Карлсбад қаласының тарихы мен дамуы

Кіріспе

Карлсбад – Нью-Мексико штатының Эдди округіне қарасты қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша қала халқы 32 238 адамды құрайды. Жергілікті минералды сулардың емдік қасиеттеріне байланысты дамыған коммерциялық қызметінің нәтижесінде, қала кейіннен Еуропаның танымал Карлсбад (Богемия, қазіргі Карловы Вары, Чехия) курортының атын алды, ол өз кезегінде қасиетті Рим императоры және Богемия королі Карл IV-тің құрметіне аталған. 1918 жылдың 25 наурызында қала халқы 2000 адамнан асып, Нью-Мексико губернаторы Вашингтон Эллсворт Линдсей Карлсбадты қала деп жариялады. Карлсбадтың дамуының көп бөлігі суару суымен байланысты. Жергілікті малшылар Эддидің Халагуено ранчосындағы жайылымдық жерлерге Пекос өзенінен су бұрудың маңыздылығын түсінді. Қала ішінде суару жүйесін құру үшін бірнеше құрылыс жобалары жүзеге асырылды. Авалон тоғаны қаланың жоғары жағында салынды, ал арналар суды қалаға жеткізді. Арналар өзеннің төменгі ағысында қиылысқан кезде дау туды, нәтижесінде Пекос өзенінің ағын жолы салынды, бастапқыда ағаштан, кейін бетоннан (ағын жолы өзеннің өзінен өтетін жалғыз орын деп есептеледі). Аймақтың өсуіне Шығыстан келген туристерді жеңілдетілген бағамен тасымалдаған арнайы пойыз қатынасы ықпал етті. 1891 жылы Пекос аңғары темір жолы құрылғанға дейін, саяхатшылар Тоя (Техас) темір жол станциясында кездесіп, Пекос өзенінің жағасындағы бұл кішкентай, бірақ өсіп келе жатқан елді мекенге дейін 145 шақырымдық қиын, тозанды жолмен сапар шегетін. Карлсбадтағы алғашқы құрылыстардың көп бөлігі жергілікті өндірілген кірпіштерден салынды. Кірпіштер өте жұмсақ және сапасы нашар болды. Канал және Фокс көшелерінің бұрышында орналасқан бұрынғы Бірінші Ұлттық банк ғимараты жергілікті кірпіштен салынған сирек ғимараттардың бірі. 1901 жылы жергілікті ковбойлар Карлсбад үңгірлерін (сол кезде "Жарқанат үңгірі" деп аталған) қайта ашқаннан кейін, 1930 жылдың 14 мамырында Карлсбад Ұлттық паркі құрылды, бұл Карлсбад қаласына үлкен танымаллық әкелді. 1925 жылы Карлсбад маңынан калий табылды, және көп жылдар бойы Карлсбад американдық калий нарығында жетекшілік етті. 1960 жылдары калий нарығының төмендеуінен кейін, Карлсбад тұрғындары мен басшылары Қалдықтарды оқшаулау пилоттық зауытын (WIPP) құруға қолдау көрсетті, онда төмен деңгейдегі радиоактивтік қалдықтар мыңдаған метр тереңдіктегі тұз қабаттарында сақталуы керек еді. Конгресс 1979 жылы WIPP жобасын мақұлдады, ал құрылыс 1980 жылы басталды. 1993 жылы DOE Карлсбад аймақтық кеңсесі ашылды, ал алғашқы қалдықтар 1999 жылы жеткізілді. Қазіргі уақытта Карлсбад "жаңару" кезеңін басынан өткеруде. Қала бүкіл аймақта мұнай және табиғи газ өндіруде көшбасшы болып табылады, бұл жұмыспен қамту деңгейінің өсуіне әкелді. Осы өсімге байланысты отбасылар мен жеке тұлғалар Карлсбадқа қоныс аударуда.

Carlsbad ('/k//ɑr//l//z//b//æ//d/ KARLZbad) is a city in and the county seat of Eddy County, New Mexico, United States. As of the 2020 census, the city population was 32,238. With the commercial development of local mineral springs near the flume for medicinal qualities, the town later voted to change its name to Carlsbad after the famous European spa Karlsbad, Bohemia (now Karlovy Vary, Czech Republic), which in turn was named after Charles IV, Holy Roman Emperor and King of Bohemia. On March 25, 1918, the growing town surpassed a population of 2,000, allowing then governor of New Mexico Washington Ellsworth Lindsey to proclaim Carlsbad a city. Most of Carlsbad's development was due to irrigation water. Local cattlemen recognized the value of diverting water from the Pecos River to the grazing lands on Eddy's Halagueno Ranch. Many construction projects were undertaken to establish an irrigation system within the town. The Avalon Dam was constructed upstream of town, and canals diverted the water into town. Conflict arose when the canals met the river downstream; as a result, the Pecos River Flume was built, first out of wood and later concrete (the flume is often titled the only place where a river crosses itself). Key to the growth of the area was special excursion trains that brought visitors from the East at reduced fares. Before the Pecos Valley Railroad arrived in 1891, travel parties met at the railroad station in Toyah, Texas, and were driven by buggy 90 mile (145 km) over a rough, dusty road to this small but growing settlement on the banks of the Pecos River. Most of the early construction in Carlsbad was completed with locally manufactured bricks. The bricks were quite soft and of poor quality. The former First National Bank building at the corner of Canal and Fox streets is one of the few remaining buildings constructed with local brick. The re discovery of Carlsbad Caverns (then known as "Bat Cave") by local cowboys in 1901 and the subsequent establishment of Carlsbad Caverns National Park on May 14, 1930, gained the town of Carlsbad substantial recognition. In 1925, potash was discovered near Carlsbad, and for many years Carlsbad dominated the American potash market. Following the decline of the potash market in the 1960s, the residents and leaders of Carlsbad lobbied for the establishment of the Waste Isolation Pilot Plant (WIPP), a site where low level nuclear waste would be stored thousands of feet underground in salt beds. Congress authorized the WIPP project in 1979, and construction began in 1980. The DOE Carlsbad Area Office opened in 1993, and the first waste shipment arrived in 1999. Currently, Carlsbad has experienced a "boom". The city is leading in the production of oil and natural gases across the entire area, causing an increase in the employment rate. Due to this increase, families and individuals have begun to migrate to Carlsbad.

Үкімет

Карлсбад қаласының билік жүйесі – әкім мен кеңес формасы. Сайлаушылар қала әкімін және қалалық кеңестің сегіз мүшесін (әр округтен екі адамнан) сайлайды, олар заңдар қабылдап, саясат жүргізеді. Қалалық кеңестің алғашқы отырысында, жаңадан сайланған кеңес мүшелері қызметке кірген соң, кеңес сайланған әкімнің болмаған жағдайында оның өкілі ретінде қызмет ететін әкім орынбасарын сайлайды.

Экономика

Карлсбадтың ең ірі жұмыс берушілері: 1 Вашингтон Tru Solutions LLC, 2 Карлсбад муниципалды мектептері, 3 Mosaic Potash Carlsbad, 4 Constructors, Inc., 5 Карлсбад медициналық орталығы, 6 Intrepid Potash, 7 Landsun Homes, Inc., 8 Lowe's, 9 Нью-Мексико мемлекеттік университеті Карлсбад бөлімшесі, 10 Lakeview Christian Home.

Карлсбад аймағының экономикасы негізінен минералдық қазбалар секторына негізделген. Қала Пермь бассейнінің мол мұнай және газ кенеттерінің үстінде орналасқан және АҚШ-тағы кез келген аймақтан артық калий өндіреді. Карлсбадта АҚШ Энергетика министрлігінің Карлсбад филиалы орналасқан, ол елдің қорғаныс нысандарынан трансурандық радиоактивтік қалдықтарды қауіпсіз сақтау үшін Қалдықтарды оқшаулау пилоттық зауытын басқарады. Туризм маңызды рөл атқарады, өйткені Карлсбад үңгірлері ұлттық паркі, Гвадалупа таулары ұлттық паркі, Линкольн ұлттық орман паркі, Тірі шөлдік жануарлар бағы және ботаникалық бақ мемлекеттік паркі, сондай-ақ жыл сайынғы Рождестволық Пекос жарық шоуы қаладан ең алыс 50 мильдің ішінде орналасқан.

Тау-кен өндірісі

Калий – азот пен фосформен бірге тыңайтқыш ретінде қолданылатын калийлі қосылыс. 1925 жылы Пермь алабының жер астынан калий кен орындары табылды. Mosaic Potash Carlsbad (бұрынғы IMC Global) және Intrepid Potash (бұрынғы Mississippi Chemical Corporation) есімді екі компания Карлсбадтың шығысында кен өндіру жұмыстарын жүргізеді. Екі кен шахтасында да айналасындағы елді мекендерден келген көптеген жұмысшылар жұмыс істейді.

Басып шығару

Карлсбадты күнделікті (дүйсенбі күнінен басқа) газет, «Карлсбад Current Argus» қызмет көрсетеді. «Focus on Carlsbad» журналы – Карлсбадта тұру, сауда жасау және демалысқа қатысты жергілікті мақалалармен тоқсан сайын жарық көретін басылым.

Теледидар

23-арна – кабельдік теледидар арқылы көрсетілетін жергілікті телеарна. Арнада ерекше оқиғалар мен жергілікті жаңалықтар көрсетіледі; көптеген тұрғындар өсімдік күтімінен ғылымға дейінгі тақырыптар бойынша хабарлар жүргізеді. «20,000 Leagues Under the Sea», «Meet John Doe» және «Scarlet Street» сияқты классикалық фильмдер сәрсенбі күндері көрсетіледі. Channel23TV спутниктік теледидарда қолжетімді емес.

Спорт

Карлсбад Батс кәсіби бейсбол командасы тәуелсіз Пекос лигасының мүшесі болды. Бэтс лигада негізінен саяхат командасы болды, бірақ 2011 жылы Карлсбадта екі ойын өткізді. Карлсбад 2012 жылы толық уақытты франшиза үшін қарастырылды, бірақ қабылданбады. Карлсбад қаласының оңтүстік-батыс жағында жасөспірімдер спорт кешені салынды, онда алты софтбол және төрт футбол алаңы бар. Жыл сайын кешенде бірнеше жергілікті және өңірлік турнирлер өткізіледі. Карлсбад орта мектебі - Нью-Мексиконың төртінші ауданындағы AAAAA мектебі. Карлсбад орта мектебі футбол, бейсбол, софтбол, баскетбол, жеңіл атлетика, гольф, теннис, ерлер және әйелдер футболы, жүзу, күресу және родео спорт түрлерінде жарысатын командаларға ие. Carlsbad Velo велосипед клубы 2012 жылы Cavern City Classic Omnium-ды үлкен жетістікпен өткізе бастады; апта сайын сенбі күндері ұйымдастырылатын велосипед тебулерге қатысушылар айналағы ландшафтты көруге мүмкіндік алады. Жыл сайын жүгіру және жүру жарыстарын Карлсбад жүгірушілер клубы және Ұлттық түнгі кеш ұйымдастырады.

Жаппай көлік

Карлсбад қалалық көлік жүйесі (CMTS) Карлсбад қаласының шегінде және Эдди округіне тікелей іргелес жатқан аумақтарда қоғамдық көлік қызметін ұсынады. CMTS үш белгілі маршрут және жалпы қоңырау бойынша шақыру қызметін іске асырады. 1996 жылдың маусымында құрылған CMTS 17 микроавтобус паркін пайдаланады және мүмкіндігі шектеулі адамдарға, зейнеткерлерге, студенттерге және жалпы халыққа қызмет көрсетеді. Орташа айлық жолаушылар саны шамамен 4800 адамды құрайды. Нью-Мексико Транспорттық қызметтері, жеке компания, қала бойынша белгіленген аялдамалардан қалдықтарды оқшаулау пилоттық зауытына жұмыскерлерді күнделікті тасымалдауды жүзеге асырады.

Автобустар қызметі

Greyhound Lines Эль-Пасо мен Техас штатының Лаббок қалалары арасындағы 463-ші маршрутында Карлсбад қаласында тоқтайды.

Өңірлік

Cavern City Air Terminal (CNM) Карлсбадтың оңтүстігінде орналасқан, қазіргі уақытта Boutique Air компаниясы Essential Air Service (EAS) шарты бойынша Альбукерке және Даллас/Форт-Уортқа тікелей рейстер ұсынады. Розуэлл халықаралық әуежайы (ROW) Карлсбадтан солтүстікке қарай 73 миль (117 км) қашықтықта, Нью-Мексико штатының Розуэлл қаласында орналасқан. Оны American Eagle күнделікті Даллас/Форт-Уорт халықаралық әуежайы мен Феникс Скай Харбор халықаралық әуежайына рейстермен қамтамасыз етеді. Лиа округінің аймақтық әуежайы (HOB) Нью-Мексико штатының Хоббс қаласында, Карлсбадтан шығысқа қарай 67 миль (108 км) жерде орналасқан. Ол Хьюстон қаласындағы Джордж Буш халықаралық әуежайына күнделікті рейстер ұсынатын United Express компаниясымен қызмет көрсетеді.

Халықаралық

Эл-Пасо халықаралық әуежайы (ELP) Техас штатының Эль-Пасо қаласының солтүстік-шығыс бөлігінде, Карлсбадтан батысқа қарай 254 шақырым (158 миль) жерде орналасқан. Мидленд халықаралық әуежайы (MAF) Мидленд қаласының оңтүстік-шығысында, Техас штатында, Карлсбадтан 232 шақырым (144 миль) оңтүстік-шығыста орналасқан.

Темір жол

BNSF темір жолы Карлсбад аймағында жүк тасымалын, негізінен жергілікті калий кеніштеріне қызмет көрсетеді. Карлсбадта екі локомотив паркі бар: біреуі Мускатель даңғылы мен Орчард Лейн арасында, екіншісі Грин мен Черч көшелерінің арасында орналасқан. Қазіргі уақытта қалааралық жолаушылар тасымалы жоқ. Бұрын Карлсбадқа жолаушылар тасымалын BNSF-тің алдыңғы компаниясы – Санта-Фе темір жолы жүргізген. 110 E Фокс көшесіндегі бұрынғы станса әлі де сақталып тұр.

Энергия

Xcel Energy Карлсбад аймағына электр энергиясын жеткізеді. Нью-Мексико газ компаниясы штат бойынша 500 000-нан астам тұтынушыға, оның ішінде Карлсбадқа табиғи газ қызметтерін көрсетеді.

Санитарлық тазалық

Карлсбад қаласы ішуге жарамды суды жеткізу және сарғыш суды тазартуға жауапты. Қала тұрғындарына қоқыс шығару қызметін де қоса ұсынады. Қоқыс қаланың шығысындағы Эдди округі басқаратын Sandpoint полигонына жіберіледі.

Денсаулық сақтау

Карлсбад медициналық орталығы – Карлсбад және аймақ тұрғындарына қызмет көрсететін негізгі аурухана, оны Community Health Systems басқарады. CMC – 127 төсектік жедел жәрдем көрсететін мекеме, онда тәулік бойы жұмыс істейтін шұғыл көмек бөлімі, диагностикалық жүйелер және басқа да қызметтер бар. 2019 жылдың 10 қыркүйегінде CNN телеарнасы Карлсбад медициналық орталығы туралы хабар таратты. Хабардың тақырыбы: "Кейбір пациенттер төлемегенде, аурухана сотқа жүгінеді". Бұл хабарда шалғай орналасқан аймақтағы ауруханалық көмекке қолжетімділіктің шектеулігі және тым жоғары есептеулер үшін жалақының тоқтатылуы мәселелері көтерілді. Қалада сонымен қатар диализ орталықтары, МРТ кабинеттері, онкологиялық орталық және мамандандырылған клиникалар да бар. Карлсбад психикалық денсаулық сақтау қауымдастығы психикалық денсаулық сақтау қызметтерін, есірткіге тәуелділікті емдеуді, отбасылық және жастарға кеңес беруді, психиатриялық көмек және қызметкерлерге көмек бағдарламаларын ұсынады.

Ғылыми-зерттеу, әзірлеу және технологиялық нысандар

Карлсбадта бірнеше зерттеу мекемелері бар, мысалы Карлсбад қоршаған ортаны мониторингтеу және зерттеу орталығы (Нью-Мексико мемлекеттік университеті басқарады) және Ұлттық үңгір және карст зерттеу институты (Нью-Мексико Тех, Ұлттық саябақтар қызметі және Карлсбад қаласы басқарады). АҚШ Энергетика департаментінің Сандия Ұлттық зертханасы мен Лос-Аламос Ұлттық зертханасының әрқайсысының Карлсбадта филиалдары бар. Карлсбад даму департаменті мен қала Аэротех индустриялық-технологиялық паркін, соның ішінде Жаңа өндіріс және инновациялық оқыту орталығын басқарады.