Кіріспе

Теодор Рузвельт орта мектебі, бастапқыда Рузвельт орта мектебі, Нью-Йорк штатының Бронкс ауданында ашылған үшінші мемлекеттік орта мектеп, 1918 жылдан бастап 2006 жылы толығымен жабылуына дейін жұмыс істеді. 2002 жылдан бастап кезең-кезеңімен жабылып келген бұл ірі мектепте бастапқыда 4000-ге жуық оқушы білім алды. 1918 жылдың қараша айында ашылғанда Рузвельт орта мектебі PS 31 мектебінің ғимаратында орналасты. 1919 жылдың қаңтар айында Рузвельт отбасының ең көрнекті өкілі, соңғы АҚШ президенті және беделді мемлекет қайраткері қайтыс болғаннан кейін Рузвельт орта мектебінің аты өзгертілді. Бронкстың Нью-Йорк қаласының халқының өсуіне үлкен үлес қосуымен, Рузвельт басқа мектептердің ғимараттарында қосымша сыныптар ашты. Белмонт ауданының солтүстік жиегінде, жақын арада Кішкентай Италия атанған және Фордхэм университетінің кампусының оңтүстік жиегінде Рузвельт ғимараты ұйымдардың жиналыстары мен саясаткерлердің сөз сөйлеуі үшін қоғамдық орталыққа айналды. Мектеп түстері қызыл және ақ болды. Спорт командалары – полковник Рузвельттің АҚШ президенті болуынан бұрын басқарған кавалерия бөлімінің «Руф Райдерс» (Rough Riders) деген лақап аты болды. Мектептің 1930 және 1940 жылдардағы оқушыларының шамамен 55%-ы, ал қала бойынша орташа көрсеткіш 80% болса, қосымша сабақтарға қатысты. Дегенмен, Рузвельт өзінің ерекше саласында құрметке ие болды, негізгі жұмыс күшін даярлап, мектеп имиджін 1950 жылдарға дейін сақтап келді. Осы аралықта, жергілікті Fordham Baldies тобы Рузвельт маңындағы афроамерикандықтар мен испаноязылдықтарға қауіп төндіріп, оқушылардың басым бөлігінің ақ нәсілді болуына себеп болды. 1960 жылдары қала бойынша студенттер арасында сабақтан қалу көбейді және әлеуметтік өмірге басымдық берілді, сондықтан басқа орта мектептер жиі Рузвельттің кешкі және жазғы сыныптарында талаптар орындалғаннан кейін дипломдар берді. 1960 жылдары экономикалық тұрақсыздық кезінде есірткі сату кеңінен таралды, 1970 жылға қарай Рузвельтте бұл мәселе өте кеңейді. 1977 жылғы қараңғылық жаппай тонауға әкеп соқты, бұл қалалық құлдыраудың тізбектей әсерін тудырды, соның ішінде қылмыс деңгейінің өсуі және ақ халықтың қаладан кетуі. 1980 жылға қарай Оңтүстік Бронкс, көбінесе қираған ғимараттардан тұрды, қаладағы ең нашар мемлекеттік орта мектептерімен әйгілі болды. Содан кейін крек эпидемиясы басталды. Қаланың ең қауіпті аудандарынан келген көптеген жасөспірімдер, оларды әсіресе жемқор полицейлер бақылап отырды, Рузвельт мектебіне бөлінді, ол 1984 жылы қаладағы ең жоғары оқудан бас тарту көрсеткішімен білім беру апатының символы болды. 1986 жылы жаңа директор тағайындалғаннан кейін Рузвельт мектебінің сабаққа қатысуын арттыруға күш-жігер жұмсалды. 1999 жылы Бакстер Манхэттеннің Харлем ауданындағы мектептердің бас директоры болып тағайындалғаннан кейін Рузвельт мектебінің жағдайы нашарлады. 2002 жылы ол соңғы бірінші курс оқушыларын қабылдады. Теодор Рузвельт орта мектебі жабылды. Орта мектептер жасөспірімдік шақты балалықтан ересекке өту кезеңі ретінде анықтап, тіпті қалыптастыруға көмектесе отырып, жастардың жеке басын, мінез-құлқын және адалдығын бақылауға ұмтылатын орындарға айналды, ал 19 ғасырдағы протестанттық сыйлылыққа деген құрмет 20 ғасырдың күрделі космополитизмге деген жаңа ізденістеріне дейін жоғалды.

Ашылу

Рузвельт орта мектебі 1918 жылдың 14 қарашасында 144-ші көше мен Мотт даңғылында орналасқан PS 31 мектебінде өткізілген Моррис орта мектебінің қосымшасы болған коммерциялық сыныптар негізінде құрылды, содан кейін Рузвельт мектебінің орналасқан жері осы болды. Бронкс сауда кеңесі былай деп қорытындылады: "Бронкста жылдар бойы ең төмен өлім-жітім көрсеткіші және барлық округтердің арасында ең жоғары туу көрсеткіші болуының себебі, әлдебір тұрғын үй жағдайының ең жақсы деңгейде болуымен байланысты". 1920 жылдары Гранд Конкорстың бойында сәнді пәтерлер қарқынды түрде салынып, көптеген бай дәрігерлер, заңгерлер және кәсіпкерлермен тез арада жалданып алынды. Конкорстың шамамен 80 пайызын еврейлер құрады, олар Бронкстың халық санының жылдам өсуіне басты күш болды.

Ғимарат

1922 жылға қарай Теодор Рузвельт орта мектебінде 1460-тан астам коммерциялық пәнді оқитын студент болды, бірақ округтің Демократиялық партиясының басшысы Эдвард Флинн Франклин Д. Рузвельтпен тығыз байланыста болды. Ол бұрын Нью-Йорк штатының губернаторы және Теодор Рузвельттің 1933 жылы АҚШ президенті болған туысы еді. Жергілікті жерде трамвайлармен жетуге болады, екі қалалық блоктан тұратын Теодор Рузвельт орта мектебінің ғимараты Америкадағы ең ірі және жақсы жабдықталғандардың бірі болды: ғылыми зертханалар, тігін және музыка сыныптары, автомобиль және ағаш өңдеу шеберханалары бар. Бронкста көбінесе ақ американдықтар тұрды, ирландтар басым азшылық тобы болды, ал итальяндықтар мен еврейлердің саны артып, қара нәсілділердің саны аз болды. 19 ғасырда ашаршылықтан қашып, Америкада теміржол салумен айналысқан Рузвельт 1928 жылдан бері өзінің үйінде тұрды. Біраз уақыттан кейін Кішкентай Италия Рузвельт студенттерінің арасында кең таралды. Студенттер әртүрлі аудандардан келді, соның ішінде Бронкстің бай аймағы – Гранд Конкорстан. 1930 жылы Колумбия университетінің білім беру саласындағы магистрі Сара Л. Делани өзінің мамандығы бойынша жұмыс табуға қиындықтарға тап болды, соңында мектеп әкімшілігімен кездеспей тұрып жұмысқа орналасты. Жұмыстың алғашқы күні Деланиді көру таң қалдырды, ол «ақ орта мектепте» сабақ беретін қара нәсілді әйел болды, бірақ қажетті бюрократиялық рәсімдер орындалғандықтан, оны босату қиын болды. 1931 жылдан 1947 жылға дейін Нью-Йорк қаласының орта мектептерін бітірген студенттердің 80% спортпен немесе үйірмелермен айналысты. Көптеген ата-аналар, әсіресе жақында көшіп келгендер, қыздарын жігіттерден мүлдем алшақтатуды қалады, бұл итальяндықтар үшін маңызды фактор болды, олар Бей Ридж орта мектебінің студенттерінің шамамен 33% құрады, олардың көпшілігі ата-аналары осы қыздар орта мектебін «қауіпсіз» деп есептегендіктен, шіркеу мектебі сияқты, алыс аудандардан келді. Бруклиндегі Бей Ридж аймағы негізінен ақ американдықтар тұратын, орта мектеп студенттерінің 25% сияқты, факультет барлық студенттердің қатысуын ынталандырып, этникалық бөлінудің алдын болдырды, сондықтан итальяндық қыздар мен қара нәсілді қыздар басқа жерлерге қарағанда сабақтан тыс шараларға белсенді қатысты, бұл Рузвельттегі қара жігіттерден мүлдем өзгеше еді. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, американдық мектептердегі оқу бағдарламалары соғысқа бағытталды. Ал балалар Бронкстан тыс әлеммен байланысты сезімді ұқты. Көптеген ересектер үшін, соның ішінде Рузвельтте сабақ беретіндер үшін, 1945 жылы президент Ф.Д.Р. қайтысы – ол 12 жыл бойы Ақ үйдің басшысы болып, Американы Ұлы депрессия мен Екінші дүниежүзілік соғыс арқылы жетектеді – өткенмен байланысты үзілді. 1947 жылы коммунизмге қарсы күрескен Нью-Йорк католик соғыс ардагерлері қалалық білім беру кеңесін Рузвельт ғимаратында коммунистік «Америка жастары демократия үшін» тобының жиналысын өткізуге рұқсат бергені үшін бүлікшілерге көмектесуде деп айыптады, бұл ғимарат түрлі ұйымдар тарапынан да пайдаланылды. Дион мен Белмонттар тобы құрылды, оның мүшелері – вокал Дион ДиМуччи, бірінші тенор Анджело Д'Алео, екінші тенор Фред Милано және баритон Карло Мастранжело – бәрі де Рузвельт студенттері болды. 1950 жылдары Бронкста 1933 жылы туған Кливленд Индианс бейсболшысы Рокки Колавито Кливленд жанкүйерлерінің «Тасқа тиме» деген қағидасын қалыптастырды, ол «бейзболшы болуы керек барлық нәрсе» деп есептелді. 1959 жылғы 10 маусымда жарық көрген «Спортинг Ньюс» мақаласында ол Бэйб Руттың бір маусымдағы 60 гол соғып рекордты бұзуға ең жақын Американдық лига ойыншысы деп аталды. 1960 жылдардың соңындағы Рузвельт студенттерінің арасында кейінірек Kiss гитарисі болған Эйс Фрэйли мен Чазз Палминтери болды. Бұл Роберт Де Нироның режиссерлік дебюті болды. Фрэйли жеке лютерандық мектепке барған, бірақ «өте жабайы» болғандықтан, мектептен шығарылды, ол Бронкстағы «прогрессивті орын» мемлекеттік ДеВитт Клинтон орта мектебіне барды, бірақ ұзақ шашы бар бірнеше студенттердің бірі болды, оны кесуден бас тартты және Рузвельтке ауыстырылды, онда ол өнер курстарына назар аударды, жалықты және мектепті тастады, бірақ қайтып оралды және бітірді. Палминтери де Клинтонға барған, бірақ оның тек еркектерге арналғанын ұнатпай, Рузвельтке ауысты, онда қыздарға үй тапсырмасын жасауға мәжбүрлеген бұл кедей студент 1973 жылы 21 жасында бітірді. Кейінірек актер Джимми Уокердің дипломы Клинтоннан болса да, ол 1965 жылы Рузвельттегі түнгі сабақтарға қатысып, оның талаптарын орындады. Нью-Йоркке ұқсас көші-қондардан кейін Американың оңтүстігінен және Кариб теңізінен көшіп келген қара нәсілділер кедейліктен бірте-бірте құтылды, бұл прогресс 1960 жылдары баяулап, 1970 жылы тоқтады, алайда, стагфляцияның өсуі мен АҚШ үкіметінің Вьетнам соғысына назар аударуы салдарынан. Мектептердегі өзара әрекеттесуді ынталандыру жұмыстың барлық қатысушылары арасындағы келісімді күшейтуге бағытталды, бұл білім беру бюрократиясында ондаған жылдар бойы сақталды, ал жасөсперімдерді тәрбиелеудегі маңызды мәселелер, олар орта мектепте небары бірнеше жыл оқиды, күн тәртібінен шығып, ең төменгі ортақ белгіге – барлық ересектердің келісіміне бағынды. Көптеген білім беру әкімшілері мен шенеуніктер өз отбасылары мен достары үшін мектепте жұмысқа орналасуға тырысқанда, студенттерге жеткілікті көңіл бөлмеді. Мектептерді жақсарту үшін күшті, тіпті таныс емес көшбасшы қажет болса да, сайлаушылардың назары мен қызығушылығы жеткіліксіз болуы мүмкін. Рузвельт орта мектебі орналасқан 48-ші учаске – Нью-Йорк қаласының 75 учаскесінің ішінде ең көп қылмыс орын алатын учаскелердің бірі болды, соның ішінде есірткі сатуға көмектескен және тұрғындарды қорқытқан полицейлер де болды. Нью-Йорк қаласының ең қауіпті мектептерінің бірі саналған Рузвельтте металл іздеушілерді орнатуды бастағандардың алғашқы ондығына кірді.

Ішкі дилеммалар

Кейбір студенттер Рузвельттің металл детекторынан металл қаруды қалай жасырып өткізуге болатынын тапқан, ал басқа Рузвельттің студенттері мектепке қоғамдық көлікпен бара жатқанда қорқынышқа ұшырады. Жергілікті топтар өздеріне жаңа мүшелерді қабылдау үшін кездейсоқ пышақтау қаупін тудырды. Шамасы, Рузвельттің барлық студенттері кедейлік шегінен төмен деңгейде өмір сүрген. Немесе студент оқуға жатпай Рузвельтке келуі мүмкін, ал келген соң көп ұзамай сабақтан қалуы мүмкін. Көп жағдайда төрт жылда немесе тіпті бес жылда бітіре алмай, "үстеме сынып" оқушылары болып қалып, кейбіреулері 21 жасқа дейін студент болып қала берді – ешкімді жағдайдың нашарлауынан айыптау мүмкін емес еді.

Қатаң басшылық

1992 жылы Тельма Б. Бакстер – анасы 1923 жылы Рузвельт мектебінің үздік түлегі болған – Рузвельт мектебінің директоры болды. Бакстер мектеп атауынан нәр алғандай "күшті мінезді" болды, және ол студенттерге жақындап, ғимарат ішінде бас киюге жаңадан тыйым салынған кезде дәліздерде оларды сұраққа тартып жүрді. Төрт жылдың ішінде математикадан емтихан тапсыратын Рузвельт оқушыларының саны 200-ден 500-ге дейін өсті, ал Бакстер New York Times газетіндегі мақаланың тақырыбына айналды. Рузвельт мектебінің дарынды оқушылар бағдарламасынан іріктелген студенттер, ағылшыл тілі пәнінің мұғалімі Фрэнк Браунның жетекшілігімен, Уильямс колледжіне мерзімді түрде сапар шекті. Бағдарламаға деген адалдығын көрсетіп, Рузвельт мектебін бітіргеннен кейін олар Уильямс колледжінен толық стипендия алды. 1998 жылы сол Фрэнк Браун, футбол командасының жаттықтырушысы ретінде, Рузвельт командасын Мартин Лютер Кинг орта мектебіне қарсы өткен чемпионат ойынына шығарды. Ойын барысында Рузвельт Кинг командасының екі жұлдызды ойыншысы Нигерияда көптеген мектеп маусымдары ойнағандықтан қатысуға құқығы жоқ екенін анықтады және басқару бюросына дереу хабарлады. Ойыннан кейін жаттықтырушы Браун мен директор Бакстер 1998 жылғы футбол титулын талап етпеді, олар тек оны Кинг мектебінен алуды қалады. New York газетінде Рузвельт өкілдерінің әрекетсіздік танытқаны туралы жазба жарияланғаннан кейін Браун Рузвельт мектебінің ұстанымы принципті екенін мәлімдеді. Ол бұрын Харлем ұлдар хорында ән салған Рассел Гловерді жалдап, «Жоғары жігерлену мектептен кейінгі бостандыққа шығарады» (SEAL) бағдарламасын құруды және басқаруды тапсырды. Сағат 15:00-ден 17:00-ге дейін SEAL бағдарламасында 14 түрлі іс-шара өтті, оған Рузвельт мектебінің шамамен 4000 оқушысының 400-і қатысты.

Джулианидің әкімдігі

1995 жылдың 8 қарашасында Рузвельт ғимаратында 900-ге жуық адам, көбінесе ата-аналар, шамамен екі сағатқа жиналды. Крю канцлерлік қызметінің "балалар туралы, бірінші кезекте, соңында және мәңгілікке дейін" болатынын уәделеді. Сонымен қатар, мектептердегі мәселелер, бюрократиялық жемқорлық немесе тиімсіздік туралы хабарлар тараған кезде Нью-Йорк қаласының мэрі Руди Джулиани қалалық Білім беру кеңесін сынап-мізгілейтін. 1999 жылы Бостон, Чикаго және Кливленд сияқты бірнеше қалаларда әкімдер мектептерге көбірек бақылау құқығын алған болатын, бірақ мэр Джулиани сол жылғы бюджеттік сөйлесуінде "Бүкіл жүйені жою керек" деп шағымданды. Бұл оқиға Орталық Гарлемде орналасқан. Рузвельттегі табыстарын қайталау және кеңейтуді көздеген Бакстер Рузвельттен кетіп қалды. Сол айда Рузвельтте 110 "қылмыстық және тәртіпсіздік оқиғасы" тіркелді, бірақ олардың көпшілігі, Рузвельт ғимаратында болғанымен, Рузвельт оқушылары емес, басқа мектептердің оқушылары жасағаны жиі айтылмады. 2004 жылдың сәуірінде, яғни тәртіпсіздіктен кейін үш ай өткен соң, қала әкімі Блумберг Рузвельт мектебін қоса алғанда, төрт мектепті, әсіресе зорлық-зомбылыққа бейім мектептердің тізіміне қосып, полиция күштерін арттыру туралы жариялады. Басқалар да Рузвельт ғимаратының бұрынғыдан тыныш болғанын байқады. Соңғы жылда жеңіл қылмыстар 13-тен 6-ға, ауыр қылмыстар 5-тен 1-ге, ал жыныстық шабуылдар 3-тен 0-ға дейін азайды. (Ғимарат Теодор Рузвельт білім беру кампусы деп қайта аталды, онда алты шағын жоғары мектеп орналасқан: Белмонт дайындық жоғары мектебі, Бронкс құқық және қоғамдық қызмет жоғары мектебі, Фордхэм өнер жоғары мектебі, Бизнес және технология саласындағы Фордхэм көшбасшылық академиясы, Батыс Бронкс болашақ академиясы және Білім мен күш дайындық академиясы.)