FP 6000: Канадалық Ferranti Packard компьютерінің тарихы
Ferranti-Packard 6000
FP 6000 – 1960-жылдардың канадтық Ferranti Packard мейнфрейм компьютері. Көп тапсырмалы жұмысқа қолдау көрсеткен алғашқы машиналардың бірі. DATAR жобасы негізінде жасалған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мейнфрейм компьютердің түрі
Type of mainframe computer
FP 6000 – 1960 жылдардың басында Ferranti компаниясының канадалық бөлімшесі Ferranti Packard әзірлеген және құрастырған екінші буын мейнфрейм компьютері. Ол ең алдымен көп тапсырмалы жұмысты қолдағандығымен ерекшеленеді, бұл мүмкіндік осындай коммерциялық машиналардың алғашқыларының бірі болды. 1963 жылы Ferranti компаниясының Ұлыбританиядағы бас кеңсесі Ferranti Packard-тың компьютерлік бөлімін сатқанға дейін FP 6000-нан барлығы алты дана ғана сатылды. FP 6000 Еуропада мыңдаған дана сатылған ICT 1900 орта деңгейдегі машиналарының негізіне айналды.
The FP 6000 was a second generation mainframe computer developed and built by Ferranti Packard, the Canadian division of Ferranti, in the early 1960s. It is particularly notable for supporting multitasking, being one of the first commercial machines to do so. Only six FP 6000s were sold before the computer division of Ferranti Packard was sold off by Ferranti's UK headquarters in 1963, the FP 6000 becoming the basis for the mid range machines of the ICT 1900, which sold into the thousands in Europe.
Өмірбаян
FP 6000-ға айналатын нәрсе 1949 жылы DATAR деп аталған Канада Корольдік Әскери-теңіз флотының жобасында бастау алды. DATAR үшін Ferranti Packard (сол кезде әлі Ferranti Canada деп танылатын) конвойдегі кемелер арасында ақпарат алмасуға арналған эксперименталды компьютер құрастырды. Прототип сәтті болғанымен, вакуумдық түтіктердің істен шығу жиілігі баршаны алаңдатты, сондықтан Ferranti машинаны транзисторлармен қайта жасауды ұсынды. DATAR осы өзгерістерді жасамас бұрын қаражат таусылып қалды, бірақ Ferranti осы тәжірибені бірнеше транзисторлық машиналар сериясында пайдалы болды. Мысалы, Федералдық резервтік банк үшін жасалған чектерді сұрыптау жүйесі, ол Канада почтасы үшін поштаны сұрыптауға арналған жүйенің өңделген нұсқасы еді. Даму сериясы ақырында ReserVec-ке жетті. ReserVec 1961 жылы Air Canada-ның барлық брондарын қабылдағанда қолданысқа енген алғашқы компьютерлік брондау жүйесі болды. Ferranti бастапқыда машинаға үлкен үміт артып, оның Ұлыбританиядағы бас кеңсесінің сату қызметкерлері арқылы сатылса, Еуропада сәтті болатынын ойлады. Бірақ, бұрын да болғандай, Ұлыбританияның компьютерлік тобы «өздері ойлап таппағандықтан» қанағаттанбады және өздері жобалауды жөн көрді. Олардың жобасы іске аспады, ал ReserVec жойылып кетті. Ferranti Packard әзірлеме жұмысының босқа кеткенін қаламай, ReserVec аппаратты жалпы мақсаттағы мейнфреймге айналдырудың жолдарын іздеді. Ferranti Packard кем дегенде бір сатуды қамтамасыз ету үшін бастапқы клиентке мұқтаж болды және 1958 жылы бірнеше жыл бұрын жеткізілген бұрынғы арнайы сымдық машинаны ауыстыру үшін кеңейтілген және икемді жүйе ұсынып, Федералдық резервтік банкке қайта жүгінді.
What was to become the FP 6000 had its genesis in a Royal Canadian Navy project starting in 1949 called DATAR. For DATAR, Ferranti Packard (then still known as Ferranti Canada) built an experimental computer to share information among ships in a convoy. Although the prototype was a success, the failure rate of the vacuum tubes was a concern to everyone and Ferranti suggested they re build the machine using transistors instead. DATAR ran out of funds before this conversion could take place, but Ferranti put the experience to good use in a series of one off transistorized machines. One such example was a cheque sorting system built for the Federal Reserve Bank, itself a modification of a system developed to sort mail for the Canadian Post Office. The developmental series eventually culminated in ReserVec. ReserVec was the first computerized reservation system to enter service when it took over all bookings for Air Canada in 1961. Ferranti initially had high hopes for the machine, thinking that it would be successful in Europe if sold by the UK headquarters' sales staff. As had happened many times in the past, however, the UK computer team suffered from a terminal case of not invented here, and decided it was better if they designed their own instead. Their project was never delivered, and ReserVec withered. Ferranti Packard was unwilling to simply let the development effort go to waste, and started looking for ways to commercialize the ReserVec hardware into a general purpose mainframe. Ferranti Packard needed a launch customer to ensure at least one sale, and approached the Federal Reserve Bank again, offering a greatly expanded and more flexible system to replace the earlier custom wired machine they had delivered only a few years earlier in 1958.
Тұжырымдама
1950 жылдардың соңында Ферранти компаниясының Ұлыбританиядағы компьютерлерді дамыту бөлімі магниттік күшейткіштерді қолдана отырып, компьютерлік тізбектерді жасаумен тығыз айналысты. Бұл транзисторларға 1950-ші жылдардағы балама болды; сол кезде транзисторлар өте қымбатқа түсті және сенімділік мәселелері де болды. Магниттік күшейткіштер транзисторлардан үлкен болғанмен, бір күшейткішті бірнеше тізбек арасында бөлісуге мүмкіндік беретін артықшылығы бар еді, бұл компоненттердің санын азайтатын еді. Жаңа транзисторлар төмен бағамен енгізілгеннен кейін магниттік күшейткіштерге деген қызығушылық дерлік бірден жойылды. Феррантидің Манчестердегі компьютерлік бөлімінің инженеры Кен Джонсон, осы жаңа транзисторларды магниттік күшейткіштер сияқты қосуға болатынын байқады, соның арқасында бір транзисторды бірнеше тапсырма үшін қайта пайдалануға болады, бұл компоненттердің құнын айтарлықтай төмендетті. Ол бұл тұжырымдаманы «нейрон» деп атады, себебі оның көп кіріс/көп шығыс қосылысы мидың нейрондарына ұқсас болды, бұл Феррантиге бәсекелестерінен арзан компьютерлер жасауға мүмкіндік береді. «Ньют» деп аталған шағын сынақ машинасымен нейрондық тұжырымдама сәтті сынақтан өткеннен кейін, 1959 жылы компания екі коммерциялық машинаны ұсынды – біреуі төменгі деңгейдегі, екіншісі орта деңгейдегі. 1960 жылы кішігірім үлгі Ferranti Sirius ретінде шағын бизнеске арналған үстелге сыятын жүйе ретінде жеткізілді. Ол дереу табысқа ие болды, ұқсас үлгілердің бағасын басып озды. Үлкен машина, Ferranti Orion, параллельді түрде әзірленді және 1960 жылы ресми түрде жарияланды, ал алғашқы данасы 1961 жылы жеткізілді. Осы машинада жұмыс істеу үшін Канадалық кеңседен бірнеше инженерлер Ұлыбританияға жіберілді. Orion ақырында нейрондық тұжырымдаманың үлкен өлшемде жұмыс істемейтінін көрсетті, тізбекті қосу үшін қажетті электр тогы соншалықты жоғары болды, оны үлкен машинаның ұзын сымдары арқылы өткізгенде тізбектерде шу пайда болды және оны жоюдың жолы табылмады. Orion 1960-шы жылдарда Феррантидің басты өнімі ретінде ұсынылып келді, ал оның сәтсіздігі компанияның компьютерлік бөлімін дүрліктірді. Осы оқиғалар орын алып жатқанда, Ферранти ішінде сәтті құрылған түтікшелік Ferranti Pegasus машинасына балама табу үшін жеке топ құрылды. Бұл күш-жігер 1961 жылдың күзінде зерттеу тобының жетекшісі Гарри Джонсонның атымен «Харриак» деп аталған техникалық ерекшеліктерге әкелді. Harriac негізінен заманауи мүмкіндіктері бар транзисторлы Pegasus болды, сондықтан ол Ferranti өнімдерінің қатарында Orion деңгейінде орналасатын еді. Көптеген ішкі талқылардан кейін компания Orion-ның транзисторлы нұсқасын, Orion 2-ні шығаруға шешім қабылдады, ал Harriac ұмытылды. Orion жобасы күйрегеннен кейін, Канадалық топ Канадаға оралып, Harriac-ты өзімен бірге алып кетті. Олар Harriac техникалық ерекшеліктерін ReserVec үшін жасалған өздерінің сәтті транзисторлы тізбектерімен біріктіруге шешім қабылдады.
During the late 1950s, Ferranti's UK computer development department was heavily involved in the development of computer circuitry based on the use of magnetic amplifiers. These were a 1950s replacement for transistors; at that time transistors were extremely expensive and still had reliability issues. Magnetic amplifiers were larger than transistors but had the advantage of allowing a single amplifier to be shared among several circuits, lowering component counts. When newer transistors were introduced at lower price points, interest in magnetic amplifiers disappeared almost overnight. Ken Johnson, an engineer at Ferranti's computer division in Manchester, noticed that it would be possible to wire these new transistors in the same way as the magnetic amplifiers, thereby reusing a single transistor for several tasks, and in turn, greatly lowering component costs. It appeared this concept, which he called "neuron" due to its multi input/multi output wiring being similar to the brain's neurons, would allow Ferranti to build computers at lower price points than their competition. After the neuron concept was successful in a small test machine known as "Newt", in 1959 the company introduced two commercial machines based on neuron, one for the low end and another midrange design. In 1960, the smaller design was delivered as the Ferranti Sirius, a desk sized system for small businesses. It was an immediate success, undercutting the price of any similar design. The larger machine, the Ferranti Orion, was developed in parallel and formally announced in 1960 with the first unit shipping in 1961. A number of engineers from the Canadian office were sent to the UK to work on this machine. Orion ultimately demonstrated that the neuron concept simply didn't work at larger sizes, the electrical current needed to activate the switching was high enough that when pushed through the long wires of a large machine they produced noise in the circuits and no solution could be found to eliminate it. Orion was being positioned as Ferranti's main offering for the 1960s, and its failure threw the company's computer division into disarray. While this was taking place, a separate group within Ferranti was formed to consider a replacement for the successful tube based Ferranti Pegasus. These efforts resulted in an autumn 1961 specification sometimes known as "Harriac" after the study group's manager, Harry Johnson. Harriac was essentially a transistorized Pegasus with more modern features, and as such, it would have fit into Ferranti's product line at about the same level as the Orion. After considerable internal debate, the company decided to produce a transistorized version of Orion, Orion 2, and Harriac was forgotten. As the Orion project broke down, the Canadian contingent returned to Canada and took Harriac with them. They decided to combine the Harriac specification with their own successful transistorized circuitry developed for ReserVec.
Дизайн
Орионның басты ерекшелігі сол кезде "көпбағдарламалау" деп аталатын, бір мезгілде бірнеше бағдарламаны іске қосу мүмкіндігі болды, олардың арасында жылдам ауысып, барлығы бір уақытта жұмыс істейтіндей көрінетін. Көпбағдарламалауды қолдаудың негізгі мәселесі – бағдарламаларды жадтың әртүрлі участаларына орналастыру қажеттігі еді. Көпбағдарламалау қолдауы болмаған жағдайда, бағдарлама әдетте жадтың "негізіне", яғни нөлдік мекенжайына жүктелетін. Көпбағдарламалау машинасының жадында әр бағдарламаға белгілі бір көлем негізгі жад бөлінетін, оның бастапқы мекенжайы "дәйек" деп, ал соңғы мекенжайы "шек" деп аталатын. Орталық процессордың әрбір сақтау операциясы автоматты түрде тиімді мекенжайды бағдарламаның дәйегімен өтейтін. Жадтың фрагментациясын болдырмау үшін, әр бағдарлама аяқталған сайын FP 6000 операциялық жүйесі, "Басқарушы" деп белгілі, басқа бағдарламаларды уақытша тоқтатып, оларды негізгі жадтың бос тұрған ең төменгі учаскесіне қайта көшіретін. Осылайша, бос жад әрқашан жадтың жоғарғы бөлігінде болады. Бұл әдіс жад блоктарының тізімін сақтау қажеттілігін жойғанмен, әр бағдарлама аяқталған сайын қымбатқа түсетін көшірмелер жасауға келісім беруді талап етеді. Бұл жүйе Unix сияқты операциялық жүйені іске қосуға қолайсыз етеді, себебі Unix көптеген шағын бағдарламалардан тұрады, олар жиі іске қосылып, тоқтатылады, бірақ Unix сол кезде әлі болған жоқ, ал көптеген операциялық жүйелердің үлгісі "ұзартылған партиялық режим" болды, ұзақ уақыт бойы жұмыс істейтін бағдарламаларды іске қосу, оларға белсенді түрде деректер берілмегенде тоқтап тұратын. Машина бастапқыда әртүрлі қажеттіліктерге бейімделуге мүмкіндік беру үшін жобаланған. Жүйеге 64 аппараттық канал кірді, оларды кез келген перифериялық құрылғыларға қосуға болады және әртүрлі көлемдегі негізгі жадпен жабдықтауға болады. Басқа жағынан, машина ReserVec-тің Gemini машинасына ұқсас болды, 24 биттік сөзді, 25-ші бітімен теңдікті тексеру және қарапайым машина тілін қолданды. Бір өзгеріс – жад барабанының болмауы, себебі негізгі жадтың жетістіктері барабанды толығымен алмастыруға мүмкіндік берді.
A key feature of the Orion was what was then known as "multiprogramming", the ability to run multiple programs at once, rapidly switching between them to make it appear as if they were all running at the same time. The key problem in supporting multiprogramming was the need for programs to be loaded into different locations in memory. Without multiprogramming support, a program was normally loaded into the "base" of memory, its notional location zero. To provide the illusion of being at zero, in a multiprogramming machine each program was assigned a fixed amount of the core memory, its base location is known as the datum and the last location as the limit. Every store operation by the CPU automatically offset the effective address by the datum for that program. In order to prevent fragmentation of memory, every time a program terminated, the FP 6000's operating system, known as Executive, would temporarily stop the other programs and recopy them to the lowest available location in core. This way the available memory was always at the top. Although this technique eliminated the need for storing a list of memory blocks, it was at the cost of expensive copies every time a program ended. This would make the system unsuitable for running an operating system such as Unix, which is made up of a series of tiny programs that are frequently started and stopped, but Unix did not exist at the time, and the model for most operating systems was a sort of "extended batch mode", running long lived programs that paused when not being actively fed data. The machine was also designed from the outset to allow it to scale across a wide variety of needs. The system included 64 hardware channels that could be connected to peripherals of any sort and could be supplied with a wide variety of core memory sizes. In other ways the machine was fairly similar to the ReserVec's Gemini machine, using a 24 bit word with a 25th bit for parity checking and a simple machine language. One change was the lack of a memory drum, as the advances in core allowed them to replace the drum entirely.
Сатылымдар
FP 6000-ның әзірлеуі 1962 жылдың соңында аяқталды, ал алғашқы өндіріс машинасы 1963 жылдың басында Федералдық резервтік банкке жеткізілді. Прототип машинасы кейіннен FP 6000-ның ең ірі орнатылымына дейін кеңейтілді және инженерлік есептеулерді және клиенттерге бір мезгілде қызмет көрсетуді жүзеге асыру үшін провинциялық электрмен жабдықтаудың мемлекеттік корпорациясы – Саскачеван Power компаниясына сатылды. Осыдан кейін қосымша сатулар өте қиын болды. Келесі жылы олар біреуін Дартмут қаласындағы Defence Research Establishment Atlantic ұйымына, екіншісін Торонто қор биржасына (TSX) сатты. Кейінгі машина бірнеше жылдан кейін TSX-тің алғашқы компьютерленген биржаға айналуына мүмкіндік берді. Торонто қаласына әлемдегі алғашқы компьютерленген жол қозғалысын басқару жүйесін енгізуге жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды, сондай-ақ Онтарионың қазыналық департаментіне сату да нәтижесіз болды. Ferranti UK компаниясының сатулары да болған жоқ. Бірнеше жыл бойы Канадалық бөлімше "бұл жерде ойлап табылмайды" деген мәселелерге тап болды және Ұлыбританиялық компьютерлік бөлімшесінің басшылары олардың күш-жігерін үнемі тоқтатты. FP 6000-ның да осындай тағдырға ие болуы мүмкін болды, ал Ұлыбританиялық бөлімше канадалық инженерлермен дизайнның барлық аспектілері туралы пікірталас жүргізді. Бұл жағдайда наразылықтың нақты себебі жыл соңына дейін анықталмайтын болды. Ferranti осы уақытқа дейін Ұлыбританиядағы компьютерлік бөлімшесін он жылдан астам уақыт бойы қолдады, бірақ ешқандай маңызды сатуды жүзеге асыра алмады. Басқару компания ресурстарын ысыраптап отырғанына наразы болып, бөлімшені толығымен сатуға шешім қабылдады. Олар бастапқыда 1963 жылдың басында International Computers and Tabulators компаниясымен келіссөздер жүргізді, бірақ ICT үнемі болатын шығындарды қарастырып, қызығушылық танытпады. Содан кейін Ferranti келісімді "жақсартты", оларға FP 6000-ды көрсету арқылы, ICT бөлімшені сатып алса, оны келісімге қосуды ұсынды. ICT өзінің төменгі деңгейдегі машиналарының сериясын қайта жобалау процесінде болды және RCA IBM-мен үйлесімді дизайнға лицензия беруді қарастырып жатқан еді. Алайда, FP 6000 оларға кішірек және үлкен машиналарды қосу арқылы кеңейтілуге болатын, әлдеқайда тартымды жүйені ұсынды, соның нәтижесінде толық желі құруға болады. Соңында ICT қызығушылық танытты, Ferranti басқармасының мүшесінің айтуынша, "FP 6000 болмаса, біз ICT-ден қалаған келісімді алмас едік. FP 6000 біздің операцияларды сатудағы алтын кірпіш болды". Келісім 1963 жылдың маусым айында жарияланды, бұл Канадалық бөлімшені таң қалдырды. FP 6000, ICT Standard Interface қосылғаннан кейін, ICT 1904 болып өтті, ал сәл өзгертілген нұсқасы ICT 1905 ретінде ұсынылатын болды. Канадалық бөлімше осы екі машинаны да жасауды ұсынды, бұл айқын болды, сондай-ақ Солтүстік Америкадағы сату және маркетингтің бас кеңсесін де ұсынды. Алайда, ICT тек Еуропа нарығына қызығушылық танытып, екі ұсыныстан да бас тартты. Барлық аппараттық команда жұмыстан кетіп, ESE деп аталатын электроника компаниясын құрды, кейін Motorola оны сатып алды. Одан көп ұзамай бағдарламалық жасақтама командасы да олардың соңынан ерді, 1970 және 80 жылдардың ірі канадтық бағдарламалау фирмасы I. P. Sharp Associates-ті құрды. Жүйенің жад құрылғыларына жауапты команда 1967 жылы Teklogix құру үшін кетіп қалды. SaskPower FP 6000-ды 1982 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін 20 жыл бойы пайдаланды. 1983 жылы машина Батыс даму мұражайына сыйға берілді және қазіргі кездегі жалғыз қалған мысал болып табылады.
Development of the FP 6000 was completed in late 1962, and the first production machine was delivered to the Federal Reserve Bank in early 1963. The prototype machine was later greatly expanded into the largest FP 6000 installation and sold to Saskatchewan Power, the provincial electrical supply crown corporation for use in performing both engineering calculations and customer billing simultaneously. From there, additional sales proved very difficult. Over the next year they sold one to the Defence Research Establishment Atlantic, in Dartmouth, Nova Scotia and the other to the Toronto Stock Exchange (TSX). The later machine allowed the TSX to become the first computerized exchange a few years later. Sales attempts to the City of Toronto to drive the world's first computerized traffic control system failed, as did a sale to Ontario's Treasury department. Sales by Ferranti UK were also non existent. For years the Canadian division had to put up with not invented here problems and found their efforts continually blocked by the UK computer division's managers. It seemed that the FP 6000 was to suffer a similar fate, and the UK division had argued with the Canadian engineers about practically every part of the design. The real reason for the recalcitrance, in this case, would not become clear until later in the year. Ferranti had been supporting their UK computer division for over a decade at this point, but had failed to make any significant sales. Management was tired of the drain on company resources and decided to sell off the division entirely. They initially entered discussions with International Computers and Tabulators in early 1963, but ICT looked at the continual losses and was less than interested. Ferranti then "sweetened" the deal by showing them the FP 6000, offering to include that in the deal if ICT bought the division. ICT was in the midst of re designing its own series of low end machines and had been considering licensing an RCA IBM compatible design. However, the FP 6000 offered them a more attractive system that could be scaled with the addition of smaller and larger machines to produce an entire line. ICT was finally interested, as one Ferranti board member put it, "without the FP 6000 we would not have gotten the deal we wanted from ICT. The FP 6000 was the golden brick in the sale of our operations." The deal was announced in June 1963, to the surprise of the Canadian division. The FP 6000, with the addition of the ICT Standard Interface, became the ICT 1904, and a slightly modified version would be offered as the ICT 1905. The Canadian division offered to build both of these machines, which seemed obvious, as well as headquarters North American sales and marketing. However, ICT was interested only in the European market and declined on both offers. The entire hardware team resigned and formed an electronics company known as ESE, later purchased by Motorola. They were soon followed by the software team, who formed I. P. Sharp Associates, a major Canadian programming firm of the 1970s and 80s. The team in charge of the system's storage devices left some time later in 1967 to form Teklogix. SaskPower ran their FP 6000 for 20 years before retiring it in 1982. The machine was donated to the Western Development Museum in 1983, and is the last remaining example.