Кіріспе

Шаунэвин (Ша́унэвин) – Саскачеван провинциясының оңтүстік-батысындағы қала. 37 және 13 тас жолдарының қиылысында орналасқан. Свифт-Каррент қаласынан 110 шақырым, Альберта шекарасынан 163 шақырым, ал Монтана шекарасынан 74 шақырым қашықтықта жатыр. Шаунэвин 1913 жылы Канадалық Тынық мұхиты темір жолының бойында құрылған. Қаланың «Bone Creek бассейні», «Boomtown» және «Даланың оазисі» сияқты бірнеше лақап аты бар. Соңғы атау қала орталығындағы саябақтан шыққан. Батыс Канада шөгінді алабының стратиграфиялық бірлігі – Шаунэвин формациясы осы қаланың атымен аталады.

1913 жылдың 17 қыркүйегінен бұрын

Шаунавонның азаматтық орталық ретінде алғашқы дамуы 1912 жылы Канадалық Тынық мұхиты темір жолы (CPR) жерді «Вейберн-Летбридж желісінде» батыстан шығысқа қарайғы бөліну нүктесі ретінде сатып алғанда басталды. Ол кезде осы жерге 9 елді мекен жақын болды. CPR қаланың қазіргі орны арқылы, негізінен, мол су қоры үшін теміржол жолдарын салды. Сондықтан, теміржол салынар алдында Шаунавон қаласының солтүстігіндегі Хипфнер шаруашылығының маңында уақытша құрылыстар «көтерілді», адамдар теміржол қай бағытта салынатынын болжады. Теміржолдың нақты қай жерге баратыны белгісіз болғандықтан, көптеген ғимараттар Үкіметтік жол бойында шаналардың үстіне салынды.

Жерді бастапқы сату және дамыту

1913 жылдың 17 қыркүйегінде таңертең, солтүстікке қарай 51 шақырым жердегі Галл-Лейк көлінде жаңа CPR қалашығындағы учаскелерді сату басталды. 1913 жылы құрылған «Шонауон стандарты» газеті келесі күні алғашқы нөмірін жариялады. Онда «шамамен 125 адам» қатысқандығы және көптеген адамдар сатудың басталуын күтіп «13 күн мен 13 түн» өткізгені хабарланды. Осы нөмірде газет «сегіз сағат ішінде 370 бизнес және тұрғын үй учаскесі сатылғандығын» жазды. Кейбір сатып алушылар бірнеше учаске сатып алған, әр тұрғын үй учаскесіне сәйкес нөмір берілген. 209-шы полктің әскери қызметшілері 1916 жылдың 15 қыркүйегінде Свифт-Коррент казармасына келді. Көптегендері әскерден демалысқа шығып, отбасыларына шаруашылықтарында көмектесіп жүрген.

Кеңейту

1916 жылы Шаунавон халқы 897 адамға жетті, бұл оның дамып келе жатқан қала екенін көрсетеді. 1922 жылы, соғыстан кейінгі жылдары, Шаунавон Жұмыспен қамту бюросына жүгініп, сол жылғы егін жинауға америкалық жұмысшыларды шақыру үшін Шаунавонды кіру порты етіп бекітуді сұрады. Шаунавон экономикасының негізгі бөлігі алғашқы күндерінен бастап ауыл шаруашылығы болды, бірақ 1922 жылы жұмыс күші жетіспеді.

Ертедегі минералдық дамуы

Сол жылы Шаунавонның оңтүстігінде лигнит, көмірдің бір түрі табылды және осыдан кейін ол қазылып, қарқынды дамытылды. Лигнит бұл аймақта әрқашан болған, және кейбір жағдайларда ол жер бетіне настолько жақын болғандықтан, шаруалар оны қолмен жинап алып, біраз уақыттан бері үйлерін жылыту үшін пайдаланған. 1928 жылдың 27 маусымына дейін қалаға айтарлықтай қаржы жұмсалды. Келесі жылдары бірнеше ғимараттар салынды. 1928 жылы Король қонақ үйі құрылысы аяқталды. Tide Water Associated Oil Company компаниясы оңтүстік-батыс Саскачеван аймағында мұнай өндіруге қызығушылық танытты. Аймақта мұнайдың табылуы 1952 жылы болды, ал алғашқы өндіріс Дельта, Доллард және Истэнд кен орындарынан жүзеге асты. Мұнайдың табылуы Шаунавонда халық санының өсуіне және тұрғын үйлердің көбеюіне әкелді.

Өнеркәсіптік парк

1981 жылы Шаунавон Шаунавон индустриялық паркі үшін 65 акр дайын жерді дамытуға кірісті. Парк №37 тас жолының батыс жағында орналасқан. Бұл тас жол Шаунавонды АҚШ-қа және Трансканада тас жолын солтүстікке, Галл көліне дейін жалғастырады. Жерге электр қуаты, табиғи газ және су жүргізілді. Парктегі алғашқы кәсіпорын – Foothills Pipelines (Sask.) Ltd. 1983 жылы жер бір акры 8 500 – 9 500 долларға сатылды, сатуды SEDCO (Saskatchewan Economic Development Corporation) жүзеге асырды. Дегенмен, 2009 жылы 665 миллион долларға жасалған сатып алу Crescent Point компаниясын жетекші компанияға айналдырды. Crescent Point Energy – Калгари, Альберта штатында орналасқан мұнай және газ компаниясы. 2009 жылы Crescent Point Energy Шаунавонға инвестиция салған негізгі мұнай компаниясы болды және мұнай өндірісінің шамамен 90% оған тиесілі болды.

Көмір

1952 жылы мұнай табылуына дейін Шаунавон көмірге тәуелді болды. Көмір Шаунавонның сыртындағы төбелерде қазылып, үйлерді жылытуға қолданылды. Ұлы депрессия кезінде көмір айырбас құралы ретінде пайдаланылды. Саскачеванның үш көмір кенді аймағының бірі шамамен бес миллиард тонна лигнит қорларына ие. Бұл, қазіргі тұтыну қарқынымен, провинцияны 300 жылға жуық жылу электр қуатымен қамтамасыз ете алады деген сөз.

Бірінші дүниежүзілік соғыс / Екінші дүниежүзілік соғыс / Корея соғысы

1939 жылы 14-ші канадалық жеңіл атқыштар полкінің 83 адамы Дундернге аттанды. 1940 жылдың қазан айында Шаунавон жергілікті тұрғыны Дэннис Кинг, Ұлыбританиядағы C.A.S.F. құрамында болып, ұшағы атып түсірілген неміс ұшқышын қолға түсірді.

Су

1913 жылы болашақта Шонавон деп аталатын аймаққа қоныс аударушылар келді. Сол кездегі үкіметтің келісімі бойынша, үй салып бітіргеннен кейін, провинцияның кез келген жерінде бір квартал жерді 10 доллардан сатып алуға болады. Сегіз сағаттың ішінде 370 учаске, жалпы сомасы 210 000 долларға сатылды! Қала «Канаданың су астанасы» деген аталымды алды. 1983 жылы шаруаларға тиесілі теміржол жәрдемақысы – «Кроу-рейсі» жойылғаннан кейін, шаруалар өз астықтарын ірі магистральдық терминалдар арқылы тасымалдау үшін ақы төлеуге мәжбүр болды. Бұған қоса, Канадалық Тынық мұхиты темір жолы мен Канадалық Ұлттық темір жолы өз магистральдық желілерінде астық терминалдарын құруға басымдық беріп, Канада далаларындағы мыңдаған шақырымдық теміржол желілерін пайдаланбауға мәжбүр етті. Теміржол компаниялары Саскачеванның бірнеше желілерін жабуға мәжбүр болды. Бұл екі жағдай теміржолмен тасымалданатын вагондардың санын азайтты және Канадалық Тынық мұхиты темір жолын Ұлы Батыс темір жолының Оңтүстік-Батыс Саскачеван бөлігінен бас тартуға мәжбүр етті, нәтижесінде Саскачеванның оңтүстік-батысындағы 550 км теміржол желісі сатылды. Мамыр айында Westcan Rail CP Rail-мен төрт тармақ желісін сатып алу туралы келіссөздер бастады. Great Western Railway – Westcan компаниясының Саскачеван штатындағы толық серіктес компаниясы, кеңсесі Шонавон қаласында орналасқан. 2000 жылдың 13 қыркүйегінде Westcan Rail провинциялық үкіметтен желілерді сатып алуға рұқсат алды. 2004 жылдың күзінде жергілікті шаруалар мен муниципалитеттер тобы GWR-ді жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін тармақ желілерін сатып алуға компания құрды, ал қалған 1,7 миллион доллар провинциялық несиемен қаржыландырылды. Бүгінде ол әлі де жергілікті меншікте және басқарылады. GWR жыл сайын 6400 вагон тасымалдайды. 2000 жылғы бастапқы мақсат – жылына 4000 вагон, бұл 30 000 толық жүктелген жүк көлігінің жолдан шығуымен тең. Астық, тыңайтқыш, жүгері, шикі мұнай және қайта өңделген резеңке – негізгі тасымалданатын ресурстар, сондай-ақ табысты вагон сақтау бизнесі де жүргізіледі. Алайда, Шонесси ирландтық тегінен болған, бірақ Висконсин штатының Милуоки қаласында кедей отбасында дүниеге келген. Сондықтан, ескі түрдегі поместье болуы екіталай, және мұндай орын ирландтық жер-су аттарының анықтамаларында кездеспейді. CP-нің құжаттарында бұл мәселе туралы ешқандай ақпарат болмағандықтан, Шонавон қаласының атының шығу тегі құпия болып қалуы мүмкін.

Федералды саясат

Шаунавон 1913 жылы құрылғаннан бері қала мен айналасындағы аймақты әртүрлі саяси партиялар мен көшбасшылар өкілдік етіп келді. Қала 1914 жылы құрылған жаңа Мейпл Крик сайлау округінің құрамына кірді. 1917 жылғы федералды сайлауда Юнионист партиясының мүшесі және Саскачеван астық өсірушілер қауымдастығының ұйымдастырушысы Джон Арчибальд Махарг қарсылығызсыз сайланды, ол аймақтың алғашқы парламент депутаты болды. 1921 жылғы келесі сайлауда прогрессивтік кандидат және Гулл-Лейк тұрғыны Нил Хаман МакТэггарт округте жеңіске жетті, ал 1925 жылы либерал Джордж Спенс жеңіске қол жеткізді. Спенс келесі жылы қызметтен кетті, оның орнына либерал Уильям Джордж Бок келді. Суонстонның федералдық қызметі 1935 жылы либерал кандидат Чарльз Эванс сайлауда жеңіске жеткен кезде аяқталды. Суонстон төрт кандидаттың қатысқан шайқаста үшінші орын алды. 1935 жылдан 1952 жылы округтер қайта бөлінгенге дейін Мейпл Крик округі солшыл партиялардың қолында болды. Либералдар 1945 жылдан 1949 жылға дейін, Кооперативтік Ұлттар Федерациясының кандидаты Дункан Джон МакКвейг жеңіске жеткенге дейін орынды ұстап келді. 1987 жылы Свифт-Каррент – Мейпл Крик округі Ассинибоя округімен біріктірілді. Одан көп ұзамай, 1993 жылы реформашы кандидат Ли Моррисон прогрессивті консерваторлардың округтағы билігін бұзды. Моррисон 1997 жылы қайта сайланды, ол кезде Шаунавон жаңа құрылған Сайпресс Хиллс Граслендс округімен өкілдік етілді. 2000 жылғы федералды сайлауда Канадалық Альянс партиясы мен кандидаты Дэвид Андерсон жеңіске жетті. 2004 жылы консерваторлардың құрамына кірген Андерсон 2019 жылға дейін Шаунавонды федералды деңгейде өкілдік етті, содан кейін ол қызметтен кетті. Қазіргі депутат – оның жүрегі туысы Джереми Патцер. Доктор Суонстонның 1935 жылы жеңіліске ұшырағаннан бері Шаунавонды өкілдік ететін парламент депутаты ешқашан қаланың түпкілікті тұрғыны болған емес: Моррисон мен Андерсон сияқты тұлғалар, қалаға федералды деңгейде өкілдік еткенімен, жақын маңдағы басқа қалалардан келді (Моррисон және Андерсон сәйкесінше Видора және Фронтиерден келді).

Облыстық саясат

Шаунавон 1913 жылдан 1917 жылға дейін Галл-Лейк сайлау округінің құрамында болды. Оған Либералдық партия мүшесі Дэниел Камерон Лочед жетекшілік етті. 1917 жылы Шаунавон Саскачеванның Сайпресс сайлау округіне қосылды және үш рет тікелей сайлауда Либералдық партияның өкілдерін сайлады. Генри Халворсон осы сайлаулардың екеуінде жеңіске жетті, соның ішінде 1921 жылғы провинциялық сайлауда қарсы кандидат болмады. Шаунавон 1934 және 1938 жылдар аралығында өз сайлау округіне ие болды және Фермерлік Еңбек партиясынан Кларенс Сторк сайланды. 1938 жылы Шаунавон округі таратылып, Шаунавон жақын орналасқан Галл-Лейк сайлау округінің құрамына енді. Жаңа Галл-Лейк округінің алғашқы өкілі Либерал Харви Гарольд МакМахон болды, ал 1944 жылғы провинциялық сайлаудан кейін оның орнына CCF партиясынан Ал Мюррей келді. CCF партиясы округті 1952 жылға дейін, қайта бөлініп, аты өзгергенге дейін бақылады. Уэйн Элхард 1999 жылы Саскачеван партиясынан Сайпресс Хиллз сайлау округінде жеңіске жетіп, 2016 жылы зейнетке шыққанға дейін қызмет етті. Қазіргі уақытта бұл округті Саскачеван партиясының депутаты Дуг Стил өкілдік етеді.

Ертедегі ауыл шаруашылығы

Шаунавон негізінен ауыл шаруашылығымен айналысатын қауымдастық. 1913 жылы қоныстанғанға дейін Шаунавон толығымен бос жайлы жер болды. Қоныстанғаннан кейін қауым көбінесе ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығымен айналысты, оның ішінде халықаралық ауыл шаруашылығы көрмелерінде жоғары награда алған бидай өндірді. 1920-30 жылдары бұрын-соңды болмаған экономикалық өркендеу орын алды. 1921 жылы шаруа Гарри Оттерсон қауымдастықтың алғашқы дезинфекциялық ваннасын (малды шомылатын ыдысын) салды. Ол кезде оның жері 20 мың акр және 350 бас ірі қарадан тұрды. 1927 жылы Оттерсон Чикагоға 100 фунтқа 16,65 доллардан ірі қара мал партиясын жіберді, бұл соғыстан кейінгі ірі қара малдың сол уақытқа дейінгі ең жоғары бағасы еді. Сол кезде Шаунавонда жылқы, шошқа және түйеқұс та өсірілді. Саскачеванның көп бөлігі сияқты, 1940 жылдары ауыл шаруашылығында қиын жағдайлар басталды. 1940 жылдың маусым айында Шаунавонда көбелектердің (шабалалардың) саны артып, егінге зиян келтірді. 1940 жылдары бірнеше табиғи апаттар орын алды. 1940 жылдың қысында рекордтық қар жауды. Қардың көп болуы жол тазалау және почта жөнелту сияқты бірнеше қызметтерге кедеріс келтірді. Қыс айларында шаруа Дэн Ганн жылқыға жем алу үшін көршісінің шаруашылығына 10 шақырым қашықтыққа барады, бірақ нәтижесіз болды. 1942 жылы Шаунавонда екі ірі дала өрті болды, олар мыңдаған акр егіндік жерді жойды. Өрттердің себебі машиналардан шыққан ұшқындар деп саналады, олардың бірі Валдвилл ауданында пайда болды. Өрттен зардап шеккен аумақ Монтана штатының шекарадан арғы жағындағы тұрғындарының алаңдаушылығын тудырды. 1940 жылдары егін өнімділігінің күрт төмендеуі байқалды, бұл жоғарыда сипатталған жағдайлардың салдары болды. 1949 жылы егін өнімділігі ең төменгі деңгейге жетті. Көктемгі бидай, арпа және күздік қара бидайдан гектарына бір бушель ғана өнім алынды. Сүбіле өсіру мүлдем мүмкін болмады, гектарына нөл бушель өнім берді. Осы кезеңде ауыл шаруашылығында да жақсару байқалды. 1948 жылы Шаунавон тұрғындары алғаш рет тыңайтқыштарды қолдану тәжірибесін бастады. Тыңайтқышты алғаш қолданған шаруа Антон Дайнсон болды. 1950 жылға қарай тыңайтқыштардың пайдасы анық болды, Дайнсон тыңайтқыш қолданбаған жылдарға қарағанда жақсы өнім алғанын хабарлады. Осы жылы экспортқа егін беруге ерекше мән берілді, Шаунавонда барлығы сегіз астық көтергіш болды.

Қазіргі заманғы ауыл шаруашылығы

ХХ ғасырдың соңында егін өнімділігі үздіксіз өсті. 1970 жылы алғаш рет қатты бидай енгізілді. Осы жылы канола да енгізілді, бірақ 1990-жылдарға дейін қайта егілмеді. Бұл тенденция жалғасты. 1993 жылы горчица, күнбағыс және безнек сияқты бірнеше жаңа дақылдар енгізілді.

Ривз

Шаунавон Grassy Creek ауылдық муниципалитетіне (No. 78) кіреді. 1913 жылы алғашқы рев Л. Т. Берг тағайындалды. 1956 жылы қызмет мерзімі екі жылға, ал 2012 жылы төрт жылға ұзартылды. Қазіргі таңда Майкл Саттер рев қызметін атқарады.