Кіріспе
Грантс – АҚШ, Нью-Мексико штатының Сибола округіндегі қала. Ол Альбукеркиден батысқа қарай шамамен 78 миль (126 км) қашықтықта орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 9 163 адамды құрайды. Грантс – Сибола округінің әкімшілік орталығы. Қала Көнелердің жолдарымен (Trails of the Ancients Byway) өтеді, бұл Нью-Мексиконың көрнекті туристік жолдарының бірі.
Тарих
Грант қаласы 1880 жылдары теміржол лагері ретінде құрылды. Осы кезде үш канадалық бауыр – Ангус А. Грант, Джон Р. Грант және Льюис А. Грант – Атлантика және Тынық мұхиты темір жолының аймақ арқылы өтетін бір бөлігін салуға келісімшарт алды. Грант ағайындыларының лагері бастапқыда Грант лагері, кейін Грант станциясы, соңында Грант деп аталды. Жаңа қала бұрынғы жаңа мексикалық Лос-Аламитос елді мекенін қамтып, Атлантика және Тынық мұхиты темір жолының бойымен өсті. Қала жақын орналасқан Зуни тауларындағы теміржол арқылы ағаш кесу өнеркәсібінің дамуынан гүлденді және Атлантика мен Тынық мұхиты темір жолының маңызды торабы болды, ол кейін Атчисон, Топека және Санта-Фе темір жолының бір бөлігіне айналды. Зюни тау темір жолының шағын тармағы қала ішінде дөңгелек депоға (Интерстейт 40 тас жолының 81-ші шығу жанында) ие болды және жұмысшыларды Бристаун деген кішкентай елді мекенде орналастырды. Зуни тауларынан алынған ағаштар Альбукеркиге жөнелтілді, онда ірі ағаш кесу зауыты оларды батысқа сатылатын ағаш өнімдеріне айналдырды. 1930 жылдары ағаш кесу өнеркәсібінің төмендеуінен кейін Грантс-Милан АҚШ-тың «сәбіз астанасы» деп танылды. Ауыл шаруашылығына Bluewater Reservoir су қоймасының салынуы көмектесті, ал аймақтың жанартаулық топырағы егіншілік үшін өте қолайлы жағдай жасады. Грант қаласы сонымен қатар әуе шарасының белгісі ретінде және кейіннен 66-шы тас жол арқылы орналасқан жерінің арқасында дамыды, бұл саяхатшылар мен туристерді, сондай-ақ оларға қызмет көрсететін кәсіпорындарды әкелді. 2013 жылдан бастап әуежайдағы (KGNT) белгі және FSS ғимараты Батыс Нью-Мексико авиация мұражайы ретінде қайта жаңартылуда. Қаланың ең жарқын өрлеуі, Навахо малшысы Пэдди Мартинес Хейстак Меса маңында уран кенін тапқан кезде болды, бұл 1980 жылдарға дейін жалғасқан кен өндірісінің қарқынды дамуына себепкер болды. Кен өндірісінің тоқтауы қаланы құлдырауға ұшыратты, бірақ қала туризмге және аймақтың табиғи сұлулығына деген қызығушылықтың арқасында қайта жанданды. Ядролық энергияға деген жаңа қызығушылық аймақта уран өндіру мүмкіндігін қайта жандандырды, ал энергетикалық компаниялар әлі де пайдалы кен орындары мен аймақтағы кен іздеу құқықтарына ие.
География
Грантс Солтүстік-Орталық Сибола округінде орналасқан. Санта-Фе даңғылы (бұрынғы 66-жол) қала арқылы өтетін басты жол, ал 40 тас жолы қаланың оңтүстік жағымен өтеді, оған 81 және 85 шығулар арқылы кіруге болады. I 40 шығысқа қарай 78 миль (126 км) Албукеркиге, ал батысқа қарай 61 миль (98 км) Галлапқа жетеді. Милан қаласы Грантстың солтүстік-батыс жағымен шектеседі. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы толығымен құрлықтан тұрады. Грантс үлкен және салыстырмалы түрде жаңа (ең жас лава ағындары шамамен 3000 жыл бұрын пайда болған) Эль Малпаис ("жаман жерлер") деп аталатын лава даласының солтүстік шетінде орналасқан, оның бір бөлігі Эль Малпаис Ұлттық ескерткіші ретінде сақталған. Қаланың солтүстік-шығысында Сан-Матео таулары мен Тейлор тауы орналасқан, оның биіктігі 11301 фут (3445 м), бұл аймақтағы ең биік нүкте. Қаланың батысында Континенттік бөлініс және Зуни таулары жатыр, олардың ішкі бөлігінде 2 миллиард жылдық кембрийлік граниттер мен метаморфтық тау жыныстары бар эрозияға ұшыраған антиклин. Аймақ негізінен құмтастар мен лава ағындары басым биік шөлді аймақ.
Климат
Грантс қаласы Нью-Мексикоға тән салқын, жартылай шөлейтті климатқа ие (Köppen BSk). АҚШ-тың ең құрғақ аймақтарының бірінде орналасқан Грантс қаласында жыл сайын шамамен жауын-шашын жауады. Ең көп жауын-шашын жауатын үш ай – шілде, тамыз және қыркүйек, бұл муссондық маусымға сәйкес келеді. Рекордтық ең көп жауын-шашын жауған ай – 2015 жылғы шілде, ал ең көп жауын-шашын жауған күн – 1972 жылғы 25 тамыз. 1948 жылдан бергі ең жауын-шашынды жыл – 1965 жыл, ал ең құрғақ жыл – 1956 жыл. Муссондық маусымда тіпті күннің температурасы да жыл бойына дерлік немесе одан да жоғары болады. Қазан айында муссон шегіне бастағанда, түстен кейінгі температура өте жылыдан қараша айына дейін ыстыққа дейін төмендейді, ал қыс айларында салқын болады. Таңертеңгі температура қазан айында мұзды температураға жете бастайды, ал жыл бойы 177,6 таңертеңгі күндері мұзды температураны көрсетеді, бірақ түстен кейінгі максималды температура бар болғаны 5,1 күннен кейін мұзды температурадан жоғарылайды. Ең төменгі температура әдетте таңғы 4,6-да тіркеледі, ал рекордтық ең төменгі температура 1990 жылғы Рождество күні тіркелді. Қыстың құрғақтығы қардың аз жаууына себеп болады: орташа көрсеткіш тек , ал 1967 жылғы желтоқсан айында бір айда ең көп қар жауды, сонымен қатар ең қарлы маусым тіркелді. Көктемде ауа райы тұрақты түрде жылынады, сәуір айының соңына дейін максималды температураға жетеді және 35,6 түстен кейін жетеді. Ең жоғары температура 2003 жылғы 14 шілдеде және 2013 жылғы 28 маусымда тіркелді.
During the spring, the weather steadily heats up, with maxima topping before the end of April and reaching on 35.6 afternoons – although only five mornings on record have stayed above During this early summer period, the weather remains very dry, so that mornings remain cool even into June – as late as June 23, 1964 the temperature fell to freezing. The hottest temperature on record has been on July 14, 2003, and June 28, 2013.
Демография
2000 жылғы санақ бойынша қалада 8806 адам, 3202 үй шаруашылығы және 2321 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 3626 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Нәсілдік құрамы (испандық емес топтар арасында): ақ нәсілділер – 56,18%, афроамерикалықтар – 1,62%, американдық индейлер – 11,97%, азиялықтар – 0,92%, Тынық мұхиты аралдарынан келгендер – 0,12%, басқа нәсілдерден – 24,80%, екі немесе одан көп нәсілділер – 4,38%. Кез келген нәсілдегі испандық немесе латын американдықтар халықтың 52,36% құрады. 3202 үй шаруашылығының 37,5%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 49,5%-ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 17,1%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 27,5%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылығының 24,1%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 8,5%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,61 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,06 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер – 28,8%, 18-24 жас аралығындағылар – 9,3%, 25-44 жас аралығындағылар – 27,9%, 45-64 жас аралығындағылар – 21,7%, 65 жастан асқандар – 12,3%. Орташа жас 34 жасқа тең. Әр 100 әйелге 85,3 еркек, ал 18 жастан асқан әйелдердің 100-іне 79,4 еркек шалысады. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 30 652 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 33 464 доллар болды. Ер адамдардың орташа табысы 31 870 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 20 808 долларды құрады. Жан басына шаққандағы орташа табыс 14 053 долларға тең. Отбасылардың 19,4%-ы және халықтың 21,9%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 31,8%-ы және 65 жастан асқандардың 11,1%-ы.
Білім
Грантс/Сибола округінің барлық мемлекеттік мектептері Грантс/Сибола округтік мектептер жүйесімен басқарылады. Грантс және Сибола округіне жеті бастауыш мектеп, бір орта мектеп және екі жоғары мектеп қызмет көрсетеді. Лос-Аламитос орта мектебі мен Грантс жоғары мектебі Грантс қаласына қызмет көрсетеді. Галуп Рим-католик діншілігіне қарасты Авила қасиетті Терезасы католик мектебі – қаладағы жалғыз жеке аккредиттелген мектеп, ол балабақшадан сегізінші сыныпқа дейінгі білім береді. Мектеп ғимараты 1945 жылы салынды. Сонымен қатар, Нью-Мексико мемлекеттік университетінің филиалы екі жылдық орта білімнен кейінгі білім беру бағдарламасын және қашықтықтан оқыту арқылы жоғары дәреже алу мүмкіндігін ұсынады.
Мәдениет
Ұлттық саябақтар қызметі мен Жерді басқару бюросы Грантс қаласындағы 40-шы тас жолының 85-ші шығу орындасында орналасқан Эль-Мальпаис келушілер орталығын басқарады. Келушілер орталығы Эль-Мальпаис ұлттық ескерткішінің және Эль-Мальпаис ұлттық сақтау аймағының көптеген ерекшеліктерін көрсетеді. Қалада тау-кен мұражайы бар, сондай-ақ Грантс-Милан қалалық әуежайында Батыс Нью-Мексико авиациялық мұра мұражайы орналасқан. 66-тас жолы / Санта-Фе даңғылында Сибола өнер кеңесі жергілікті суретшілердің туындыларын және көптеген 66-тас жолы артефакттарын, соның ішінде Ford Model T roadster-ді ұсынатын өнер галереясы мен мұражайды басқарады. Мұражайда тұрақты түрде арнайы шаралар, көрмелер мен ашылу салтанаттары өтеді. Қаланың батысындағы Зуни тауларында тибет буддалық ступасы – Зуни таулары ступасы орналасқан.
Онлайн-ақпарат құралдары
Жарыс сарапшылары.com
Танымал мәдениет
Жазушы Робисон Уэллс өзінің "Екінші ой" романында Аламитос қалашығының Грантс қаласына негізделгенін, ол кеншілер лагерінің құрметіне аты өзгертілмес бұрынғы тарихи аты екенін айтты. Уэллс 1990 жылдардың соңында Грантста тұрды. Грантс Луи Л’Амурдың "Флинт" романында маңызды орын ретінде көрсетілген.