» сияқты бірнеше техникалық фирмалар орналасқан, ол өз атын қала мен өзеннен алған. «Нашуа Корп.» 1990-жылдардың басына дейін дискеттерді өндірушінің жетекші компаниясы болды, бұл «Нашуа» аталымын жеке компьютерлер әлемінде кеңінен танымал етті. «BAE Systems» (бұрынғы «Sanders Associates») қорғаныс мердігері, «Dell» компьютерлік фирмасы және «Oracle» бағдарламалық қамтамасыз ету компаниясы – аймақтағы жоғары технологиялық индустрияның ірі өкілдері. Бостон әуе трафигін басқару орталығы Нашуада орналасқан. Бұрын «Digital Equipment Corporation» бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу орталығы болған үш ғимараттан тұратын кампус «Джон Флэтли Компани»-сіне сатылды, ол оны «Нашуа технологиялық паркі» деп атады.
Спорт
Нашуада әуесқой, жартылай кәсіби және кәсіби бейсбол командаларының бірнешесі болған. Nashua Silver Knights, Жаңа Англияның болашақ колледждік бейсбол лигасының (FCBL) құрамындағы қаланың қазіргі командасы. Nashua Pride, Can Am кіші лигасының бейсбол командасы, 1998 жылдан 2008 жылға дейін Холман стадионында ойнады, содан кейін 2009 жылғы маусымда «Нью-Гэмпширдің американдық қорғаушылары» болып өзгерді. «Дефендерлер» 2009 жылдың тамызында жалға ақысын төлемегендіктен стадионнан шығарылып, Массачусетс штатының Питтсфилд қаласына көшіп, «Питтсфилд Колониалдары» атанды. «Прайд» командасынан бұрын Холман стадионы тәуелсіз «Нэшуа Хоукс», AA классындағы «Нэшуа Пирайтс», AA классындағы «Нэшуа Энджэлс» және 20-шы ғасырдағы алғашқы нәсілдік интеграцияланған кәсіби бейсбол командасы – A классындағы «Нэшуа Доджерс» командаларына үй иесі болды. 1885 жылы Нашуада кіші лига бейсболы басталып, команда 1901 жылдан 1933 жылға дейін Жаңа Англия лигасында ойнаған «Нашуа Миллионерлер» франшизасын қабылдады. Колледж спортында Нашуада Ұлы Солтүстік-Шығыс атлетикалық конференциясында (GNAC) бақ сынасатын Ривьер университетінің «Рейдерлер» командасы бар. Spartans Drum and Bugle Corps (1997, 1998, 2004, 2007 жылдары Drum Corps International II дивизионының чемпионы және 2019 жылы Ашық сыныптың чемпионы) Нашуада орналасқан.
Білім
2000 жылғы АҚШ халық санағы бойынша, Нашуа қаласындағы білім беру мекемелерінде үш жастан асқан 22 700 тұрғын оқыды, бұл қала халқының шамамен төрттен бірін құрайды.
Медиа
Жергілікті газет – The Telegraph, күнделікті жаңалықтар онлайн жарияланады және апта сайын баспа түрінде шығады. Нашуа радиостанцияларына ескі әндер ойнайтын WGHM 900 AM (ESPN филиалы), пікірталас станциясы WSMN 1590 AM және Binnie Media компаниясына тиесілі хиттер станциясы 106.3 WFNQ кіреді. WEVS 88.3 және 90.3 – жаңағы Нью-Гэмпшир мемлекеттік радиосының станциялары. Қала Манчестер радио нарығының құрамында және Бостон нарығының көбісін айқын қабылдай алады. Бір телеарна Нашуа қаласына лицензияланған. WBTS CD (15 арна) NBC Television Stations компаниясына тиесілі және Бостон нарығы үшін NBC-ге тиесілі станция ретінде жұмыс істейді. 2018 жылы NBC меншік құқығын алғаннан кейін, станция өзінің жеке таратушысынан PBS мүшесі WGBX TV станциясымен бірге таратуға көшті, олар Массачусетс штатының Нидем қаласында орналасқан. Бұл станцияға "NBC Boston" қызметін (бұрын Бостондағы аз қуатты станцияда және басқа станциялардың қосалқы арналарында көрсетілген) бүкіл нарыққа таратуға мүмкіндік берді. WYCN CD ретінде ол бұрын NBC-ге сатылғанға дейін бірнеше шағын телеарналарды, сондай-ақ жергілікті бағдарламаларды және Нашуа тұрғындарына қызықты қоғамдық оқиғалар туралы ақпаратты көрсетті.
Жолдар
Эверетт автожолы – қала арқылы өтетін басты магистраль. АҚШ-тың 3-жолы Массачусетс штатының шекарасынан басталып, солтүстікке қарай Эверетт автожолымен 7E шығуға дейін созылады, онда ол екі қатарлы Генри А. Бурк тас жолымен солтүстік-шығысқа бұрылып, Конкорд көшесіне дейін, содан кейін Мерримак қаласына қарай жалғасады. Қаладағы тағы бірнеше Нью-Гэмпшир штатының автожолдары бар: NH 101A, ол қалаға солтүстік-батыстан кіріп, Амхерст көшесі арқылы өтіп, Main Street көшесінде аяқталады. NH 111, ол қалаға оңтүстік-батыстан кіріп, Холлис көшесімен қаланың шығыс шекарасындағы Мерримак өзеніне дейін жетеді, екі көпірлі Тейлор Фоллс/Ветерандар ескерткіші арқылы Хадсон қаласына өтеді. NH 111A, ол қалаға оңтүстік-батыстан кіріп, Гротон жолынан Мейн Данстебл жолына, содан кейін Холлис көшесіндегі аяқталу орнына дейін созылады. NH 130, ол қалаға батыстан кіріп, Amherst Street көшесінде аяқталатын Broad Street көшесімен жалғасады. Нашуа айманының карталарында көбінесе Нашуа және көршілес Хадсон қаласынан өтетін айналма магистральды құрайтын автокөлік жолы көрсетіледі. Бұл магистральдің оңтүстік бөлігінің шағын ғана бөлігі (АҚШ 3-жолының 2-шы шығуы) салынған, ал магистральдің толыққанды аяқталуы әлі күмәнді. Егер аяқталса, Нашуа-Хадсон айналма магистралі Эверетт автожолының бөлігі болады және Нашуаның солтүстігіндегі болжамды 9-шы шығу арқылы негізгі магистральға қосылады. 2015 жылы, төрт жылдық құрылыстан кейін, қала Broad Street Parkway аяқталды, ол Эверетт автожолының 6-шы шығуын қаланың орталық бөлігімен ("Tree Streets" ауданы) байланыстырады. Бұл жоба қалалық көлік қанағаттандығын жеңілдету және қаланың экономикалық дамуының бір бөлігі ретінде Нашуаның ескі диірмен ауласын дамыту мақсатында жүзеге асырылды. Жаңа парк-жол Нашуа өзенінен үшінші өткелді қамтамасыз етеді және көліктердің қаланың орталық айырығы болып табылатын Library Hill көшесінен өтуіне мүмкіндік береді. Қаладағы Broad Street және Hollis Street көшелерін байланыстыратын жол идеясы 1960 жылдардан бері талқыланып келеді. Қоғамдық көлікті Nashua Transit System жүзеге асырады, ол қала ішінде тоғыз автобус маршрутын қамтиды. Boston Express, Concord Coach Lines компаниясының еншілес кәсіпорны, Нашуа-Бостон автобус бағытын басқарады, ол Эверетт автожолының 8-шы шығуындағы Nashua Transit Center транзиттік орталығынан шығады. Бұл бағыт жолаушыларды Бостонның Оңтүстік вокзалына және Логан халықаралық әуежайына жеткізеді.
NH 101A, which enters the city from the northwest and follows Amherst Street to its terminus at Main Street. NH 111, which enters the city from the southwest and follows Hollis Street to the city's eastern border at the Merrimack River, crossing into Hudson on the twin span Taylor Falls/Veterans Memorial bridges. NH 111A, which enters the city from the southwest and follows Groton Road to Main Dunstable Road to its terminus at Hollis Street. NH 130, which enters the city from the west and follows Broad Street to its terminus at Amherst Street. Maps of the Nashua area often show a stretch of freeway forming a circumferential highway through Nashua and the neighboring town of Hudson. Only a small section of the south end of this highway (Exit 2 off U. S. Route 3) has been built, and it is unclear whether the highway will ever be completed. If finished, the Nashua Hudson Circumferential Highway would be part of the Everett Turnpike, and would rejoin the mainline highway at a hypothetical Exit 9 in northern Nashua. In 2015, after four years of construction, the city completed the Broad Street Parkway, which connects Exit 6 of the Everett Turnpike to the city's downtown area ("Tree Streets" neighborhood), with the goal of easing traffic congestion and opening up Nashua's old mill yard as part of the city's economic development. The new parkway provides a third crossing of the Nashua River and a way for traffic to avoid Library Hill, a busy downtown intersection. The idea of a road connecting Broad Street with Hollis Street within the city had been discussed since the 1960s. Public transportation is provided by the Nashua Transit System, which has nine scheduled bus routes in the city. Boston Express, a subsidiary of Concord Coach Lines, operates a Nashua Boston bus line that runs out of the Nashua Transit Center off Exit 8 on the Everett Turnpike. This line transports passengers to South Station and Logan International Airport in Boston.
Әуежайлар
Нашуа әуежайы (Бойр Майдан), жалпы авиацияға арналған әуежай, қаланың солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Жақын мандағы тұрақты рейстері бар әуежайлар: Манчестердегі Манчестер-Бостон аймақтық әуежайы және Бостондағы Логан халықаралық әуежайы.
Өткен троллейбустар
Тарихи тұрғыдан алғанда, Нашуа Нью-Гэмпшир штатындағы трамвай жүйесінің орталығы болды. Трамвайлармен оңтүстікке Бостонға, сондай-ақ солтүстікке Манчестерге және шығысқа Хэмптонға, Нью-Гэмпширге дейін баруға болады еді. Трамвай қаланың әртүрлі аймақтарын байланыстырды, ал Нашуа желісі қалалық би кешенінде аяқталар еді. 20-шы ғасырда трамвай жүйесінің танымалдылығы төмендеп, 1932 жылы толығымен жабылды.
Болашақ темір жолдар
MBTA Commuter Rail Lowell Line желісін Лоуэллден Манчестерге дейін ұзарту жұмыстары жүргізілуде, жол бойында Нашуа қаласында тоқталатын болады. 2007 жылы штаттық заң шығарушы орган штаттағы қалалық теміржол көлігін дамытуды қадағалау мақсатында Нью-Гэмпшир теміржол транзиті басқармасын (NHRTA) құрды. Ұсынылып отырған желі Массачусетс штатының Лоуэлл қаласын Нью-Гэмпшир штатының Бедфорд қаласымен байланыстырады, ал соңғы станция Манчестер-Бостон аймақтық әуежайының жанында орналасады. 2022 жылдың қараша айына дейін AECOM және Нью-Гэмпшир штаты жүргізіп жатқан жобалау және қаржыландыру жөніндегі зерттеу 2023 жылдың басында аяқталуға тиіс, ал жоба федералдық қаржыландыруды күтуде. Нашуа қаласында желіде екі станциялық аялдама болуы жоспарлануда: Оңтүстік Нашуа, ол штаттық шекараның солтүстігіндегі Фазант-Лейн сауда орталығының артында орналасады, және Нашуа, ол Нашуа қаласының орталығындағы Крон-стрит көшесінің жанындағы теміржол ауласында орналасқан болады және қолданыстағы Крон-стрит саябағы мен тұрақ алаңын пайдаланады. Бұдан бөлек, 2017 жылдың 11 қазанында Нашуа қалалық кеңесі қазір банкротқа ұшыраған Бостон жерүсті теміржол компаниясымен теміржол желісін құру жөнінде өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды.
Өрт сөндіру
Нашуа қаласының өрт сөндіру бөлімі, «Нашуа өрт сөндіру» 176 штаттық қызметкерден тұрады және 31,9 шаршы миль (83 км²) аумақты қамтиды, 91 322 тұрғынын қорғайды. Қала ішінде алты станция бар. Бір өрт басшысы, бір орынбасары және төрт орынбасар бастығы бар. Бөлімде алты өрт машинасы, үш баспалдақ машинасы, бір қауіпті заттар/құтқару машинасы («Арнайы қауіптер 1» деп белгіленеді), екі шабыт машинасы, екі қосалқы өрт машинасы және бір қосалқы баспалдақ машинасы бар. Нашуа қаласында жеке жедел жәрдем қызметін «American Medical Response» көрсетеді. Бөлімде бес өрт комиссары бар. Комиссияның саясат шешімдері, лауазымға көтеру, тәртіптік жазалар, жұмысқа қабылдау және жұмыстан босату мәселелері бойынша толық жауапкершілігі бар. Өрт басшысы тікелей комиссияға есеп береді. Олардың міндеттеріне өрт басқармасымен бірлесіп бөлім бюджетін жоспарлау және басымдықтарды анықтау да кіреді.
Денсаулық сақтау
Нашуада екі аурухана бар: Сент-Джозеф ауруханасы және Оңтүстік Нью-Гэмпшир денсаулық сақтау жүйесі.
Танымал мәдениетте
2004 жылы Нашуа Солтүстік орта мектебінде MTV-дің MADE телешоуының эпизоды түсірілді. Орыс киселі (Russian dressing) Джеймс Э. Колберн Нашуа қаласында, шамамен 1910 жылдары ойлап тапқан. "The Office" американдық нұсқасындағы ойдан шығарылған Dunder Mifflin қағаз компаниясының филиалы Нашуада орналасқан және бірнеше эпизодта көрсетіледі.