Кіріспе

Бір жолмен дәнекерлеу

Электролагты дәнекерлеу (ESW) – қалың (25 мм-ден 300 мм-ге дейін) материалдарды тік немесе тікке жақын қалпында жоғары өнімді, бір жолмен дәнекерлеуге арналған процесс. (ESW) электрогазбен дәнекерлеуге ұқсас, бірақ басты айырмашылығы – доға басқа жерде тұтанады. Алдымен, қажетті дәнекерлеу орнына сым беріліп, электр доғасы соққыланады, содан кейін ағын қосылады. Ағын электрод ұшына жеткенше үнемі қосылады, осымен доға сөндіріледі. Сосын сым тұтынуға арналған жетекші түтік арқылы (қажет болса тербеліске қойылады) металл бөлшектерінің бетіне үздіксіз беріледі, ал толтырғыш металл қорытылған шлақтың электрлік кедергісі арқылы балқып, біріктіруді қамтамасыз етеді. Сым мен түтік жұмыс дайындамасы бойымен жоғары жылжып, ал дәнекерлеуге дейін орнатылған мыс ұстағыш (қажет болса сумен салқындатылатын) дәнекерленетін пластиналар арасында дәнекерлеуді ұстап тұрады. Электролагты дәнекерлеу көбінесе төмен көміртекті болаттан жасалған қалың пластиналарды және/немесе профильдерді біріктіру үшін қолданылады. Белгілі бір сақтық шараларын сақтап, конструкциялық болаттан және үлкен көлденең қималы алюминий шиналарды дәнекерлеуге де болады. Бұл процесте әдетте 600 А және 40-50 В аралығындағы тұрақты ток (DC) кернеуі қолданылады, ал қалың материалдар үшін күшті ток қажет. Доға сөндірілгендіктен, бұл доғалық дәнекерлеу процесі емес.

Тарих

Процесс 1940 жылы ақпанда АҚШ-та Роберт К. Хопкинс патенттеген (патент 2191481) және 1940 жылдары Киевтегі Патон институтында дамытылып, жетілдірілді. Патон әдісі 1950 жылы Брюссельдегі сауда жәрмеңкесінде Батысқа таныстырылды. АҚШ-та алғаш рет 1959 жылы General Motors Electromotive Division, Чикаго, тракциялық моторлардың рамаларын жасау үшін қолданылды. 1968 жылы Огайо штатының Трой қаласындағы Hobart Brothers компаниясы кеме жасау, көпір құрылысы және ірі металл конструкцияларын жасау салаларында қолданылатын машиналар тізімін шығарды. 1960 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың соңы аралығында Калифорнияда ғана миллионнан астам нығайтқыш элементтер электр шлакпен дәнекерлеу процесімен дәнекерленген деп есептеледі. Калифорниядағы ең биік екі ғимарат – Сан-Францискодағы Bank of America ғимараты және Лос-Анджелестегі Security Pacific егіз мұнаралы ғимараты электрошлак дәнекерлеу процесімен дәнекерленген. Нортридж және Лома-Приета жер сілкінісі барлық дәнекерлеу процестерін салыстыруға мүмкіндік берді. Нортридж жер сілкінісінен кейін газсыз флюс-орталық сыммен дәнекерленген жарықтарды жөндеуге бір миллиард доллар жұмсалды, ал электрошлак дәнекерлеу процесімен дәнекерленген жалғастыру пластиналарында жасалған жүздеген мыңдаған дәнекерлеулерде ешқандай ақаулар немесе жарықтар байқалмады. Дегенмен, Федералдық автомобиль жолдары басқармасы (FHWA) жаңа процесті бақылап, электрошлак дәнекерлеудің пайдаланылатын жоғары температураның салдарынан ірі кристалды және хрупты дәнекерлеу тізімін беретінін анықтады және 1977 жылы көптеген қолданулар үшін оны қолдануға тыйым салды. FHWA университеттер мен өнеркәсіптен зерттеулер тапсырып, оның орнына Тарық тігіспен жақсартылған электрошлак дәнекерлеу (Narrow Gap Improved Electro Slag Welding - NGI ESW) әзірленді. FHWA мораторийі 2000 жылы алынды.

Артықшылықтары

Бұл процестің артықшылықтарына жоғары металл шоғырлану жылдамдығы кіреді – бір электродқа сағатына 15-20 кг (35-45 фунт/сағ) металл жатқызуға болады, сондай-ақ қалың материалдарды дәнекерлеу мүмкіндігі бар. Көптеген дәнекерлеу процестерінде қалың дайындамаларды дәнекерлеу үшін бірнеше өтеу қажет, бірақ электрошлак дәнекерлеуде көбінесе бір өтеу жеткілікті. Процесс өте тиімді, себебі дайындаманы дайындау және материалдарды тасымалдау ең төменгі деңгейге дейін төмендетіледі, ал қосымша металлдың пайдалануы жоғары. Процесс қауіпсіз және таза, доғаның жарқырауы жоқ, дәнекерлеу кезінде шашырау немесе деформация аз. Электрошлак дәнекерлеуді механикаландыру оңай, соның салдарынан білікті қолмен дәнекерлеушілерге деген қажеттілік азаяды. Әдетте, 25-75 мм (1-3 дюйм) қалыңдығы бар материалдарды дәнекерлеу үшін бір электрод қолданылады, ал қалың дайындамалар көбірек электродты қажет етеді. Сәтті дәнекерленген ең үлкен дайындаманың қалыңдығы 0,91 м (36 дюйм) болды, оны аяқтау үшін бір мезгілде алты электрод қолданылды.