Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шығармашылық көркем тіл
Локсиан Аполло
Fictional artistic language
Loxian Apollo
Локсиан – ирландиялық ақын және лирик Рома Райан жасаған ойдан туған көркем тіл және әліпби. Ирландиялық әнші, әнші-күйші және музыкант Enya-ның көп жылдық жазба және іскерлік серіктесі ол бұл тілді соңғысының алтыншы студиялық альбомы Amarantine (2005) дайындалған кезде құрды.
Loxian is a fictional artistic language and alphabet created by Irish poet and lyricist Roma Ryan. A longtime recording and business partner of Irish singer songwriter and musician Enya, she created the language during the production of the latter's sixth studio album, Amarantine (2005).
Шығу тегі
"Water Shows the Hidden Heart" әнін жазғанда, Еня әннің мәтінін ағылшын, ирланд және латын тілдерінде орындады, бірақ ешқайсысы әннің мағынасын қанағаттандыратын деңгейде жеткізе алмады. Содан кейін Райан локсиан тілінде алғашқы сөз тіркесін жазды, ол ағылшын тілінде "Syoombraya" деп айтылады. Еня оны орындағаннан кейін және оған риза болғаннан соң, Райан тілді одан әрі дамытып, "Amarantine" альбомындағы "Less Than a Pearl" және "The River Sings" тағы екі әнінде пайдаланды. 2009 жылғы "The Very Best of Enya" жинақ альбомының сырт жағында былай делінген: "Бұл шынымен ерекше саяхат болды. Біз кельттердің болашақта ғарышқа көшіп кетуі туралы айтатын 'Aldebaran' әнінен бастап, 'Aldebaran' әнінен туған 'Amarantine' альбомындағы үш локсиан әніне дейін саяхаттадық". Еня "Aldebaran" әнін жазып, 1987 жылы шыққан алғашқы "Enya" альбомында ұсынды.
During the recording of "Water Shows the Hidden Heart", a track on Amarantine, Enya had sung its lyrics in English, Irish and Latin but found none was suitable in getting the message of the song across in a way that they were happy with. Ryan then wrote the first expression in Loxian, pronounced in English as "Syoombraya". After Enya sang it and was pleased with it, Ryan developed the language further and used it for two other tracks on Amarantine—"Less Than a Pearl" and "The River Sings". In the liner notes to the 2009 compilation album The Very Best of Enya, "It has been a truly unique journey We have journeyed from Aldebaran, the track that tells of the future migration of the Celts through space, to the three Loxian songs of Amarantine, which were born of Aldebaran". Enya recorded "Aldebaran" and released it on her 1987 debut album, Enya.
Этимология
"Локсиан" деген атау грек және рим құдайы Аполлонның лақап атынан алынған, ол басқалармен қатар болашақты болжу, шындық және күн құдайы еді. Раян былай деп жазды: "Аты айға саяхат жасайтындарға берілген күн құдайы. Бұл – нәзік ирония. Локсиандардың тілі де осы сияқты, олардың сөздерін біз осы әндерге тоқыдық, бірақ осы сөздердің өзі Алдебараннан әрі саяхат ететін болашақ көшіне тән." Раян осы есімді пайдаланып, болашақ ғарыш саяхатшыларының тарихын біздің, олардың ата-бабаларымызбен байланыстырды.
The name "Loxian" was taken from the epithet of the Greek and Roman god Apollo, the god of prophecy, truth, the sun, among others. As Ryan wrote: "A God of the sun whose name we have given to those who travel to the moon. It is a subtle irony. So, too, is the language of the Loxians, whose words we have woven into these songs, yet those very words belong to a future migration travelling beyond Aldebaran." Ryan used this particular name to link the history of this future generation of space travellers to us, their ancestors.
Локсиан жазулары
Локсианның алты негізгі жазуы немесе әліпбиі бар: ea (Су жазуы), pirrro (Жаңбыр жазуы, сондай-ақ Vernal Script деп аталады), luua (жазғы көлеңке жазуы), essa (желдің күзгі жазулары – осы жазулар маусымының көптеген түрлері бар), ju (Қысқы жазуы, екі визуалды әліпбиі бар) және kan (Ай жазуы немесе садақшы жазуы). Локсиан жазулары визуалды бастауларға негізделген. Амарантин кітапшасында және Райанның «Су жасырын жүректі көрсетеді» кітабында қолданылған жазу ea жазуы болып табылады. Райан осы жазуда екі ықпалды біріктірді. Ол былай дейді: «Ескі ағылшын тілінде су сөзі 'ea' деп аталады (орта ағылшын тілінде бұл сөз 'өзен' немесе 'ағын су' мағынасын білдіреді) және алфавиттің дизайны судан туындады – әріптер, шын мәнінде, бүгін қолданылатын жалпы ағылшын алфавиті. Осы алфавиттің пішіндері судан жасалған. Мен судан әріптер жасадым, ал су – сұйық форма болғандықтан, Локсианның Ea алфавитіне айналды». Қалған жазулардың барлығы визуалды шабыттан туындаған. Райанның айтуынша, «Локсиан дыбыстар тізбегі ретінде өмірге келді. Бастапқыда ол тек бір әнге арналған, мағынасы болмайтын, тек 'дыбыстық ландшафт' болуы керек еді. Бұл дыбыстық ландшафт Никидің идеясы еді. Мен әннің тек дыбыстардан тұруы мүмкін деген ойға келіспедім, сондықтан оның артында тек өзім үшін ғана мағына мен тарих құра бастадым. Содан кейін, Еня екі басқа тректе осы 'дыбыстарды' немесе 'сөздерді' пайдаланғысы келгенде, Локсиан дүниеге келді. Ол мен өнер тілі дейтін нәрсеге айналды. Мен тәжірибе жасауға тырыстым, Ники мен Еняның көзқарасын көрсететін өрнек құруға ұмтылдым. Мен жаңа тіл жасауға тырыспадым. Дегенмен, ирониялық түрде, тіпті қазір де Локсиан тілі дамуда».
Loxian has six basic scripts or alphabets: ea (the Water Script), pirrro (the Rain Script also called the Vernal Script), luua (the Shadow Script of summer), essa (the Autumnal Scripts of the winds – this particular season of scripts has many forms), ju (the Winter Script which has two visual alphabets) and kan (the Moon Script or Archer Script). The Loxian scripts draw on visual origins. The script used in the booklet for Amarantine and in Ryan's book Water Shows the Hidden Heart is the ea script. Ryan has combined two influences in this particular script. She says "The Old English word for water is 'ea' (in Middle English the word came to mean 'river' or 'running water') and the design for the alphabet came from water – the letters are, in fact, the common English alphabet used today. The shapes for this alphabet were created from water. I made the letters from water, which, being a fluid form, metamorphosed into the Loxian alphabet of Ea." All of the remaining scripts are based on visual inspiration. As Ryan says – "Loxian began its life as a series of sounds. It was originally meant for only one song, and was to have no meaning, to be a 'soundscape'. The soundscape was Nicky’s idea. I had difficulty with the idea of having purely sounds in the song, and so began to create a meaning and a history behind them purely for myself. Then, as Enya wanted to use the ‘sounds’ or ‘words’ in two other tracks, Loxian was born. It developed into what I would call an art language. I was trying to create an experience; an expression that portrayed Nicky and Enya's vision. I was not trying to create a new language, per se. Yet ironically, even now, the Loxian language continues to grow.”
Мақсаты мен тарихы
Алайда Райан бұл «жаңа тілді» жасау кезінде әлемдегі көптеген тілдердің жоғалып бара жатқанын жақсы білгенін айтады. Ол: «Локсиан – таза көркемдік туынды, және оған тарих пен мәдениет сыйлағаныммен, оның басты міндеті көркемдік болып қалады. Біз көптеген әлемдік тілдерді жоғалтып жатырмыз. Тіл – тек күнделікті қарым-қатынас құралы ғана емес, ол тарихты, дәстүр-салтын және халықтың өмірі мен тұрмыс-тіршілігі туралы мәліметтерді сақтайды. Living Tongues институтының мәлімдемесінше, шамамен екі апта сайын бір тіл құрып кетеді». Рома Райан Локсиан әлемін зерттейтін және үш Локсиан әні туралы ақпарат беретін кітап жазды. «Су жүректің құпиясын ашады» кітабы екі форматта жарық көрді. 2005 жылы шыққан түпнұсқасы қазір басылымнан түсті. 2006 жылы Warner Music екінші басылымын шығарды. Әрбір басылымда поэзия жинағы бар: біріншісінде «Амарантин» поэзиясы, ал екіншісінде – «Обсидианның ән салған жолы» поэзиясы орналасқан.
Ryan, however, has said that while creating this ‘new language’ she was also very much aware of the fact that many of the languages of our world were dying. She said “Loxian is purely artistic and, although I have given it a history and culture, its primary function is still artistic. We are losing so many world languages. Language is more than everyday communication, it holds history, customs and information about its people and their way of life. As the Living Tongues Institute for Endangered languages tells us – roughly every two weeks a language dies”. Roma Ryan has written a book which explores some of the world of the Loxians and gives some background information on the three Loxian songs. The book Water Shows the Hidden Heart was released in two formats. The original, issued in 2005, is now out of print. A second publication was released by Warner Music in 2006. Each of these publications contains a book of poetry within it; the first contains the Amarantine poetry, and the latter poetry from "The Way Obsidian Sings".
Басқа қолданыстар
Райан сонымен қатар интерактивті онлайн ойын жасады – «Локсиандық ойындар». Ол да Локсиан тілін және Локсиан әлемін зерттейді. Ойын жұмбақтар, тапсырмалар және «көрбеу іздестірулер» түрінде ұсынылады және тағы да күшті визуалды элементтерге ие. Тіл Enya-ның 2015 жылғы «Dark Sky Island» альбомында екінші рет қолданылды, «The Forge of The Angels» және «The Loxian Gate» атты екі тректе, олар аталымның «ғарыштық» тақырыбын ұстанады. Бұл әндердің сюжеттері Локсиан тілі қолданылған болашаққа қадамы баяндаманы жалғастырады делінген.
Ryan also created an interactive, on line game – The Loxian Games – which also explores the Loxian language and the Loxian world. It takes the form of riddles, quests and ‘treasure hunts’ and again has a strong visual aspect to it. The language is used for the second time in song in Enya's 2015 album Dark Sky Island, on two tracks which follow the 'intergalactic' theme of the title "The Forge of The Angels" and "The Loxian Gate". The narratives of these songs were said to continue the futuristic narrative Loxian is used for.